Παιδεία 15% και ό,τι γκρέμισε η χούντα

Για το κίνημα «15% στην παιδεία» -μαζικό αίτημα φοιτητών, μαθητών και εκπαιδευτικών- το 1962 έγραφα χθες, με αφορμή -και σε συνδυασμό- τις σημερινές καταλήψεις σχολείων με αίτημα πάλι το… 15. Αλλά αυτή τη φορά μαθητών ανά αίθουσα ως μέτρο ασφαλείας απέναντι στον Covid-19. Αριθμός που, συγχρόνως, θα είναι, αντικειμενικά, και αναβάθμιση των συνθηκών διδασκαλίας, επομένως και της παιδείας.

Διότι τότε που εμείς, η γενιά μου, μετείχαμε στο κίνημα του «15%» (και του παράπλευρου, ευρύτερα δημοκρατικού και πολιτικού «1-1-4»· από το τελευταίο άρθρο του τότε Συντάγματος, που αφορούσε την προστασία του πολιτεύματος από τον ίδιο τον λαό), οι μαθητές στα Γυμνάσια της Αθήνας (τα Λύκεια ήρθαν με τη μεταρρύθμιση, δύο χρόνια μετά) ξεπερνούσαμε τους 70 σε κάθε τμήμα τάξης.

Και το αίτημα: 15% του προϋπολογισμού στην παιδεία μπορεί σήμερα να ακούγεται υπερβολικό, αλλά με το ύψος των τότε δημόσιων δαπανών, μόλις και πλησίαζε τον μέσο όρο δαπανών για την παιδεία των χωρών-μελών του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) που είχε ιδρυθεί ένα χρόνο πρωτύτερα, το 1961.

Τι επέφερε αυτό το κίνημα, ενδεικτικά, γιατί το θέμα είναι τεράστιο: Πρώτον, εξελισσομένου του κινήματος «15%», λίγο μετά, τον Απρίλιο 1963, το Δ’ Πανσπουδαστικό Συνέδριο αποφασίζει και ιδρύει την Εθνική Φοιτητική Ενωση Ελλάδας (ΕΦΕΕ). Και δεύτερον, μετά τη δεύτερη, θριαμβευτική επανεκλογή της Ενώσεως Κέντρου του Γ. Παπανδρέου (η πρώτη ήταν τον Νοέμβριο 1963) τον Φεβρουάριο 1964, με ποσοστό 52,72%, δρομολογείται η μεγαλύτερη μεταπολεμική (και από τις μεγαλύτερες στην Ιστορία της χώρας) εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Που δυστυχώς περιορίστηκε -λόγω του βασιλικού πραξικοπήματος του ’65 και, εν συνεχεία, της χούντας του ’67- μόνο στη βασική και μέση εκπαίδευση (Ν.Δ. 4379/64). Τα επόμενα δύο Διατάγματα για την Τεχνική και την Ανώτατη Εκπαίδευση ουδέποτε εφαρμόστηκαν…