Μάρτυρας του αμερικανικού εργατικού κινήματος από το Ρέθυμνο

Ρεθυμνιώτης ο Σταύρος Καλλέργης, οργανωτής της πρώτης Εργατικής Πρωτομαγιάς στην Ελλάδα πριν από 133 χρόνια (1893). Από τα Λουτρά Ρεθύμνης, περιοχή Αρκαδίου, ο Ηλίας Σπαντιδάκης, γνωστός στην Αμερική ως Λούης Τίκας, ηγετική μορφή του κινήματος των μεταλλωρύχων στο Κολοράντο. Ο Τίκας δολοφονήθηκε στις 21 Απριλίου 1914 από πολιτοφύλακες-μπράβους της εταιρείας Colorado Fuel and Iron Company της γνωστής οικογένειας Ροκφέλερ, που εκπρόσωπός της είχε διεκδικήσει και την προεδρία των ΗΠΑ κατά τον προηγούμενο αιώνα.

Ο Τίκας μετανάστευσε στα 20 χρόνια του στην Αμερική, πιάνοντας δουλειά το 1906 στο Κολοράντο, επιδεικνύοντας ιδιαίτερη ικανότητα στην εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας. Γι’ αυτό γρήγορα αναδείχτηκε εκπρόσωπος των μεταναστών εργατών, όχι μόνο από την Ελλάδα, αλλά και άλλων εθνικών προελεύσεων. Ψηλό παλικάρι, είχε φέρει μαζί του την κρητική λεβεντιά, γενναιοδωρία και κουλτούρα αλληλεγγύης.

Στα μεταλλεία του Ludlow προκηρύχτηκε απεργία διαρκείας με οικονομικά αιτήματα και για καλύτερες συνθήκες εργασίας και ζωής στις 23 Σεπτεμβρίου 1913. Σκληρός ο αγώνας με ηγέτη τον Τίκα, με τους συνδικαλισμένους μετανάστες εργάτες να δηλώνουν «δεν είμαστε φιλανθρωπική οργάνωση, πρόκειται για αγώνα μέχρι τέλους». Πολλοί Ελληνες και ιδιαίτερα Κρητικοί μεταξύ των απεργών.

Η σκληρότατη και άκρως εκμεταλλευτική εργοδοσία και τα όργανά της, μεταξύ των οποίων απεργοσπάστες, έβαλαν φωτιές στις σκηνές των απεργών, προκαλώντας αυτό που έμεινε στην ιστορία των εργατικών αγώνων στις ΗΠΑ ως «Σφαγή του Ludlow» (Ludlow Massacre), της οποίας λεπτομέρειες περιέχονται στο άκρως τεκμηριωμένο βιβλίο υπό τον τίτλο «Burried unsung» (έκδοση στα αγγλικά του University of Nebraska Press) του Ελληνοαμερικανού Ζήση Παπανικόλα, με ρίζες στη Ναύπακτο.

Αν και ο τίτλος του βιβλίου σημαίνει «Θαμμένος άκλαυτος», ο Τίκας κηδεύτηκε στις 27 Απριλίου 1914 και ετάφη στο τοπικό κοιμητήριο Τρίνινταντ, συνοδευόμενος από εκατοντάδες συναδέλφους και συμπατριώτες του. Είναι γνωστό ότι για ήρωες του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ, όπως ο θρυλικός Τζο Χιλ, έχουν γραφτεί τραγούδια, όχι όμως για τον Τίκα, ίσως διότι ανάμεσα στους Κρητικούς μετανάστες εργάτες του Κολοράντο δεν υπήρξε κάποιος λυράρης. Ετσι εξηγείται ο τίτλος του βιβλίου του Παπανικόλα «Burried unsung», ο οποίος έφτασε στα Λουτρά Ρεθύμνης το 1975 για να βρει τις ρίζες του Τίκα και το ερειπωμένο σπίτι της οικογένειας Σπαντιδάκη, που είχε λειτουργήσει και ως τοπικό καφενείο.

Αναρωτιέμαι, μήπως η ΓΣΕΕ και τα Εργατικά Κέντρα Κρήτης θα έπρεπε να αναδείξουν την ηρωική ιστορία και πρωτοπόρα συνδικαλιστική δράση του Λούη Τίκα, σε μια εποχή σαν τη σημερινή, που ο συνδικαλισμός διεθνώς υποχωρεί και στις ΗΠΑ ο Τραμπ ακολουθεί ακραία αντιμεταναστευτική πολιτική, αναγκάζοντας τον νέο δήμαρχο της Νέας Υόρκης Ζοχράν Μαμντάνι να διακηρύξει ότι την αμερικανική αυτή μεγαλούπολη την «έχτισαν μετανάστες».

*Υπεύθυνος Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.