Δεύτερο Κύμα ΜΕ΄

Βουβός απέμεινε προσφιλής Τσιριγώτης, άναυδος αισθάνθηκε τη γη να φεύγει –ή μάλλον να πλέει– κάτω απ’ τα πόδια του, διαβάζοντας στο προχθεσινό μας σημείωμα την αλληγορική φράση: «Στο “Κάλεσμα σε ταξίδι” ο Σαρλ Μποντλέρ απέδειξε πως Κύθηρα δεν υπάρχουν». Υπαρξιακά ερωτήματα τον βασάνισαν, περιήλθε σε ταυτοτική κρίση, τουτέστιν έπαθε «μια ψυχολογία», καταπώς δήλωσε ο Μπιθικώτσης όταν πληροφορήθηκε τον θάνατο του Τσιτσάνη.

Αν το ξακουστό Τσιρίγο τυλιχτεί στα θολά πέπλα της ανυπαρξίας, τότε το κορμί, η καρδιά, η ψυχή, η παιδική ηλικία, ο ενήλικος βίος του φίλου μου, αλλά και το μνήμα που θα θυμίζει το αποτύπωμά του στον κόσμο, βυθίζονται αίφνης στη μαύρη τρύπα της αιώνιας λήθης. Ακου δεν υπάρχουν Κύθηρα! Εσπευσα να αναπτερώσω το ηθικό του υπογραμμίζοντας πως ανάμεσα στα διαμάντια των θαλασσών μας αναληθώς θεωρούνται δημοφιλέστερα η Μύκονος, η Σαντορίνη, η Ρόδος ή η Κέρκυρα.

Τεχνητές καταναλωτικές Εδέμ μιας χρήσεως με κατεβασμένα ρολά, λόγω του χειμώνα και των έκτακτων μέτρων. Κι αφού από σήμερα ξαναμπαίνουμε σε καθολική καραντίνα, η περίσταση φαντάζει ιδανική για χιμαιρικές περιηγήσεις. Ελάχιστα ελληνικά νησιά έχουν αναχθεί σε αιώνια οικουμενικά σύμβολα της φυγής προς το όνειρο και τις αξίες: Η Ιθάκη της Οδύσσειας, η Λέσβος της Σαπφούς και τα Κύθηρα, γενέτειρα της Αφροδίτης κατά τον Ησίοδο. Στις αρχές του 18ου αιώνα η αστική τάξη υπέσκαπτε τα θεμέλια της Βαστίλης και υποσχόταν στην ανθρωπότητα επί γης παραδείσους. Το 1717 ο Αντουάν Βατό, περίφημος ζωγράφος ροκοκό, φιλοτέχνησε τον πίνακα «Επιβίβαση προς τα Κύθηρα»· σαράντα έρωτες ξεμυαλίζουν τους ευδαίμονες ταξιδιώτες του καραβιού που φτάνει στο νησί. Εκτοτε τα Κύθηρα έγιναν συνώνυμο της απογείωσης με προορισμό την ουτοπία. Στα μέσα του επόμενου αιώνα ο βέβηλος και κολασμένος Μποντλέρ αποσυναρμολόγησε το αστικό οικοδόμημα στα εξ ων συνετέθη· ου τόπος, δηλαδή.

Ορίστε οι πρώτοι στίχοι του δικού του μακροσκελούς ταξιδιού στα Κύθηρα σε μετάφραση Κωστή Παλάμα: Σαν το πουλί περίχαρη πετούσε και η καρδιά μου/ κι ελεύτερη τριγύριζεν ανάμεσα απ’ τα ξάρτια./ Κάτου απ’ τον ξάστερο ουρανό κυλούσε το καράβι/ σα μεθυσμένος άγγελος από λαμπρότατο ήλιο.// Το μαυρονήσι ποιο είν’ αυτό το θλιβερό; Μας είπαν:/ -Τα Κύθηρα· των τραγουδιών η φημισμένη χώρα,/ των γεροντοπαλίκαρων η χιλιοπατημένη/ παράδεισο· και μ’ όλα αυτά φτωχή του η γη, για κοίτα!// Για τα γλυκά τα μυστικά, για όσες γιορτές γιορτάζει,/ νησί, η καρδιά, νά! της αρχαίας το φάντασμα Αφροδίτης/ απάνου από τα κύματά σου υπέρκαλο αρμενίζει,/ γιομίζοντας τους λογισμούς λαγγέματα και αγάπες…