efsyn.gr , Σταυρούλα Ματζώρου
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Τελικώς ποιος ευθύνεται για την καραμπόλα στην υπόθεση της Ζίμενς; Το υπουργείο Εξωτερικών με τους μεταφραστές του; Η Δικαιοσύνη με τους δικαστικούς της; Μήπως πάλι φταίει ο Χατζηπετρής, μόνος του;

Ελπίζοντας στη διαλεύκανση του μυστηρίου, αποτραβιέμαι στη δική μου σχέση με τους καλούς μεταφραστές των βιβλίων (και τόσο κακοπληρωμένους σε μια μικρή αγορά!). Καθώς διαβάζω μου βάζουν, έτσι ξαφνικά κι απρόσμενα, κάποιο μικρό εμπόδιο που ξεπερνώντας το γίνεται ακόμη μεγαλύτερη η αίσθηση της πληρότητας στην τελευταία τελεία.

Να, αυτόν τον μήνα, δύο δισύλλαβες λέξεις με έκαναν να σταματήσω την απόλαυση της ανάγνωσης. «Ψίδια» και «φρίλια». Η πρώτη, γραμμένη από τη Δήμητρα Δότση στο βιβλίο της αινιγματικής Ελενα Φεράντε «Η υπέροχη φίλη μου».

Η λέξη αντιστεκόταν και στα συμφραζόμενα. Σύντροφος το λεξικό στο διάβασμα, μου εξήγησε πως «ψίδι» είναι το πάνω μπροστινό μέρος της μύτης του παπουτσιού [αρχ. αψίδιον (αμάρτυρος τύπος)<αψίς].

Η δεύτερη λέξη, γραμμένη από τον Μιχάλη Μακρόπουλο στο βιβλίο του Χένρι Τζέιμς «Οι Βοστονέζες». Αυτή τα πήγαινε καλά με τα συμφραζόμενα, αλλά καθόλου με τα ελληνικά λεξικά (ε, λογικό να μην προλαβαίνουν τη ζωντάνια της γλώσσας). Υπέθεσα πως είναι ο φραμπαλάς, με δικαίωσε το αγγλικό λεξικό, όπου frill είναι ο πλισές, η μπορντούρα, το βολάν κ.ά.

Θαυμάζω τους μεταφραστές. Πρέπει να γνωρίζουν τον πολιτισμό, τη νοοτροπία, τις καθημερινές εκφράσεις που «διακινούνται» στη γλώσσα από την οποία μεταφράζουν, αλλά να είναι και βυθισμένοι στον πλούτο της γλώσσας στην οποία μεταφράζουν. Εχουν απίστευτη δύναμη. Μπορούν να απογειώσουν ένα βιβλίο αλλά και να το χαντακώσουν.

Οπως μια πανεπιστημιακός, που πήρε -να ’ταν καμένη η ώρα κι η στιγμή- ένα εξαιρετικό, πρωτότυπο λεξικό για την κινηματογραφική κουλτούρα στην Αμερική κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου -όλα τα κινηματογραφικά έργα, οι συντελεστές, οι σκηνοθέτες, η σημειολογία των ταινιών, οι μαύρες λίστες του Χούβερ- και κατάφερε να το καταστρέψει, διότι δεν έφταναν μόνο τα καλά(;) αγγλικά της, ήθελε και γνώση του αντικειμένου για να μη βγαίνει η ταινία «Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές» ως «Καταμεσήμερο» λόγω του αμερικανικού τίτλου «High Noon».

Δεν ξέρω τι θα χρεώσουν στους μεταφραστές του υπουργείου Εξωτερικών, εγώ πάντως χρωστάω στους συναδέλφους τους των βιβλίων ό,τι έχω μάθει για το έργο σπουδαίων ξένων συγγραφέων.