Λόφοι από ηλιόσπορους

Στις αρχές του φθινοπώρου, αντιστάθηκε σθεναρά το καλοκαίρι που φεύγει και αρνήθηκε να αποσυρθεί αμαχητί. Μας έδωσε τρεις μέρες ζεστές, με τον υδράργυρο στους 30 βαθμούς.

Στην προκυμαία του Παλαιού Φαλήρου ένα πλήθος κόσμου με ποδήλατα, καροτσάκια, τετράποδους συντρόφους, μόνοι ή με παρέα, σουλατσάρουν απολαμβάνοντας τον ήλιο του δειλινού να χάνεται στα βάθη του Σαρωνικού. Είναι από αυτές τις εικόνες-στιγμιότυπα που η πόλη αλλάζει. Χρώματα φθινοπωρινά και καλοκαιρινά μπερδεύονται στον καμβά.

Οι μυρωδιές των φυτών, που ανθίζουν για τελευταία φορά αυτόν τον χρόνο, αναμιγνύονται με εκείνες των καρποφόρων δέντρων που ετοιμάζονται να αποχωριστούν τους καρπούς τους.

Θα μπορούσε να είναι μια εικόνα από τη Σμύρνη, σκέφτομαι. Οταν οι Σμυρνιοί βολτάριζαν κάνοντας την περαντζάδα τους στην προκυμαία. Ελληνες, Τούρκοι, Αρμένιοι και άλλες εθνικότητες,ζούσαν καθημερινά με τη δημιουργική αλληλεπίδραση των πολιτισμών τους. Στο Φάληρο, οι απόγονοι Σμυρνιών και Κωνσταντινουπολιτών είναι πολλοί. Διάλεξαν, λένε, αυτό το μέρος γιατί έχει κάτι από τον αέρα της γενέθλιας γης.

Αυτό το ζεστό απόβραδο του Οκτώβρη, τα μεταξωτά υφάσματα μια παρέας γυναικών από την Ινδία ανταγωνίζονται σε ομορφιά τα χρώματα του δειλινού. Μια άλλη παρέα από πρόσφυγες κοιτάζει αμέριμνη τη θάλασσα.

Τι να σκέφτονται άραγε; Στα παγκάκια, στα βραχάκια και στην αμμουδιά, πολλοί είναι εκείνοι που απολαμβάνουν τον καφέ τους στο χέρι, τα τελευταία παγωτά, μπίρες και αναψυκτικά. Γύρω-γύρω από κάποιους βρίσκονται μικροί λόφοι από τσόφλια ηλιόσπορων.

Ηλιόσποροι από ηλιοτρόπια και πασατέμπος από κίτρινες κολοκύθες συντρόφευαν πάντα τους Ελληνες στις βόλτες τους, αλλά και στα θερινά σινεμά. Βλέπω μπροστά μου τον ιστορικό κινηματογράφο «Φλοίσβο» και φαντάζομαι τόνους ηλιόσπορων και επαναλαμβανόμενα τσάκα-τσούκα, που αυξομειώνονται ανάλογα με τη δράση του έργου.

Ηλιόσποροι φρέσκοι από τον Αύγουστο που πέρασε στα καλάθια και τους πάγκους των μικροπωλητών. Μια εικόνα που ο χρόνος την ξέχασε. Ακόμα και σήμερα ο πάγκος των ξηρών καρπών στην πολυσύχναστη προκυμαία είναι ένα σίγουρο πόστο για καλό μεροκάματο.

Οποιος είχε την τύχη το 2013 να δει το ντοκιμαντέρ του Αντώνη Τολάκη, «Ηλιόσποροι», δεν θα ξεχάσει ποτέ τον μικρό Αφγανό Σαΐντ και τους φίλους του, που για να επιβιώσουν πουλούσαν ηλιόσπορους όλη μέρα στο κέντρο της Αθήνας. Οι ηλιόσποροι τους κράτησαν στη ζωή. Σαν τροφή αλλά και σαν δουλειά.

Θυμήθηκα ότι κάποτε, ο γνωστός μας πια από τη δράση του στην Ελλάδα τον τελευταίο χρόνο ακτιβιστής εικαστικός καλλιτέχνης Κινέζος Ai Weiwei, σε μια έκθεση του στην Tate Modern, είχε χρησιμοποιήσει με έναν ανατρεπτικό τρόπο τους ταπεινούς σπόρους. Οι επισκέπτες περπατούσαν, έτρεχαν και ξάπλωναν πάνω σε χειροποίητους πορσελάνινους ηλιόσπορους.

«Κάθε ένας σπόρος», έλεγε ο πρωτοπόρος εικαστικός, «αποτελεί ένα κομμάτι του συνόλου. Είναι μια μεταφορά, για τη σχέση του ατόμου και του πλήθους και μας κάνει να αναρωτηθούμε ποια είναι η θέση του καθένα μας στη σύγχρονη κοινωνία. Είμαστε αδύναμοι ή ασήμαντοι, εκτός αν δράσουμε συλλογικά;».

Προβληματισμοί που σήμερα περισσότερο από ποτέ είναι επίκαιροι. Μα, ας αφήσουμε για λίγο τα μεγάλα ζητήματα της σύγχρονης κοινωνίας μας. Ας συνεχίσουμε τη βόλτα μας.

Αυτά τα μικρά λοφάκια από τα τσόφλια των ηλιόσπορων, δίπλα στα πόδια των ανθρώπων, μαρτυρούν πως κάθονται αρκετή ώρα εκεί. Είπαν τα νέα τους, συζήτησαν τα πάγια προβλήματα, διηγήθηκαν ιστορίες ξεχασμένες ή απλώς πήραν ανάσες θαλασσινού αέρα για λίγο, ρεμβάζοντας σιωπηλοί.

Απολαμβάνουν το ηδονικό ξεφλούδισμα πεντανόστιμων φρέσκων ηλιόσπορων, λίγο πριν κατεβεί η πρώτη νύχτα του Οκτώβρη.