Ο ταχυδρόμος πέθανε, τα Ταχυδρομεία;

Πρώτα ακουγόταν ο μεταλλικός ήχος της σάλπιγγας από το βάθος του δρόμου. Μετά εμφανιζόταν ο κυρ Χρήστος, ο ταχυδρόμος της περιοχής. Πάνε πολλές δεκαετίες πίσω, τότε που ήσουν μαθητής Δημοτικού, στις διακοπές περίμενες να φωνάξει τα ονόματα ο ταχυδρόμος ώστε να πάρεις τα γράμματα των γνωστών. Σκοπός ήταν να τους ζητήσεις τα γραμματόσημα να τα προσθέσεις στη συλλογή σου. Τι όμορφα που ήταν αυτά από το Μπουρούντι! Ούτε που γνώριζες ότι κάποιος χωριανός σου είχε μεταναστεύσει στην κεντρική Αφρική.

Πέρασαν τα χρόνια, ο ταχυδρόμος συνταξιοδοτήθηκε, πέθανε, καταπώς θα γίνει με όλους μας. Αλλά σταδιακά πεθαίνουν, κλείνουν τα υποκαταστήματα των ΕΛΤΑ. Δεν έχουν την απαραίτητη κίνηση ώστε να είναι οικονομικά βιώσιμα, λένε οι διευθύνοντες. Νωρίτερα, οι διοικήσεις, πολιτικές και φυσικές, φρόντισαν να φτάσουν σε αυτή την κατάσταση οικονομικού πνιγμού. Φορείς του ευρύτερου δημόσιου χώρου, οργανισμοί, τράπεζες κ.ά. επέλεξαν ιδιωτικές εταιρείες για τη διακίνηση της αλληλογραφίας τους. Οπότε η ελάττωση της κίνησης έφερε μείωση εσόδων.

Αν αναζητήσουμε το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο (ιδρύθηκε το 1900), θα μάθουμε ότι λειτουργούσε μέχρι το 2013. Κατόπιν… συνενώθηκε. Εμειναν οι κουμπαράδες, η ημέρα αποταμίευσης (αστείο κι αυτό) και οι σχολικές εκθέσεις.

Ταυτόχρονα ιδρύθηκαν πολλές εταιρείες μεταφοράς δεμάτων, εγγράφων, γραμμάτων. Βεβαίως η ζωή προχωρά, θα συμβαδίσουμε με ό,τι νέο μπαίνει στη ζωή και στην αγορά. Ομως τα ΕΛΤΑ έχουν (για πόσο ακόμα;) πανελλαδικό δίκτυο καταστημάτων και πρακτορείων. Ετσι μπορούσαν να αναλάβουν μεγάλο μέρος της διακίνησης, να γίνουν ενεργά σημεία των χωριών. Να εξελιχθούν με την προσθήκη και λειτουργία των ΒΟΧ.

Σήμερα στη Λέσβο, το μεγαλύτερο νησί του Αιγαίου, λειτουργούν μόνο οχτώ καταστήματα των ΕΛΤΑ. Μέχρι πότε; αναρωτιούνται οι εργαζόμενοι και οι κάτοικοι. Ενώ στα τέλη του 19ου αιώνα, αρχές του 20ού, το οθωμανικό ταχυδρομείο είχε δίκτυο με είκοσι δύο καταστήματα στο νησί, με κάποια από αυτά να λειτουργούν σε μικρούς οικισμούς.

Αλλά ας μη νομίσουμε ότι η λειτουργία υπηρεσιών, εκτός των κρατικών, είναι κάτι το νέο. Την ίδια χρονική περίοδο στην πόλη της Μυτιλήνης λειτουργούσαν τέσσερα ξένα ταχυδρομικά γραφεία: αυστριακό, γαλλικό, ρωσικό και αιγυπτιακό. Αυτά υποστηρίζονταν από τις ξένες ατμοπλοϊκές εταιρείες, οι οποίες τα ατμόπλοιά τους τα «βάφτισαν» ταχυδρομικά, έτσι εκτός από επιβάτες και εμπορεύματα μετέφεραν και αλληλογραφία. (Στοιχεία από τη διατριβή του φίλου ιστορικού Στρατή Αναγνώστου.) Παρόμοιο ήταν και το τηλεγραφικό δίκτυο. Η τοποθέτηση των υποβρύχιων καλωδίων, τα οποία ένωναν Κωνσταντινούπολη, Λέσβο, Χίο, Αϊβαλί, Σμύρνη, Σύρο και Κρήτη, έγινε από τον οίκο Newall and Cie του Λονδίνου. Τι πρωτότυπο, θα αναφωνήσουμε.

Οι συλλέκτες αναζητούν σφραγισμένα γραμματόσημα από τα ταχυδρομεία, τα οποία έπαψαν να λειτουργούν. Τα βάζουν δίπλα στους μεταλλικούς κουμπαράδες, οι οποίοι στην όψη τους γράφουν Ελληνικά Ταχυδρομεία. Και οι παλαιότεροι θυμούνται ποιος έγραψε την καλύτερη έκθεση για την αποταμίευση.