Ιστορίες άστεων

Παρότι δίνει εξαίρετα δείγματα γραφής πριν απ’ τον Πόλεμο στον τομέα της πολεοδομίας και κερδίζει από καίρια πόστα το στοίχημα της οικιστικής ανοικοδόμησης μετά το ’45, η Ελλάδα τού γυρίζει την πλάτη. Τολμά, βλέπεις, να αντιταχθεί σθεναρά στην μπίσνα της «αντιπαροχής», πασχίζοντας ματαίως να διασώσει τα εμβληματικά κτίρια του ιστορικού κέντρου της Αθήνας. Επιπροσθέτως, δοκιμάζει να εφαρμόσει στην πράξη τις αρχές του, τις οποίες υπερασπίζεται ανυποχώρητα, χωρίς να διστάσει να συγκρουστεί με κάθε λογής συμφέροντα.

Ορίστε μια απ’ αυτές: «Η εντοπία πρέπει να μεριμνά για την ευτυχία και την ευημερία του Ανθρώπου. Οφείλει να φροντίζει και τα πέντε στοιχεία του ανθρωπόκοσμου: τη φύση, τον άνθρωπο, την κοινωνία, τα κελύφη και τα δίκτυα. Οφείλει να εξασφαλίζει αυτήν τη σύνθεση». Καταφεύγει διωγμένος στην Αυστραλία περί το 1950, καλλιεργεί πρώιμες ντομάτες, εξοφλεί τα δάνειά του και επιστρέφει «σαν έτοιμος από καιρό».

Λατρεύει, άλλωστε, τον Καβάφη και απαγγέλλει απαράμιλλα το «Περιμένοντας τους βαρβάρους». Σε μικρό διάστημα ιδρύει το δικό του γραφείο στις παρυφές του Λυκαβηττού και, πλαισιωμένος από σπουδαίους αρχιτέκτονες, αφοσιωμένους στον ίδιο και το όραμά του, ρίχνεται με τα μούτρα στη δουλειά. Ταυτόχρονα, διδάσκει στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ο ΟΗΕ, με τον οποίο έχει συνεργαστεί παλαιότερα, εκτιμά την επιστημονική του ιδιοφυΐα και του αναθέτει μελέτες σε χώρες του Τρίτου Κόσμου.

Εμπνέεται και ολοκληρώνει δεκάδες έργα ανά την υφήλιο, όπως τον σχεδιασμό της Τέμα στην Γκάνα, το ρυθμιστικό σχέδιο της Βαγδάτης Ιράκ και του Ρίο ντε Τζανέιρο. Συμβάλλει, επίσης, στην αναμόρφωση πόλεων των ΗΠΑ. Ανάμεσά τους, το Ντιτρόιτ και το Μαϊάμι. Εργο της ζωής του, ωστόσο, αποτελεί η πολεοδομική μελέτη και η οικοδόμηση, εκ του μηδενός, της πρωτεύουσας του Πακιστάν, Ισλαμαμπάντ. Παρ’ ημίν αφήνει βαθιά χαραγμένο το στίγμα του στα Ασπρα Σπίτια στο Δίστομο, στον οικισμό Απολλώνιο στο Πόρτο Ράφτη και αλλού.

Ιδιάζουσα περίπτωση! Δεν κυνηγάει το χρήμα. Ζει με τη λιτότητα που σχεδιάζει και χτίζει, καθότι θιασώτης του ύστερου μοντερνισμού. Βολεύεται με δυο κοστούμια όλα κι όλα. Ο Κωνσταντίνος Αποστόλου Δοξιάδης, διότι ασφαλώς περί του Δοξιάδη πρόκειται, γεννιέται στη Στενήμαχο της Ανατολικής Ρωμυλίας, τον Μάιο του 1913. Ο παιδίατρος πατέρας του αγωνίστηκε για τα δικαιώματα των Ρωμιών της περιοχής και καταδικάστηκε επανειλημμένα σε θάνατο. Αργότερα, χρημάτισε υπουργός Υγιεινής και Πρόνοιας στις κυβερνήσεις Βενιζέλου.

Σπουδάζει στην Αρχιτεκτονική του ΕΜΠ ο Κωνσταντίνος και εκπονεί τη διδακτορική του διατριβή στο Πανεπιστήμιο Καρλότενμπουργκ του Βερολίνου. Στην Κατοχή, πρωταγωνιστεί στην αντιστασιακή οργάνωση «Ηφαιστος». Καθιερώθηκε ως ένας από τους μεγαλύτερους θεωρητικούς της σύγχρονης πολεοδομίας παγκοσμίως. Στην Ελλάδα, αγνοήθηκε εν ζωή. Η φήμη του εισήχθη μετά θάνατον απ’ έξω. Το 1971, διαγιγνώσκεται με τη σπάνια αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση και πεθαίνει παράλυτος, τέτοιες μέρες, το 1975. Κρατούσε σημειώσεις της πορείας της νόσου, για να βοηθήσει τους μελλοντικούς ερευνητές.