«Δεν ήταν να γίνει!»

Κάθε πολιτική συμφωνία μεταξύ χωρών διαφορετικών πολιτισμών, ακόμα κι αν επικοινωνιακά δείχνει επιτυχημένη, συνοδεύεται πολλές φορές από τον κίνδυνο παρεξηγήσεων που μπορούν να τη διακόψουν με την πρώτη σοβαρή κρίση.

Τη στιγμή εκείνη συμβαίνει κάτι πέρα από τις διπλωματικές σχέσεις.

Δεν απειλούνται μόνο τα συμφέροντα των πρωταγωνιστών, αλλά οι λόγοι ύπαρξής τους. Συγκρούονται κουλτούρες και πολιτισμοί.

Στην καλύτερη περίπτωση, επεμβαίνουν διαλλακτικοί άνθρωποι, οι οποίοι αναλαμβάνουν να κάνουν τα πολιτισμικά «άλματα» για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο.

Ο άμεσος τρόπος με τον οποίο «διόρθωσε» ο Ερντογάν τη Μέρκελ -κατά την τελευταία επίσκεψή της στην Αγκυρα- όταν μίλησε για «ισλαμική τρομοκρατία», δηλώνει στην παγκόσμια κοινότητα κάτι πιο ουσιαστικό και βαθύ. Ο Τούρκος ηγέτης δείχνει να αναλαμβάνει την υπεράσπιση του ισλαμικού κόσμου.

Με αφορμή το λεκτικό «επεισόδιο» ανάμεσα στους δύο ηγέτες, θυμήθηκα αυτό που είχε πει κάποτε ο Γάλλος πρώην πρωθυπουργός Μισέλ Ροκάρ όταν τον ρώτησαν από τη «Μοντ» τον λόγο για τον οποίο πρέπει να ενταχθεί η Τουρκία στην Ε.Ε.

«Πρέπει να εντάξουμε την Τουρκία», είχε απαντήσει ο Ροκάρ, «γιατί είναι πολύ αργά για να πράξουμε αλλιώς. Αν δεν μπορέσει να μπει θα θυμώσει, θα στραφεί προς τις μουσουλμανικές δυνάμεις με τις οποίες γειτνιάζει και θα συγκροτήσει μαζί τους ένα σύνολο που θα διαθέτει μια δύναμη τρομερή και εχθρική».

Παρά το ότι ο Ροκάρ κατηγορήθηκε από το κόμμα του, τους σοσιαλδημοκράτες, ότι βρισκόταν στα δεξιά της Αριστεράς, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι είχε εξαιρετική αναλυτική ικανότητα των πολιτικών συγκυριών, αφού είδε πρόωρα τον κίνδυνο ενός γενικευμένου μεταναστευτικού κύματος καθώς και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι σύντροφοί του, λίγο πριν από τις επικείμενες γαλλικές εκλογές.

Πάντως, οι Ευρωπαίοι «αρχιτέκτονες» του σχεδίου ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε. δεν προσπάθησαν να εξηγήσουν πειστικά στους πολίτες των δυτικών κοινωνιών τον λόγο για τον οποίο πρέπει να ενταχθεί η Τουρκία.

Ισως αυτή να είναι μία από τις αιτίες της αποτυχίας και των δύο μερών, να πείσουν την ευρωπαϊκή και την τουρκική κοινή γνώμη ότι μπορεί να γίνει ένα επωφελές και για τις δύο πλευρές «ταίριασμα».

Μολονότι μια τουρκική παροιμία λέει ότι «αυτός που ψάχνει τον τέλειο φίλο θα μείνει χωρίς φίλους», ο Τούρκος πρόεδρος φαίνεται αποφασισμένος να ακολουθήσει σ’ αυτή την περίπτωση μια αρκετά διαδεδομένη γερμανική παροιμία που λέει: «Δεν ήταν να γίνει!»