Κατά την άποψή μου δύο είναι τα διδάγματα από το 1821.
Ενώ ο αιμοβόρος Ιμπραήμ έσφαζε, λεηλατούσε και έκαιγε, εμείς σκοτωνόμασταν σε δύο εμφυλίους. Πρώτος εμφύλιος (φθινόπωρο 1823 μέχρι Αύγουστο 1824). Δύο κυβερνήσεις: η μία στην Τρίπολη υπό τον Πετρόμπεη και η άλλη υπό τον Κουντουριώτη στο Κρανίδι. Ο 2ος εμφύλιος (Οκτώβριος 1824 μέχρι Φεβρουάριο 1824), σύγκρουση ανάμεσα στους Πελοποννήσιους οπλαρχηγούς και στην κυβέρνηση.
Η Ελλάδα, ένας ατελείωτος εμφύλιος. Ολοι εναντίον όλων. Διχόνοια-διενέξεις-φαγωμάρες-ύπουλα χτυπήματα. Πρόκριτοι εναντίον προκρίτων. Ο Δεληγιάννης εναντίον του Ζαΐμη. Ο Ζαΐμης εναντίον του Λόντου. Ο Μαυροκορδάτος, μέγας μηχανορράφος και δολοπλόκος, ήθελε να ξεφορτωθεί τον μεγάλο στρατηλάτη και την ψυχή του αγώνα Κολοκοτρώνη και γι’ αυτό τον έβαλε φυλακή. Τον απελευθέρωσε στις 18.5.1825.
Ο Μαυροκορδάτος και ο Κωλέττης ήθελαν να εξοντώσουν τον Οδυσσέα Ανδρούτσο. Το αποκορύφωμα του εμφυλίου ήταν να δικαστούν ο στρατηγός Κολοκοτρώνης και ο Πλαπούτας στο Ναύπλιο. Ευτυχώς, οι γενναίοι δικαστές Τερτσέτης και Πολυζωίδης αρνήθηκαν να υπογράψουν την καταδίκη τους σε θάνατο δι’ αποκεφαλισμού για εσχάτη προδοσία. Στα 200 χρόνια από την Επανάσταση που έκαμε Ελλάδα την Ελλάδα και Ελληνες τους Ελληνες, όπως το λέει και ο Κολοκοτρώνης:
«Δεν είναι παρά η επανάστασίς μας οπού εσχέτισε όλους τους Ελληνας». Τότε το προσδόκιμο ζωής στην Ελλάδα ήταν τα 35 χρόνια και ο Κολοκοτρώνης 52 ετών θεωρούνταν υπερήλικας. Γι’ αυτό και τον αποκαλούσαν «ο Γέρος του Μοριά». Ο Καποδίστριας παρέλαβε σκορποχώρι και το έφτιαξε να λειτουργεί ως ενιαίο έθνος κράτος. Θα πρέπει λοιπόν να βρεθεί ένας τρόπος οι ανιστόρητοι πολιτικοί πριν θέσουν υποψηφιότητα να εξετάζονται στην Ιστορία και ειδικά στα θέματα των εμφυλίων, οι οποίοι μας οδήγησαν στις τραγωδίες της συρρίκνωσης του εθνικού κορμού. 200 χρόνια δεν έφτασαν για να καταλάβουν οι πολιτικοί πως κάθε εμφύλιος είναι η αυτοκτονία ενός λαού. Αν δεν καταπολεμήσουμε τις κακοδαιμονίες του εμφυλίου, δεν θα πάμε μπροστά. Αλλωστε, δεν έχουμε την πολυτέλεια για παρανοϊκούς εμφυλίους στον δημόσιο βίο. Εάν δεν είχαμε τον εμφύλιο (1946), το κατά κεφαλήν εισόδημα θα ήταν όπως αυτό της Ελβετίας (χωρίς μνημόνια κ.λπ.). Με τον εμφύλιο βρεθήκαμε 300 χρόνια πίσω.
Το δεύτερο δίδαγμα είναι πως τεράστια σημασία ήταν η γλώσσα η ελληνική: ο συνεκτικός κρίκος. Οι Ελληνες είναι Ελληνες επειδή είναι ελληνόφωνοι. Γι’ αυτό και ήταν εγκληματική η ενέργεια του τότε υπ. Παιδείας Ράλλη να καταργήσει (εν μιά νυκτί) την καθαρεύουσα. Για να αποκατασταθεί μερικώς αυτό το έγκλημα έπρεπε προ πολλού να είχε καθιερωθεί η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών ήδη από το Δημοτικό σχολείο.
*Δικηγόρος
