Το ευρύ φαινόμενο της οπλοκατοχής, της οπλοχρησίας και της οπλοεπίδειξης στην Κρήτη παρουσιάστηκε αμέσως μετά την κατάρρευση της χούντας. Μεγάλωσα σε χωριό του Μυλοποτάμου προδικτατορικά και δεν θυμάμαι να είδα ποτέ όπλο. Ξέραμε ότι κάποιοι λίγοι είχαν όπλα. Τα είχαν όμως καλά κρυμμένα και μόνο στις περιπτώσεις βεντέτας, φαινόμενο που χαρακτήριζε λίγες περιοχές της Κρήτης, έβγαιναν από τις κρυψώνες τους. Δεν υπήρχε εμπόριο όπλων. Δεν υπήρχε η αίσθηση στα χωριά ότι όποιος έχει όπλο είναι και πολύ άντρας. Δεν υπήρχε οπλοεπίδειξη. Με άλλα λόγια, το όπλο, ως αξία, δεν έλεγε τίποτα στην ευρύτερη κοινότητα. Τι συνέβη στη μεταπολίτευση; Θα επιχειρήσω έναν συλλογισμό που δεν μπορώ να τον στηρίξω επαρκώς. Απαιτείται επιστημονική έρευνα.
Το πραξικόπημα των στρατιωτικών ανέκοψε βίαια την πολιτική και πολιτιστική άνθηση της δεκαετίας του ’60. Η περίοδος της δικτατορίας εκτράχυνε τα ήθη στο έπακρον. Η πολιτική της εξουσία με τα συμπαρομαρτούντα της, βία, φυλακίσεις, βασανιστήρια, χαφιεδισμός, η διάσπαση της κοινωνικής συνοχής, η διασπάθιση του δημόσιου χρήματος, οι ασυνάρτητες πολιτικές ομιλίες, οι αυθαιρεσίες, οι απόλυτα κακόγουστες «πολιτιστικές» εκδηλώσεις, για τη δημιουργία κάποιας εθνικιστικής ιδεολογικής βάσης, δημιούργησαν στην κοινωνία τόσο πολιτικό όσο και πολιτιστικό κενό. Με την πτώση της χούντας το μεν πολιτικό κενό καλύφθηκε όπως καλύφθηκε, το δε πολιτιστικό έμεινε ακάλυπτο. Οι όποιες προσπάθειες έγιναν κατά τη διάρκεια της επταετίας δεν κατάφεραν, όπως φαίνεται, να γεφυρώσουν το πριν με το μετά. Ετσι στην Κρήτη, όχι σε όλη, το κενό καλύφθηκε από την ανοησία των όπλων.
Εχει αυτό κάποια σχέση με τη βία των όπλων της χούντας και με το κενό περιεχομένου πολιτιστικό της μήνυμα; Δεν είναι εύκολη η απάντηση. Στην Αθήνα, και όχι μόνο, είχαμε την αναβίωση του ρεμπέτικου τραγουδιού, δημιούργημα μιας άλλης εποχής. Ηταν και αυτό ένα αντίστοιχο γεγονός; Αναμένουμε τις απαντήσεις των ειδικών.
Στην αρχή του το κάθε φαινόμενο αντιμετωπίζεται σχετικά εύκολα. Στην Κρήτη όμως αφέθηκε, με την προστασία ρουσφετολόγων πολιτικών -οι οπλοφόροι κατά κανόνα ήταν δυναμικοί και η παρουσία και δράση τους τούς απέφερε εκλογικά οφέλη- και την αδράνεια των τοπικών κοινωνιών. Ετσι που στη συνέχεια έγινε αξία. Θυμάμαι να μου διηγείται, στις αρχές της δεκαετίας του ’80, καθηγήτρια σε Γυμνάσιο ορεινού χωριού πως κάποια στιγμή συμβούλεψε τους μαθητές της να αγοράσουν ένα βιβλίο, το οποίο θα τους βοηθούσε στο μάθημα των ελληνικών. Οπότε πετιέται ένας μαθητής και τη ρωτά: Πόσο κάνει, κυρία; Του απαντά και αυτός δίχως να σκεφτεί καθόλου της λέει: Ω, και δεν παίρνω ένα όπλο; Δεν γέλασε κανείς από τους συμμαθητές του. Δεν ήταν αστείο. Εξάλλου τόσο η ζωοκλοπή, που εξακολουθεί να επιβιώνει, όσο και η καλλιέργεια κάνναβης απαιτούν όπλα. Το χρήμα που αντικαθιστά ταχέως κάθε άλλη ανθρώπινη αξία μεταμορφώνει τις κοινωνίες προς το χειρότερο.
Αλλη φορά σε γαμήλιο γλέντι με παρόντα εισαγγελέα οι μπαλοθιές ήταν αμέτρητες. Ο εισαγγελέας δεν κουνήθηκε από τη θέση του. Τη μεθεπόμενη μέρα το περιστατικό δημοσιεύτηκε σε εφημερίδα της πόλης. Τίποτα απολύτως δεν έγινε.
Τώρα πια το φαινόμενο αυτό έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις. Ακόμη και κάποιοι απολύτως φιλήσυχοι άνθρωποι θα ήθελαν ένα μικρό όπλο στο σπίτι. Ετσι, για να υπάρχει. Επομένως η αντιμετώπισή του δεν μπορεί να είναι μόνο αστυνομική. Δεν μας έχει όμως συνηθίσει η πολιτεία να αντιμετωπίζει σφαιρικά το όποιο ζήτημα. Ιδιαίτερα η σημερινή κυβέρνηση έχει ως κύριο όπλο της τη βία ακόμη, για να μην πω κυρίως, και όταν δεν χρειάζεται. Διδάσκει και αυτή με τον τρόπο της, αδιαφορώντας για τις συνέπειες…
Σημείωση: Οπου υπάρχουν όπλα η πιθανότητα να χρησιμοποιηθούν είναι υπαρκτή, όπως τώρα στα Βορίζια αλλά και πολύ περισσότερο στις ΗΠΑ.
