Υπάρχουν τουλάχιστον δύο λόγοι για την απουσία κεφαλιού σε πολλά αρχαία αγάλματα του Ρωμαϊκού και Ελληνικού πολιτισμού. Ο πρώτος και πιθανότερος, είναι ότι τα αγάλματα έχουν ταξιδέψει και μετακινηθεί πολύ με ακατάλληλες συνθήκες μέσα σε χιλιάδες χρόνια, όπως πολλά ελληνικά αγάλματα μεταφέρθηκαν στη Ρώμη, την πρωτεύουσα των αυτοκρατόρων.
Πιθανόν κάποιοι να τα λήστεψαν στο δρόμο, ή απλώς να μεταφέρθηκαν σε άλλους τόπους και πόλεις και επειδή τα κεφάλια, όπως συχνά τα χέρια, ή το πέος, για παράδειγμα, είναι τα αδύνατα σημεία που μπορούσαν πιο εύκολα να σπάσουν, έφτασαν στον προορισμό τους χωρίς κεφάλι.
Ίσως θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί απλώς βανδαλισμός, ίσως κάποια κεφάλια να αποτέλεσαν αντικείμενο πώλησης αφού είναι από τα ευκολότερα αποσπόμενα και μετακινήσιμα τμήματα του αγάλματος και τέλος ίσως να αποτελεί σατανική πολιτική πράξη.
Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, τα αγάλματα αυτά επέζησαν για κάποιους αιώνες, αλλά σε περιόδους που δεν προστατεύονταν τόσο πολύ οι τέχνες, καταστράφηκαν. Δεν θα πρέπει να διαφεύγει της προσοχής, άλλωστε, ότι μεγάλος αριθμών αγαλμάτων συχνά βρίσκονταν σε παλάτια ή άλλους χώρους, μέρη κρίσιμα όπου γράφτηκε η πολιτική ιστορία με τις όποιες ιδιαιτερότητες κάθε περιόδου.
Με τον τρόπο αυτό, το κεφάλι ενός αγάλματος θα μπορούσε να αποκοπεί για καθαρά πολιτικούς λόγους και αντεκδίκηση της στιγμής. Στην αρχαία Αθήνα, υπάρχουν καταγραμμένες αρκετές τέτοιες ιστορίες ακρωτηριασμού αγαλμάτων, κυρίως κεφαλής και πέους, που ανήκαν σε αντίπαλες οικογένειες.
Φυσικά αυτή η καινούργια περίπτωση με την προτομή της Ελληνίδας αντιστασιακού στη σύγχρονη Αθήνα, βρίσκεται εκτός των αιτίων που μας έχει συνηθίσει η ιστορία. Κι εδώ, όμως, η συγκεκριμένη επιστήμη μας έχει προμηθεύσει πλουσιοπάροχα με αντίστοιχες πράξεις βανδαλισμού ηγετών με κακή ή αντίθετη συμπεριφορά από την επιθυμητή κάποιων, πάνω σε αφίσες, πίνακες ζωγραφικής ή κι αγάλματα.
Το άγαλμα του Φερδινάνδου Ι κοντά στην είσοδο του λιμανιού της Κατάνια, για παράδειγμα, είναι μία από τις χαρακτηριστικές περιπτώσεις. Ομολογουμένως λιγότερο αναίμακτη κίνηση συγκριτικά με τους μονάρχες κατά την Γαλλική Επανάσταση, αλλά εξακολουθεί να στέλνει ουσιαστικά το ίδιο μήνυμα.
Ο τίτλος του ήταν Βασιλιάς της Σικελίας και της Αραγονίας. Γεννημένος το 1380, κυβέρνησε τη Σικελία το διάστημα 1412-1416, ως μέρος της μακράς σειράς των Ισπανών κυβερνητών των περήφανου νησιού της Σικελίας.
