Ασφάλεια ζωής

Συνεχίζω την αναφορά στη Γενοκτονία των Αρμενίων αποφεύγοντας να αναφερθώ στις ανατριχιαστικές λεπτομέρειες που περιέχονται στο βιβλίο του Χένρι Μοργκεντάου «Τα μυστικά του Βοσπόρου» (εκδ. Τροχαλία), καθότι συνιστούν εξόχως σοκαριστικό ανάγνωσμα ακόμα και την Εβδομάδα των Παθών, ήτινα διανύουμε από χθες. Προτιμώ να μείνω στην αναίσχυντη παραδοχή της εξόντωσης ενός ολόκληρου λαού από τους ίδιους τους Τούρκους ηγέτες κατά τη διάρκεια συνομιλιών τους με τον Αμερικανό πρέσβη.

Φρικαλέο ντοκουμέντο: «Προς τη νομαρχία Χαλεπίου. Σύμφωνα με προγενέστερη κοινοποίηση η κυβέρνηση έχει αποφασίσει την ολοσχερή εξόντωση των διαβιούντων στη χώρα Αρμενίων. Πας όστις ήθελε αντιταχθεί στη διαταγή αυτή δεν μπορεί πλέον να αποτελεί μέρος της διοίκησης. Ανευ ουδεμίας διάκρισης για τις γυναίκες, τα παιδιά και τους ανάπηρους, οσονδήποτε τραγικά κι αν είναι τα μέσα εξόντωσης και αφού καταπνιγεί η φωνή της συνειδήσεως πρέπει να τεθεί τέρμα στην ύπαρξή τους. 13 Σεπτεμβρίου 1915. Ο υπουργός Εσωτερικών Μεχμέτ Ταλαάτ».

Ανάλογα φιρμάνια εστάλησαν προφανώς και στις υπόλοιπες επαρχίες της αυτοκρατορίας. Ισχυρή πολιτική προσωπικότητα των Νεότουρκων ο Ταλαάτ, ομολόγησε εμμέσως πλην σαφώς μιλώντας στον Μοργκεντάου: «Η αντίθεσή μας προς τους Αρμένιους βασίζεται σε τρεις λόγους. Πρώτον, έχουν πλουτίσει εις βάρος των Τούρκων. Δεύτερον, είναι αποφασισμένοι να γίνουν τύραννοί μας και να ιδρύσουν δικό τους κράτος. Τρίτον, έχουν ενθαρρύνει ανοιχτά τους εχθρούς μας. Ετσι, πήραμε την αμετάκλητη απόφαση να τους καταστήσουμε ανίσχυρους προτού τελειώσει ο πόλεμος».

Γνώριζαν από πρώτο χέρι τα της γενοκτονίας οι μεγάλοι σύμμαχοι των Τούρκων Γερμανοί, επέδειξαν όμως εγκληματική ανοχή. Τελώντας σε κρίση ειλικρίνειας, πάντως, ο πρεσβευτής τους στην Κωνσταντινούπολη Βαγγενχάιμ ανέφερε με επιστολή προς τον καγκελάριο φον Μπέτμαν Χόλβεγκ: «Είναι προφανές ότι το στρατιωτικό συμφέρον των Οθωμανών δεν είναι το μοναδικό κίνητρο της εκτόπισης των Αρμενίων. Ο Ταλαάτ εκμυστηρεύτηκε ότι η Πύλη ήθελε να επωφεληθεί από τον πόλεμο για να τελειώσει οριστικά με τους εσωτερικούς εχθρούς της (τους χριστιανούς της Τουρκίας) χωρίς να ενοχληθεί από εξωτερικές διπλωματικές παρεμβάσεις».

Η ανήκουστη απαίτηση των Νεότουρκων εξόργισε τον Μοργκεντάου: «Μία μέρα ο Ταλαάτ μου έκανε την πιο παράλογη ίσως παράκληση που άκουσα στη ζωή μου. Ασφαλιστικές εταιρείες της Νέας Υόρκης είχαν επί πολλά χρόνια αρκετούς Αρμένιους πελάτες. Θα επιθυμούσα, μου είπε ο Ταλαάτ, να πείσετε τις εταιρείες σας να μας στείλουν έναν πλήρη κατάλογο όσων Αρμενίων έχουν κάνει ασφάλεια ζωής. Είναι ουσιαστικά όλοι τους νεκροί τώρα και δεν έχουν αφήσει κληρονόμους για να εισπράξουν τις αποζημιώσεις. Φυσικά, όλα αυτά τα χρήματα πρέπει να περιέλθουν στο τουρκικό κράτος. Η κυβέρνηση είναι πλέον ο ευεργετούμενος. Θα το κάνετε αυτό; Εχασα εντελώς την ψυχραιμία μου. Δεν πρόκειται να πάρετε τέτοιον κατάλογο από εμένα, είπα και αμέσως σηκώθηκα κι έφυγα». Ο κυνισμός είναι πολύ επιεικής λέξη για να περιγράψει τέτοιου μεγέθους εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.