Κρυμμένες λέξεις

Εξακολουθώ να εντρυφώ και σήμερα στις «Παράπλευρες καθημερινές απώλειες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων, 2014) του Περικλή Κοροβέση, αλιεύοντας ακόμα ένα από τα μικρά κείμενα μακράς πνοής που περιέχονται στο τομίδιο: «Λεξικιβώτια. Πάλι στη ζητιανιά για δυο λέξεις. Εστω για μία. Παντού σιωπή. Οι λέξεις πια είναι ακριβές, δυσεύρετες, πολύτιμοι λίθοι κλεισμένοι σε ασφαλή λεξικιβώτια. Μια πιθανή επένδυση για το μέλλον, όταν οι άνθρωποι θα αρχίσουν να ξαναμιλούν, όχι για αυτά που πέρασαν, αλλά για αυτά που θα έρθουν».

Ξεγυμνώνονται, ωστόσο, ερμητικά κλεισμένες μες στις μπαγιαντέρες, κατά πώς αποκαλούσε τις μπιζουτιέρες ο Χατζηχρήστος στο «Ο Ηλίας του ΙΣΤ’», και, όταν φθάνει η στιγμή να τις στολίσουμε, ανεκτίμητα μαργαριτάρια, στον λόγο μας, ανασυναρμολογούνται βιαστικά και πάνω στη φούρια τους μπορεί να ξεχάσουν να φορέσουν καμιά από τις βαρύτιμες ψηφίδες τους. Η λέξη «ντροπή», φέρ’ ειπείν, που πρόκειται, σύμφωνα με τα κιτάπια, για «ουσ./ [< αρχ. εντροπή < εντρέπω]» και σημαίνει, μεταξύ άλλων, αίσχος και όνειδος.

Ενίοτε, καθώς εξέρχεται απ’ το αλλόκοτο λεξικιβώτιο του Περικλή, ξεχνά να ντυθεί με το αρχικό «νι» και μετατρέπεται μοιραία σε «τροπή», επίσης «ουσ. [< αρχ. τροπή < τρέπω]» που ερμηνεύεται ως «αλλαγή κατευθύνσεως, μεταβολή, τροποποίηση, ανταλλαγή» και συχνά στους παρακμιακούς μας καιρούς «συναλλαγή». Από την «τροπή» παράγεται η «τροπολογία» «ουσ. [< μτγν. τροπολογία < τροπολογώ]» και πά’ να πει «τροποποίηση στη λεκτική διατύπωση ή στις λεπτομέρειες, π.χ. έγιναν δεκτές ορισμένες τροπολογίες στο νομοσχέδιο». Και για να μη νομίσετε πως ξεφουρνίζω τίποτα μπαλαφάρες δικής μου κοπής, σας διαβεβαιώ ότι αντέγραψα τα παραπάνω από το «Ελληνικό Λεξικό Τεγόπουλος – Φυτράκης» (εκδ. 1993).

Ιδιοφυής ο σοφός λαός προσθέτει στο λήμμα «τροπολογία» το λησμονημένο αρχικό «νι», αλλάζοντάς το στον νεολογισμό «ντροπολογία», ο οποίος παραπέμπει στην τροποποίηση των λεπτομερειών μεν, κατά τρόπο αισχρό και επονείδιστο δε. Η λέξη περιγράφει με ακρίβεια ελβετικού μηχανισμού ωρολογίων την καθημερινή λειτουργία του σεπτού ιδρύματος της Βουλής. Οι ανήσυχοι ελεύθεροι ρεπόρτερ μετέρχονται παλαιόθεν ένα επαγγελματικό κόλπο. Κατά τον Σεπτέμβριο, οπότε επιστρέφουν από τις διακοπές, ξεσκονίζουν τις τροπολογίες που ψηφίστηκαν στα θερινά τμήματα του Κοινοβουλίου, ιδίως τον Αύγουστο. Και βρίσκουν απίθανες υποθέσεις εκεί. Τις κυβερνητικές διευθετήσεις της τελευταίας στιγμής, τουτέστιν τα δωράκια των υπουργών προς φιλαράκια τους επιχειρηματίες, αλλά και ύποπτες όσο και ένοχες συναλλαγές που δεν χωράει ο νους.

Σωστές ντροπολογίες. Συγκεφαλαιώνουν, λοιπόν, σε ένα απόγευμα τα σκάνδαλα που θα σκάσουν τον χειμώνα κι οι πιο επιδέξιοι τα αποκαλύπτουν πρώτοι. Θα περίμενε κανείς από την πρωτοδεύτερη φορά Αριστερά με μοιραία εσάνς Ακροδεξιάς να τα ανατρέψει όλα αυτά, όπως άλλωστε υποσχόταν. Αμ δε! Η «ντροπολογία Κουντουρά» ή «Δανέλλη» ίσως και «Χαρίτση» και σίγουρα «Τσίπρα» είναι εύγλωττη κι όπως όλοι οι απατεωνίσκοι έχει πολλά ονόματα.