Είναι από τις λίγες φορές που μία συνήθης φράση επί θανάτου ανθρώπου των γραμμάτων ξεφεύγει από το κοινότοπο. Πράγματι, ο θάνατος του φιλόσοφου, ακαδημαϊκού και ανθρώπου Κωνσταντίνου Δεσποτόπουλου. «κάνει την Ελλάδα πνευματικά φτωχότερη», όπως καταλήγει το δημοσίευμα του Γιώργου Πετρόπουλου στη χθεσινή «Εφ. Συν.» «Εφυγε ο κορυφαίος των γραμμάτων». Ακριβώς στα 103 χρόνια του: Σμύρνη 8 Φεβρουαρίου 1913 – Αθήνα 7 Φεβρουαρίου 2016.
Ενας αιώνας και πλέον στην υπηρεσία της μελέτης, της γνώσης, του ανθρώπου. Στην υπηρεσία της μελέτης και της γνώσης του ίδιου του ανθρώπου, για τη δικαίωση που του αξίζει, απέναντι στην ευτέλεια και την ποταπότητα που αδικεί τον άνθρωπο και τον διασύρει. Αυτό πρέπει να είναι, νομίζω, και το αληθινό νόημα της φιλοσοφίας: ό,τι κάνει τον άνθρωπο να νιώθει όμορφα που είναι άνθρωπος.
Συνοδοιπόρος στη ζωή, στα γράμματα, προπαντός στη μαθητεία της κοινωνίας και των εσωτερικών της διεργασιών με τον δίδυμο αδελφό του, τον Αλέξανδρο Δεσποτόπουλο, καθηγητή της Ιστορίας, ο καθηγητής της Φιλοσοφίας Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος υπήρξε θαλερή κιβωτός μνήμης ζωντανής του ελληνισμού της Μικρασίας, της προσφυγικής εγκατάστασης στη μητέρα-πατρίδα (Βυρωνιώτης ο ίδιος, που έζησε τα περισσότερα χρόνια του στο Παγκράτι) και της ελληνικής περιπέτειας ενός αιώνα.
Είχα τη χαρά να τον συναντήσω δυο φορές: μία που με όρκισε, πρύτανης τότε στην Πάντειο, ως απόφοιτο στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών κι άλλη μία, όταν μου τον γνώρισε από κοντά ο αξέχαστος φίλος Πέτρος Γαβαλάς και γεύτηκα από την ευγένειά του και τους χυμούς της γνώσης του σε συνοικιακό καφενεδάκι του Παγκρατίου∙ ήταν τότε 98 ετών!
Νεαρός καθηγητής της Φιλοσοφίας, κρατούμενος στη Μακρόνησο, ο Δεσποτόπουλος, είχε αποστομώσει έναν λοχαγό τότε, ονόματι Ιωαννίδη Δημήτριο, που τον είχε απειλήσει: «Εσένα, φιλόσοφε, μια μέρα θα σε σκοτώσω!». «Φιλοσοφία, κύριε λοχαγέ», είχε απαντήσει ο φιλόσοφος Δεσποτόπουλος, «μελέτη θανάτου εστί»!