Κατά την παραμονή του σ’ αυτό, ωστόσο, πρωτεύουσα του νησιού ήταν η Κατάνια, κι όχι το Παλέρμο. Οι Ισπανοί έχασαν τις αξιώσεις τους στη Σικελία δύο φορές.
Η πρώτη περίοδος των Βασιλέων της Αραγονίας διήρκεσε το διάστημα 1285-1713, ενώ η δεύτερη περίοδος της ισπανικής κυριαρχίας ήταν η δυναστεία των Βουρβόνων το χρονικό διάστημα 1734-1848.
Η Ιταλική επανάσταση με επικεφαλής τον Giuseppe Garibaldi και τα «Κόκκινα πουκάμισά» του απελευθέρωσε την Ιταλία από την ξένη κυριαρχία, και ως ένδειξη, ίσως, της νέας τους υπερηφάνειας, μερικοί από τους ντόπιους προχώρησαν σε αποκεφαλισμό των αγαλμάτων μη δημοφιλών ξένων ηγεμόνων, όπως ήταν για τη Σικελία ο Φέρντιναντ I της Αραγονίας.
Η παραβατικότητα στα αγάλματα της σύγχρονης Αθήνας είναι επίσης σοβαρή υπόθεση. Δεκάδες αγάλματα, ορειχάλκινα και μαρμάρινα, καταστράφηκαν αλύπητα και απομακρύνθηκαν από τη δημόσια θέα για την οποία άλλωστε δημιουργήθηκαν και τοποθετήθηκαν εκεί σε περίοπτες θέσεις της πρωτεύουσας.
Μια ζωντανή συλλογή από όμορφα δημιουργήματα της πολιτιστικής κληρονομιάς της Αθήνας, πήραν την άγουσα για άλλα μέρη, και είναι άγνωστο εάν και πότε θα επανέλθουν στην προηγούμενη θέση τους.
Ο βανδαλισμός όμως της προτομής της Λέλας Καραγιάννη (1898-1944) στον πεζόδρομο της οδού Τοσίτσα, στο κέντρο της Αθήνας, δεν έχει προηγούμενο. Πάνω από μισό αιώνα βρίσκεται εκεί για να θυμίζει στις επερχόμενες γενιές τον ανιδιοτελή αγώνα της ηρωικής Ελληνίδας απέναντι στο ναζισμό.
Προκλητική σαφώς ενέργεια η οποία βεβηλώνει με το χειρότερο τρόπο τους αγώνες μιας ολόκληρης γενιάς για την πολύπαθη ελευθερία, την ανεξαρτησία από αιμοσταγείς καταπατητές και την κοινωνική προκοπή.
Στις δύσκολες μέρες που περνά ο τόπος μας ξανά, παρόμοια πράγματα δηλαδή και πάλι μπροστά μας, ίσως να αλλάζουν το φόντο και κάποιοι πρωταγωνιστές, η προτομή της πραγματικής Ελληνίδας, αποτελούσε φάρο ώστε να μη σκοτεινιάσει ποτέ η συλλογική μνήμη του ταλαίπωρου και δεινοπαθούντος ελληνικού λαού από τα συνεχιζόμενα αίσχη ανάλγητων οικονομικών και κοινωνικών κατακτητών, σε σύγχρονη βεβαίως εκδοχή και βεβαίως κάτω από το πρίσμα της νομιμότητας.
Προκαλεί τη δημοκρατική ευαισθησία των πολιτών, αποτελεί ασέβεια στην ιστορική μορφή της αγωνίστριας για όλους τους υγιείς Έλληνες πολίτες. Δεν ξέρουμε στη φάση αυτή τους δράστες της ανομολόγητης επίθεσης και καταστροφής. Εάν δεν αποτελεί ενέργεια που πηγάζει από την όποια επιπολαιότητα ή βλακεία της στιγμής, τότε σίγουρα κάτι άλλο πολύ σοβαρότερο συμβαίνει εδώ!
