Κάνω εκκαθάριση οσπρίων, ώστε να ανανεώσω τις προμήθειες. Δοκίμασα τις προάλλες μαύρες φακές Βρυξελλών, που, επειδή είναι μαύρες και λεπτές, τις λένε και… χαβιάρι. Νοστιμότατες! Σκέφτηκα τη λέξη πεντανόστιμο (δεν ξέρω άλλο αριθμό που να αποδίδει τη νοστιμιά, από το πέντε· δεν λέμε π.χ. ποτέ… εφτανόστιμο, μόνο για τη γάτα λέμε εφτάψυχη).
Κι αυτό γιατί είδα στη λαϊκή, με το ασκημένο μάτι του παλιού μανάβη, κάτι φρέσκα φασόλια, μπαρμπούνια (θερμοκηπίου προφανώς ή κάποιας μετάλλαξης). Αμα μου πάνε καλά στο μάτι και στην αφή παίρνω κι απ’ αυτά. Μήπως ξέρω και στα κηπευτικά εποχής (κάθε πράμα στον καιρό του που λέμε) τι δάχτυλο και τι χημεία έχει πέσει; «Είναι βραστερά;», ρώτησα το μανάβη. «Βραστερά; Πιάσε να δεις; Πεντατρύφερα!», απάντησε.
Πρώτη φορά άκουγα τη λέξη. Αν ο μανάβης –νεαρός και ξύπνιος– δεν τη σκάρωσε εκείνη την ώρα, ακριβώς με τον τρόπο –και τον τονισμό– που αιώνες τώρα σχηματίζονται οι σύνθετες λέξεις στη γλώσσα μας· όπως λέμε: από την παραγωγή στην κατανάλωση· μαζί με τα φασολάκια, ψώνισα και μια λέξη. Εμφανέστατα ελκόμενη από το πεντανόστιμα.
Να πω το τετριμμένο; Οτι τη γλώσσα τη φτιάχνει η ζωή, ο λαός ανάλογα με τις ανάγκες του, της στιγμής ή της διάρκειας; Ακόμα και το παιχνίδι με τη γλώσσα, το λογοπαίγνιο, ανάγκη είναι κι αυτό, και μάλιστα μεγάλη. Χωρίς λογοπαίγνια η γλώσσα θα ήταν υπηρεσιακή, των υπουργείων και των εγκυκλίων· άνοστα φασολάκια που μένουν άβραστα.
Σε παραλία του Πηλίου, πολλά χρόνια πίσω, πίνω καφέ, χαζεύω γλάρους και στήνω αυτί στην πλαϊνή παρέα· νέοι όλοι. Αγόρι: «Ηταν καλά χθες;». Κορίτσι: «Μόνο καλά; Τρίκαλα!». Μετά έπαιξε πολύ η λέξη. Την άκουσα και πρόσφατα. Ισως τότε γεννιόταν…
