Επιτήρηση

Κοινός λόγος είναι πως στις εκλογικές αναμετρήσεις ένα κόμμα τιμωρείται, ένα άλλο θριαμβεύει.

Συχνά επαναλαμβάνεται πως το εκλογικό σώμα εκδικήθηκε ένα κόμμα διά του αποτελέσματος, αποσύροντας την εμπιστοσύνη του από αυτό, επειδή δεν τήρησε το πρόγραμμά του, δεν άσκησε εξουσία σύμφωνα με τις υποσχέσεις του και τις προσδοκίες των ψηφοφόρων του.

Αν τέτοιες εκφράσεις έχουν αντίκρισμα, τότε η τιμωρία και η εκδίκηση θα έπρεπε να έχουν ποινή και να μην είναι απλώς έξοδος από τη διακυβέρνηση για κάποιο διάστημα εν αναμονή της επιστροφής στην κονίστρα σε επόμενες εκλογές.

Θα έπρεπε ίσως τιμωρία και εκδίκηση να είναι ανάλογες του θριάμβου του κόμματος νικητή: όσο μεγαλύτερος ο θρίαμβος, τόσο μεγαλύτερη η ποινή του ηττημένου.

Τα πράγματα θα ήταν απλά ως προς την απόφαση.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η απόφαση και, πολύ χειρότερα, η τήρηση τέτοιας πρακτικής θα είχε ανυπολόγιστες αρνητικές κοινωνικές συνέπειες, τα παραδείγματα δεν λείπουν.

Ακόμα και η συζήτηση για κάποιας μορφής τιμωρία εμφανίζει το δαιμόνιο που δακτυλοδείχνει πρόσωπα ή ομάδες και καλλιεργεί το αίσθημα εκδίκησης μέσω καταναγκαστικών ερμηνειών (που δεν δέχονται αμφισβήτηση), το οποίο διατρανώνει αυτή την πρόθεσή του και συσπειρώνει ομοϊδεάτες ποικίλων αποχρώσεων γύρω από κινήματα και πολιτικούς σχηματισμούς που σκορπίζουν την απειλή.

Καθώς μάλιστα υπάρχει νομιμοποίηση τέτοιων πολιτικών σχηματισμών ή θεσμική και εξωθεσμική ανοχή τους, η απειλή λαμβάνει τη μορφή δράσης και αγώνα προς επιβεβαίωση των καταναγκαστικών ερμηνειών, των οποίων η διαρκής επανάληψη και υπενθύμιση επιδεικνύει τη ρώμη τους.

Η βεβαιότητα ότι τέτοια μορφώματα βρίσκονται στα άκρα της πολιτικής, δεν αποκλείει την υποψία ότι δεν απολαμβάνουν ανοχή, ελάχιστη έστω, εντός των κομμάτων που τα καταδικάζουν απερίφραστα, επειδή τα κόμματα, πολυσυλλεκτικά πλέον κατά πλειοψηφία και όχι στρατευμένα ιδεολογικά, δηλαδή επιλεκτικά, έχουν τα άκρα τους.

Σε αυτό το περιβάλλον, η ψήφος ως επίδειξη αντίθεσης προς ένα κόμμα ανακουφίζει ψυχολογικά και περιορίζει την απειλή.

Η ήττα ενός κόμματος είναι προσδοκία διορθώσεων. Το ερώτημα είναι αν αυτή η ισορροπία έχει περιθώρια αντοχής.

Οι αναμενόμενες εκλογικές αναμετρήσεις σε σειρά χωρών εντός του 2017 φέρνουν στο φως ανησυχίες.

Είναι λάθος να συνωθούνται οι συνδυασμοί των άκρων υπό την αδιαφοροποίητη εξίσωση του φασισμού με τον ναζισμό ή τον εθνικισμό.

Αυτές οι πολιτικές επιλογές ανήκουν στην προ-τεχνολογική εποχή.

Εκμεταλλεύτηκαν, όπως ήταν λογικό, τις ευκαιρίες των καιρών τους, τις ευκολίες εξολόθρευσης με βιομηχανικό τρόπο, όπου το σώμα ήταν η πρώτη ύλη για την παραγωγή θανάτου και η διαχείρισή του απαιτούσε ευρύτατο δίκτυο υποδομών, οργάνωσης και οικονομίας κλίμακος, αφήνοντας παράλληλα πίσω του πάμπολλα ίχνη των μεθόδων θανάτου, καθώς και απορρίμματα, αποδείξεις του εγκλήματος.

Τα μέσα που προσφέρει η εποχή της ανάδυσης και ταχύτατης ωρίμανσης των τεχνολογικών εξειδικεύσεων δεν επιτρέπουν τέτοια μειονεκτήματα.

Δεν είναι το σώμα που ενδιαφέρει, αλλά η ζωή, της οποίας η απογύμνωση δεν είναι ορατή εντός της τεχνολογικής διάστασης.

Αυτό δηλώνει πως αν στα χρόνια του φασισμού και του ναζισμού η κοινωνία, ομάδες ατόμων και άτομα ζούσαν υπό θεσμική επιτήρηση, η οποία επέβαλλε κατά σύστημα τη νομιμοποίηση της μαζικής και δίχως εξαιρέσεις εκκαθάρισής τους, τα μορφώματα της τεχνολογικής εποχής στοχεύουν, με κάθε λογής διαθέσιμα εργαλεία που προσφέρουν η αγορά και η επιστήμη, δίχως απαραίτητα δικαιοποίηση και νομιμοποίηση, συγκεκριμένα πρόσωπα, ελεύθερα, όχι όμως απείραχτα.

Ιερά ως προς την ιερότητα της ζωής, ανίερα ως προς τις συμπεριφορές τους, που νοούνται ως εμπόδια και υποχρεωτικά ως απειλές.

Πρόσωπα που ανήκουν σε συγκεκριμένες ομάδες και κοινότητες, υποψήφια επί μέτρω τιμωρίας, «κοστούμι», όπως λέμε, για το καθένα ξεχωριστά.

Η διαφορά με το παρελθόν είναι πως η τιμωρία είναι μια διαρκής εν δυνάμει διαδικασία, που καταλήγει να συνηθίζεται και να προκαλεί όλο και λιγότερες αντιστάσεις.

Πρόκειται για επιτήρηση, η οποία υπόσχεται φυσική ή ψυχολογική μάλαξη, προβολή επικρεμάμενης τιμωρίας όποτε, άγνωστο πότε, έρθει η ώρα της. Το επαχθές της ανθρώπινης κατάστασης, αν δεν είναι αισθητό, είναι διάχυτο.

Το παιχνίδι της δημοκρατίας τελεί υπό εξάντληση.

Συντηρεί και προβάλλει την αμετακίνητη βεβαιότητα της θεσμικής του θωράκισης, η οποία παρέχει εχέγγυα προστασίας του ατόμου και της ανθρώπινης υπόστασης γενικά μέσω καταστατικών αρχών, οι οποίες θεωρούνται αξιόπιστες και εν ενεργεία, αμετακίνητες ως αποδείξεις προόδου, αλληλεγγύης και δικαιωμάτων.

Λειτουργεί έτσι προς αντιμετώπιση της απειλής εκ μέρους των άκρων, προς έλεγχο της πιθανότητας μιας οποιασδήποτε τιμωρίας.

Αναγκάζεται δηλαδή να επιτηρεί ώστε να εμφανίζει ότι, αν δεν τιθασεύει, τουλάχιστον γνωρίζει και διαχειρίζεται την επιτήρηση υπό την οποία συντηρείται.

Το επαχθές της δημοκρατίας είναι μια τιμωρία.