«Παλεύει η περιστέρα με το αγρίμι,
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Κι η σάρκα μ’ ένα κέρατο θλιμμένο,
πέντε η ώρα που βραδιάζει».
Φ. Γ. Λόρκα,
από το «Θρήνος για τον Ιγνάθιο Σάντσιεθ Μεχίας»
Στις 11 Αυγούστου του 1934, πέντε η ώρα το απόγευμα, σε μια εκτός προγράμματος ταυρομαχία στην αρένα του Μανθανάρες ο φημισμένος ταυρομάχος Ιγνάθιο Σάντσιεθ Μεχίας -φίλος του Λόρκα- χτυπήθηκε θανάσιμα από ταύρο.
Πέθανε τρεις μέρες μετά, στα 43 του χρόνια. Ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα συγκλονίζεται από τον θάνατό του και γράφει τη διάσημη ελεγεία «Θρήνος για τον Ιγνάθιο Σάντσιεθ Μεχίας».
Η Ανδαλουσία θρηνεί τον ήρωά της και στη Σεβίλη οι μουσικοί του δρόμου συνθέτουν παραδοσιακά τραγούδια για την άτυχη μοίρα του ματαδόρ (αυτού που σκοτώνει) αλλά και του ταύρου.
Ο ταύρος έτσι κι αλλιώς είναι ο μοιραίος πρωταγωνιστής αυτού του βάρβαρου εθίμου.
Είτε χάσει, είτε κερδίσει… θα πεθάνει. Κι ο θάνατος θα είναι αργός και βασανιστικός αφαιρώντας του οποιαδήποτε περηφάνια.
Η μεγάλη συμμετοχή στο πρόσφατο φεστιβάλ Σαν Φερμίν της Παμπλόνα και οι θλιβερές σκηνές του κυνηγητού των ταύρων και των ανθρώπων στα στενά δρομάκια της πόλης, που βλέπουμε στα ΜΜΕ, με κάνουν να αναρωτιέμαι αν μας χωρίζει πραγματικά μια τόσο μεγάλη απόσταση από το 1934.
Η περιρρέουσα βίαιη ατμόσφαιρα του κόσμου μού δίνει την εντύπωση πως πάμε ολοταχώς προς τα πίσω.
Λογοτέχνες, ποιητές και ζωγράφοι σαγηνεύονται από τους toros bravos (άγριους ταύρους) στις αρένες.
Στις ματωμένες Plazas de Toros, όπως λέγονται στην Ισπανία.
Ο Πικάσο, ο Γκόγια, ο Μπόρχες, ο Λόρκα, ο Ρίλκε, ο Τζόις κι άλλοι βρήκαν την έμπνευση στο πάθος των δύο αντιπάλων και στην ακραία σύγκρουση της αρένας.
Αυτό όμως δεν σημαίνει πως οι ταυρομαχίες είναι τέχνη. Οι καλλιτέχνες ανασύρουν στο φως τα σκοτεινά μας ένστικτα και το συγκεκριμένο έθιμο έχει τα αρχέγονα ερεθίσματα της αρχαίας τραγωδίας.
Ο θύτης και το θύμα έχουν συχνά την ίδια μοίρα.
Αλλωστε το έθιμο έχει τις ρίζες του στην αρχαία Ελλάδα. Στα Ταυροκαθάψια. Η ομοιότητα όμως αφορά μόνο τους ταύρους.
Τα ζώα δεν βασανίζονταν, ούτε σκοτώνονταν. Ο σκοπός ήταν να δείξει ο αγωνιζόμενος με τα άλματά του το θάρρος του, τη σωματική του δύναμη, την ψυχραιμία του και την ταχύτητα κίνησής του.
Πολλοί θεωρούν τις ταυρομαχίες μια παράδοση, ένα θέαμα, μια τέχνη που δεν πρέπει να χαθεί. Και ίσως κάποτε να ήταν έτσι.
Μα οι περισσότεροι από μας θέλω να πιστεύω ότι το βλέπουν σαν μια βαρβαρότητα, ένα αναχρονιστικό έθιμο, μια ασέβεια στο δώρο της ζωής.
Οι ταυρομαχίες είναι σφαγές. Δεν είναι αγώνας, δεν είναι άθλημα, δεν είναι πολιτισμός.
Οι άνθρωποι ως τα μόνα έλλογα όντα, όπως ισχυριζόμαστε ότι είμαστε, δεν θα έπρεπε να μπαίνουμε σε τέτοιου είδους διαδικασίες ενάντια στους άλλους «κατώτερους» οργανισμούς του πλανήτη, τους οποίους οφείλουμε να σεβόμαστε και να προστατεύουμε.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει με τα ζώα στα τσίρκα.
Απάγονται βίαια από το φυσικό τους περιβάλλον και βασανίζονται με σκοπό το θέαμα και το χρήμα.
Γιατί όμως οι Ισπανοί επιμένουν στις ταυρομαχίες, ενώ προσπάθησαν πολλές φορές να τις καταργήσουν;
Μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε ότι στην Ισπανία υπάρχουν εκατοντάδες αρένες με εκατομμύρια θέσεις και να συμπεράνουμε ότι διακινούνται τεράστια χρηματικά ποσά.
Αν προσθέσουμε τους σπόνσορες, τις διαφημίσεις και τα τηλεοπτικά δικαιώματα, θα έχουμε μια εικόνα της κάθε ταυρομαχίας σαν οικονομικό μέγεθος.
Αποτελούν έναν ισχυρό τουριστικό πόλο έλξης αποφέροντας μεγάλα έσοδα στους διοργανωτές.
Ούτε καν για την εμπειρία δεν θα ήθελα να το ζήσω.
Αναρωτιέμαι αν η ιστορία του άτυχου 29χρονου ταυρομάχου Βίκτορ Μπάριο, που σκοτώθηκε πριν από λίγες μέρες στην Παμπλόνα, μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά για να καταργηθεί αυτή η «παράδοση»…
