Μην κλαις τζιέρι μ’

Συντονιστής Εκπαίδευσης στο Κέντρο Φιλοξενίας Προσφύγων στη Μαλακάσα διετέλεσε ο Στέφανος Γανωτής πέρυσι και πρόπερσι. Αποσπάστηκε εκεί κατόπιν δικής του επιθυμίας. Επισήμως διδάσκει γαλλικά στη δευτεροβάθμια. Ανεπισήμως, αλλά συστηματικά και με θαυμαστές επιδόσεις, ασχολείται με τους χορούς, τη μουσική, το παιδικό βιβλίο και πλείστα όσα αντικείμενα σχετίζονται με την παράδοση. Τα προσεγγίζει με το ποδήλατό του ακούραστα, αφού τραβάει ορθοπεταλιές το πολυδιάστατο ταλέντο του. Με την ιδιότητα του χορευτή έχει ταξειδέψει –προτιμά το «ξει» με έψιλον γιώτα, καθότι δεν είναι τουρίστας μα περιηγητής και δη ψαγμένος– σε δεκάδες χώρες· κάτι ακατανόητο ωστόσο τον σπρώχνει πάντα στην Ανατολή.

Υδρευσαν την ψυχή του, κατά τη διάρκεια της θητείας του στην Ανατολική Μαλακάσα, οι ιστορίες που του εμπιστεύτηκαν παιδιά και μεγάλοι απ’ τη Συρία, τις ρέστες αραβικές χώρες, το Αφγανιστάν, το Κουρδιστάν, το Ιράν, την Αφρική. Βλάστησαν μέσα του πλάι σε διηγήσεις Ρωμιών προσφύγων της προηγούμενης εκατονταετηρίδας από την Πόλη, τη Σμύρνη, το Αϊβαλί, την Ιμβρο, την Αττάλεια, την Καισάρεια, το Προκόπι, τη Σινασσό και τον Πόντο. Μνήμες της χαμένης αθωότητας που τον συνδέουν ανεξίτηλα με τη Μαριά, τη λατρεμένη του γιαγιά, καθώς εξομολογείται ο ίδιος.

Ρυάκια που αρδεύουν την «αλήθεια των μύθων». Κάπως έτσι άνθισε το νέο του παραμύθι. Πρόκειται για το ημερολόγιο της Σουρούκ –Ανατολή πά’ να πει στα αραβικά– ή Ροζμπίν, όπως την αποκαλεί ο Κούρδος με ποντιακές ρίζες παππούς της και σημαίνει το ίδιο στη γλώσσα του. Γεννημένη στο Χαλέπι, λατρεύει τις αρχαιότητες και γνωρίζει εκ του σύνεγγυς τις ουκ ολίγες που διαθέτει η Συρία, ταξειδεύοντας ανά την επικράτειά της. Ονειρεύεται να σπουδάσει αρχαιολόγος στον τόπο του Περικλή και του Φειδία που αγαπά και ως εκ τούτου μαθαίνει ελληνικά.

Ισοπεδώνει, όμως, την πατρίδα της ο πόλεμος. Οι γονείς της χάνονται υπερασπιζόμενοι το Κομπάνι. Η γιαγιά της, από βόμβες έξω απ’ το σπίτι τους. Εσχατη λύση η φυγή. Κρυμμένοι σε φορτηγό φθάνουν με τον παππού στα παράλια της Τουρκίας. Ο «σκυλοπνίχτης» που τους πάει στο Καστελόριζο ναυαγεί. Εκείνον το καταπίνουν τα κύματα που ξεβράζουν την ίδια στην ακτή. Συνέρχεται στην αγκαλιά ηλικιωμένης γυναίκας του νησιού. «Μην κλαις τζιέρι μ’, όλα θα πάνε καλά» λέει χαϊδεύοντάς της τα μαλλιά. Η Σουρούκ αγναντεύει τα χρώματα του δειλινού και δεν μπορεί παρά να συμφωνήσει.

Αύριο Σάββατο στις 11 το πρωί παρουσιάζεται στον Ιανό (Σταδίου 24) η καλαίσθητη έκδοση «Συρία, το ημερολόγιο ενός αποχωρισμού» σε εικονογράφηση Φανής Παρθενίου. Περιέχει φωτογραφίες των Ανδρέα Σμαραγδή, Μάριου Λώλου, Τρύφωνα Τσάτσαρου, του δικού μας Βασίλη Μαθιουδάκη, του συγγραφέα και πολυποίκιλο παράλληλο υλικό. Θα παρευρεθούν προσωπικότητες από τις χώρες προέλευσης των προσφύγων. Θα διαβάσουν οι ηθοποιοί Λευτέρης Ελευθερίου και Στέλλα-Ευαγγελία Κασούμπη και θα παίξουν Ελληνες, Κούρδοι και Αραβες μουσικοί.