Ριζοσπάστρια, μποέμισσα και μόρτισσα με κόκκινα μαλλιά και μεγάλα, πράσινα μάτια. Τα βάφει με το περίφημο «κόλι», ένα λευκό μαρμαράκι πάνω στο οποίο ανάβει ένα σπίρτο και με λίγο βαμβάκι απλώνει τη μουντζούρα γύρω απ’ τα τσίνορα. Αν η εμφάνισή της καίει καρδιές, η φωνή της ανασταίνει νεκρούς. Γεννιέται στην Πόλη, αδιευκρίνιστο πότε. Δεν μαρτυράει τα χρόνια της. Περί το 1900 έρχεται στη Σαλονίκη. Από την εφηβεία της εκδηλώνει την επιθυμία να γίνει χορεύτρια, κάτι που σκανδαλίζει την αυστηρών ηθών εβραϊκή οικογένειά της. Δράττεται της ευκαιρίας, καθώς βοηθά δυο καλλιτέχνιδες γειτόνισσές της να μεταφέρουν τα κοστούμια τους στο θέατρο και ανεβαίνει μαζί τους στο σανίδι.
Ονομάζεται Σάρα Σκιναζί αλλά το αλλάζει σε Ρόζα, όταν κλέβεται με τον Γιάννη Ζαρντινίδη, γόνο ευκατάστατων αστών της Καππαδοκίας, σε νεαρότατη ηλικία. Στα τέλη του ’20 χορεύει και τραγουδά σε αθηναϊκά κέντρα. Εκεί την ακούει ο Πάνος Τούντας και την πάει στον Βασίλη Τουμπακάρη της Columbia. Πρόκειται για την πρώτη γυναίκα που υπογράφει αποκλειστικό συμβόλαιο με δισκογραφική εταιρεία. Μέχρι το ’40 ηχογραφεί περισσότερα από 500 μικρασιάτικα, ρεμπέτικα και δημοτικά τραγούδια.
Ζωγραφίζει στο πάλκο. Γίνεται θρύλος στις «μπύρες» της εποχής και αγαπημένη κορυφαίων συνθετών. Τούντας, Παπάζογλου, Σκαρβέλης, Σέμσης (Σαλονικιός), Μοντανάρης, Ογδοντάκης, Τζόβενος, Περιστέρης, Καρίπης, Ασίκης και Τομπούλης τής εμπιστεύονται αθάνατα άσματα, που μας μερακλώνουν στο διηνεκές. Στην Κατοχή εμφανίζεται σε δικό της κέντρο. Αξιοποιεί τη σχέση της με Γερμανό αξιωματικό για να κρύψει εκατοντάδες Εβραίους και αντιστασιακούς. Συλλαμβάνεται, φυλακίζεται κι απ’ το ’43 κρύβεται κι η ίδια.
Αμέσως μετά τον Πόλεμο ξεκινά περιοδείες σε Αίγυπτο, Τουρκία, Αλβανία, Σερβία. Στην Αμερική αποθεώνεται. Μαγεύει το κοινό ίσαμε το 1977. Δίνει το «παρών» σε μπουάτ της Πλάκας, στην επαρχία και συμμετέχει σε εκπομπές στην τηλεόραση απ’ όπου τη μαθαίνουν οι νεότεροι. Η ταραχώδης ιδιωτική της ζωή συνιστά γρίφο. Αποφεύγουν να αναφερθούν ακόμα κι οι βιογράφοι της. Στα 1949 γνωρίζεται με τον κατά τριάντα χρόνια μικρότερό της Χρήστο Φιλιππακόπουλο που τη συντροφεύει έως τον θάνατό της, σαν σήμερα στα 1980. Εικάζεται ότι πλησίαζε τα ενενήντα. Η Ρόζα Εσκενάζυ, διότι περί της Ρόζας πρόκειται, ανήκει στη χορεία των μεγάλων του πολιτισμού μας. Ομόρφυνε με τη σπάνια φωνή της εννέα δεκαετίες και θα κοσμεί πολύ περισσότερες.
-320x213.png)
