Ιωάννης Κομένιος για την Ενωμένη Ευρώπη

Στο «περιθώριο» των μεθαυριανών τετραπλών εκλογών, στο ένα τέταρτο ψηφίζουμε και για την Ευρώπη. Την Ενωμένη ή τη διασπασμένη. Με πλήθος από προβλήματα στην Ευρώπη, το κοινό σπίτι της προσδοκίας κάποιων (όπως ο επιγραφόμενος) ή της ασυδοσίας, της αυθαιρεσίας κάποιων άλλων που επιζητούν αυτό το σπίτι να το κατεδαφίσουν.

Εθνικισμοί, ρατσισμοί, ξενοφοβίες, όλα όσα δυο φορές σ’ έναν αιώνα έφεραν την Ευρώπη στην άβυσσο του αίματος δυο πολέμων, αναβιώνουν σήμερα με τόση ωμότητα, λες και η Ευρώπη έως τώρα ήταν… ειρηνικό λιβάδι, χωρίς προβλήματα, στρωμένο με ροδοπέταλα.

Είδα στην προχθεσινή «Εφ.Συν.» την πρόσκληση του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στο Ελιζέ των 30 φιλοευρωπαίων διανοητών, που τον Γενάρη δημοσίευσαν στη «Λιμπερασιόν» το «Μανιφέστο των Ευρωπαίων Πατριωτών» υπέρ μίας Ευρώπης που κινδυνεύει. «Η κληρονομιά του Ερασμου, του Δάντη, του Γκέτε και του Κομένιους», σημείωναν, «χρειάζεται υπεράσπιση από τις δυνάμεις του λαϊκισμού που επελαύνουν», συμπληρώνοντας: «Οι φιλοευρωπαίοι δεν έχουμε πια άλλη επιλογή, αλλιώς αυτές οι ευρωεκλογές θα είναι οι πιο καταστροφικές που γνωρίσαμε ποτέ…».

Από τους τέσσερις Ευρωπαίους διαφωτιστές που αναφέρονται στο μανιφέστο (Ερασμος, Δάντης, Γκέτε και Κομένιους) στάθηκα (στον σημερινό τίτλο) στον Κομένιους ή Κομένιο Ιωάννη με παλιά εξελληνισμένη γραφή, σπουδαίο Βοημό (σήμερα Τσεχία) διαφωτιστή του 17ου αιώνα. Φιλόσοφος, εκπαιδευτικός μεταρρυθμιστής, κληρικός, θερμός υποστηρικτής της δημόσιας εκπαίδευσης, πατέρας του όρου (κάποτε τον κάναμε ψωμοτύρι στην Ελλάδα…) διά βίου μάθηση. Γύρισε όλη την τότε γνωστή Ευρώπη.

Αλλοτε προσκεκλημένος να διδάξει τη σοφία του. Κι άλλοτε αποπομπαίος, θρησκευτικός και πολιτικός πρόσφυγας και εξόριστος, με κατασχεμένη την περιουσία του και λεηλατημένα τα χειρόγραφά του. Στο τέλος κατέφυγε στο Αμστερνταμ, όπου και πέθανε το 1670. Ευρωπαίος πρώτης γραμμής, ενάντια στην ευρωπαϊκή απομόνωση.