Η Καταλωνία της Ευρώπης ή η Ευρώπη

Μήπως ν’ αρχίσουμε να μιλάμε πια για Μπισκάγια, Ανδαλουσία ή Καστίλη, για Φλάνδρα ή Βαλονία, για Βάδη-Βυρτεμβέργη ή για Βάδη και Βυρτεμβέργη και Ρηνανία και Βεστφαλία και Βαυαρία και… τράβα κορδόνι. ΄Η (να έρθουμε και στα δικά μας) για Βλαχία και Τσαμουριά και Μακεδονία… Δεν λέω για τη Γιουγκοσλαβία και τις διαιρέσεις της· αυτή την ξεπαστρέψανε εδώ και χρόνια· διελύθη, όπως έλεγαν οι παλαιοί, εις τα εξ ων συνετέθη.

Αυτή (πρέπει, νομίζω, να) είναι η δυναμική της Ευρώπης, στο παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον (αν υπάρχει μέλλον): ενότητα εις τα εξ ων συντίθεται. Μία διαρκής σύνθεση διαφορών, με απόλυτο σεβασμό κάθε μέλους, κάθε διαφορετικότητας. Χωρίς κυρίαρχους και επικυρίαρχους, κυριαρχούμενους και επικυριαρχούμενους, κατακτητές και κατακτημένους, ηγεμόνες και υποτελείς.

Ολα τα προηγούμενα παίχτηκαν στην Ευρώπη, αιώνες επί αιώνων, και χάθηκαν. Ματοκύλισαν την Ευρώπη με αναρίθμητους «εσωτερικούς» πολέμους (τριακονταετείς, εκατονταετείς, ναπολεόντειους κ.λπ. κ.λπ.), άναψαν τον σπινθήρα δύο παγκόσμιων πολέμων, μέσα σ’ έναν αιώνα μόνο, με απόσταση μόλις δύο δεκαετίες, άφησαν εκατομμύρια νεκρούς και βουνά ερειπίων και χάθηκαν.

Ωσπου κάποιοι Ευρωπαίοι κάθισαν και σκέφτηκαν όλους αυτούς τους ηγεμονισμούς και τις υπεροψίες κι είπαν: Δεν πάει άλλο, όσο συνεχίζουμε έτσι, θα τραβάμε τα ίδια βάσανα. Πρέπει να δούμε τις διαφορές, να τις σεβαστούμε και πάνω σ’ αυτόν τον σεβασμό να επιχειρήσουμε μια ένωση της Ευρώπης, χωρίς κυριαρχίες και με βάση τη σύνθεση των διαφορών.

Αυτό, νομίζω, είναι το κρίσιμο που διακυβεύεται τώρα στην Καταλωνία, για την Καταλωνία, την Ισπανία και την Ευρώπη: η σύνθεση των διαφορών. Διαιρέσεις και αποσχίσεις είναι τα εύκολα. Οι διέξοδοι όμως είναι στα δύσκολα…