Σύνταγμα

Η ιστορία της εξουσίας μα και του ξεπεράσματός της, η ιστορία των ανθρώπων δηλαδή, είναι, όπως έχει γραφτεί, η ιστορία των τόπων και των σωμάτων. Γιατί το σώμα-υποκείμενο, όπως και το σώμα-αντικείμενο, ο τόπος δηλαδή, χτίζοντας τη μνήμη, υπόκειται πρώτο και ξεχνά τελευταίο. Γι’ αυτό και χρησιμοποιείται για να δομήσει ή να επιβεβαιώσει (συχνά και τα δύο αλληλοτροφοδοτούμενα) σύνορα, ιεραρχίες και δυνατότητες. Η πόλη σε κάθε στιγμή της ιστορικής της ζωής αντιπροσώπευε όχι τον αφηρημένο χώρο που κατελάμβανε, αλλά την έννοια της χώρας, όπως την εκφράζει στην εξίσωσή του ο Ζακ Ντεριντά (1997): η Χώρα = Τόπος + Λόγος + Μύθος. Τώρα που ο κεντρικός μύθος και τα συνοδευτικά αφηγήματά του πρέπει ν’ αλλάξουν, ο νεοφιλελευθερισμός υπονομεύει στρατηγικά τη δημοκρατική χρήση του δημόσιου χώρου. Εάν το κράτος είναι ειδική και υλική συμπύκνωση ενός συσχετισμού δυνάμεων μεταξύ τάξεων και μερίδων τάξεων κι ο ρόλος του είναι να οργανώσει τη συναίρεση των συμφερόντων των υποστηρικτικών του ομάδων, η χρήση του δημόσιου αστικού χώρου δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Αφού οι ποικίλες δυναμικές που αναπτύσσονται για να αντιμετωπιστούν οι δυσλειτουργίες «του αστικού αινίγματος» (Harloe and Lebas, 1981) δεν είναι ουδέτερες από τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές προτεραιότητες του καιρού. Ταυτισμένες με τη δυνατότητα έκφρασης του κυρίαρχου συλλογικού σώματος όταν έγινε προσπάθεια εδραίωσης της μονίμως ατελούς αλλά πολύτιμης σύγχρονης δημοκρατίας, οι συμβολικές πλατείες, χώροι ανοιχτοί, έγιναν συχνά θέρετρο συγκρούσεων και διαβουλεύσεων σε όλο τον δυτικό κόσμο, συμβάλλοντας στην ενδυνάμωση των διαδικασιών δημόσιας διαβούλευσης και συμμετοχής.

Στους καιρούς της εθνοφρουράς του Τραμπ και της καθ’ ημάς φύλαξης από στρατό της πλατείας του Αγνωστου Στρατιώτη αυτό αντιστρέφεται. Στο πλαίσιο ενός ολοένα εντεινόμενου περιορισμού ή και αποκλεισμού της πρόσβασης του κοινωνικού σώματος στα ελεγχόμενα περιβάλλοντα του μινιμαλιστικού παντού πλην της επιτήρησης που αντίθετα γιγαντώνεται νεοφιλελεύθερου κράτους, ο Αγνωστος Στρατιώτης, κακοποιημένος κατ’ εξαίρεση για να αποδώσουμε δικαιοσύνη και από χαζοαντι-συστημικούς που πήγαν να τον κάψουν αλλά προστατευμένος από τις συλλογικότητες, χρησιμοποιείται με τρόπο που αντιστρέφει πλήρως τη σημασία του και την ταύτισή του με κάθε μεγάλο κοινωνικο-πολιτικό αίτημα. Ακόμη και οι ανάπηροι του αλβανικού, οι παρ’ ολίγον άγνωστοι στρατιώτες, εκεί κατηύθυναν τις αντικατοχικές διαδηλώσεις τους.

Αντ’ αυτού έχουμε τη ρητορική μιας αμετάκλητα αντιλαϊκής ρητορικής (καντηλάκια από τα Lidl) για να ειρωνευτούν έναν πατέρα και στο πρόσωπό του το συλλογικό σώμα. Και αυτό φάνηκε στην πρωτοφανή συζήτηση για τη δυνατότητα χρήσης της πλατείας Συντάγματος για λόγους κοινωνικής διαμαρτυρίας που δεν διανοήθηκε ποτέ καμιά άλλη κυβέρνηση όπου κι αν ανήκε πολιτικά.