Οι ανοιχτές κοινωνίες των καφενείων

Είχε και χιούμορ ο άνθρωπος και πολιτική σκέψη ενδιαφέρουσα. Ανετος. Μ’ αρέσουν οι άνθρωποι που, από μεταμέλεια, βαράνε το κεφάλι τους στον τοίχο, αλλά το κάνουν με φινέτσα, χωρίς κλαψούρες και άσκοπες εντάσεις που, συνηθέστατα, καταλήγουν μπούμερανγκ.

Ποιος ο λόγος; Αμα ήτανε να παίζουμε μπουνιές, δεν θα είχαμε ανάγκη τα καφενεία, θα πηγαίναμε σε γυμναστήρια πυγμαχίας, να βαράμε σάκους ή ανθρώπους που κάνουν τους σάκους, αν δεν γινόμασταν εμείς οι σάκοι.

Τα καφενεία έχουν μια ιερότητα, ακριβώς επειδή προτρέπουν στη συζήτηση, ακόμα και με διαφωνίες έντονες, και αποτρέπουν ακρότητες και καβγάδες. Ο,τι πιο κοινωνικό και κοινοτικό μπορεί να πετύχει η έλλογη συμπεριφορά: συναναστρέφομαι – συζητώ – διαφωνώ – συμφωνώ – αλλά ούτε συμπλέκομαι ούτε με θεωρώ καλύτερο του άλλου.

Σε περίπτωση που η επικοινωνία, για λόγους διάφορους, είναι δυσχερής, τότε πάλι το καφενείο δίνει λύση: ξεχωριστά τραπέζια. Τα ξεχωριστά τραπέζια, οι διαφορετικές παρέες, σε κλίμακα καφενείου, είναι σαν, σε κλίμακα πόλης, η άλλη γειτονιά. Πριν αλλάξεις καφενείο∙ πράγμα δύσκολο!

Κάτι που άκουσα, κάποτε, σε παμπάλαιο καφενείο του Πηλίου. Το είπε ο καφετζής, στη συγγνώμη που ζήτησα από θαμώνα, επειδή, λόγω χώρου, του «γύρισα την πλάτη». «Δεν υπάρχει, “πλάτη” στα καφενεία και στις εκκλησίες!», είπε. Ηταν ό,τι καλύτερο είχα ακούσει που να δείχνει ισοτιμία, αλλά και ανεκτικότητα στην κοινωνική συμβίωση.

Θέματα συμβιωτικά που οι άνθρωποι είχαμε λύσει, προ αμνημονεύτων ετών, με κώδικες συμπεριφοράς που τηρούσαμε ευλαβώς, με μοντέλο το καφενείο, σήμερα είναι το μεγάλο ζητούμενο στις, υποτίθεται, ανοιχτές κοινωνίες, που είναι πιο κλειστές από όσο φανταζόμαστε. Λόγος που τα καφενεία λιγοστεύουν –γίνονται café– και η πελατεία αραιώνει…