Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα κόκκινα και τα μαύρα αστέρια της Α΄ Διεθνούς

Τα κόκκινα και τα μαύρα αστέρια της Α΄ Διεθνούς

  • A-
  • A+

Το βιβλίο «Επαναστατικές Συγγένειες: Τα κόκκινα και τα μαύρα αστέρια μας» των Ολιβιέ Μπεζανσενό και Μικαέλ Λεβί (εκδ. Ακυβέρνητες Πολιτείες), που κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες στην ελληνική γλώσσα, εκδόθηκε στη Γαλλία το 2014, ακριβώς στην επέτειο των 150 χρόνων από την ίδρυση της Α’ Διεθνούς, στο πλαίσιο της οποίας απέκτησαν υπόσταση τα δύο ρεύματα που το βιβλίο εξετάζει: ο μαρξισμός και ο αναρχισμός.

Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι θέλουν να διαφοροποιηθούν από το στερεότυπο της βιβλιογραφίας, αναρχικής και μαρξιστικής, που επικεντρώνεται στην ανάδειξη των διαφορών οι οποίες χωρίζουν τα δύο ρεύματα και να σταθούν, αντίθετα, σε ό,τι τα ενώνει.

Στην πραγματικότητα το κομμάτι του βιβλίου που αφιερώνεται σε αυτόν τον στόχο δεν είναι το πιο ενδιαφέρον: επεισόδια από τη συνύπαρξη αναρχικών και μαρξιστών σοσιαλιστών υπάρχουν πολλά και θα μπορούσε ίσως ο καθένας να τα συγκεντρώσει, όπως και προσωπικότητες των δύο κινημάτων που διαπέρασαν τα όριά τους και επηρέασαν τους αγωνιστές της αντίπερα όχθης.

Αυτό που είναι το πιο σημαντικό στο βιβλίο είναι ότι αποτελεί μία από τις ελάχιστες συστηματικές προσπάθειες να μελετηθούν προσεκτικά οι διαφορές, τα λάθη και οι συνεισφορές των δύο ρευμάτων στο ακανθώδες ζήτημα που τα χωρίζει: αυτό της εξουσίας.

Ανάμεσα στις δύο θεωρητικές συμπληγάδες, τον επίμονο συγκεντρωτισμό των μαρξιστικών ρευμάτων και την άρνηση των αναρχικών να συζητήσουν τον τρόπο με τον οποίον μια επαναστατημένη κοινωνία θα προφυλάξει τον εαυτό της από την εκτροπή, η επαναστατική Αργώ χάνει εδώ και 150 χρόνια κάτι περισσότερο από την πλώρη της.

Οι δύο συγγραφείς, ο εκ των ηγετών του γαλλικού Νέου Αντικαπιταλιστικού Κόμματος Ολιβιέ Μπεζανσενό και ο σημαντικότατος τροτσκιστής διανοούμενος Μικαέλ Λεβί, εξετάζουν ακριβώς αυτό το πρόβλημα και το εξετάζουν τόσο στο παρελθόν (η καταστολή των αναρχικών στην Κρονστάνδη από τον Κόκκινο Στρατό του Τρότσκι και η αποτυχία τους να υπερασπιστούν την Ισπανική Επανάσταση του 1936 περνούν από το μικροσκόπιο) όσο και στο παρόν και το μέλλον μέσω της ενδελεχούς μελέτης των νέων ρευμάτων και απόψεων που διαβαίνουν την ιστορία των κοινωνικών κινημάτων.

Ως προς αυτά τα τελευταία, ο Μπεζανσενό και ο Λεβί δεν μπορεί παρά να έχουν στον νου τους και την πρόσφατη αποτυχία των δύο ρευμάτων στη Γαλλία να αναπτυχθούν ικανοποιητικά μόνα τους (τόσο η αναρχοσυνδικαλιστική CNT όσο και το τροτσκογενές ΝΡΑ πέρασαν την τελευταία 15ετία μια περίοδο αλματώδους ανάπτυξης που ακολουθήθηκε από μια εξίσου θεαματική συρρίκνωση), αλλά και τη σημερινή συνύπαρξη αναρχικών και επαναστατών μαρξιστών στα μαζικά συνδικάτα SUD-Solidaires με αξιοσημείωτα αποτελέσματα.

Προφανώς τόσο ο Μπεζανσενό όσο και ο Λεβί είναι μαρξιστές και η κριτική τους γίνεται από τη σκοπιά του μαρξισμού.

Αν και με μεγάλες δόσεις αυτοκριτικής, δεν είναι ουδέτεροι. Η σημασία ωστόσο του βιβλίου έγκειται στο ότι θέτει το ερώτημα: Πώς μπορούμε να είμαστε ελευθεριακοί χωρίς να επιτρέπουμε στον αντίπαλο να ανακτά ό,τι χάνει κατά τη διάρκεια των επαναστατικών περιόδων;

Πώς μπορούμε να υπερασπιζόμαστε τις επαναστατικές κατακτήσεις χωρίς να καταφεύγουμε στον συγκεντρωτισμό, ο οποίος καταλήγει να αναπαράγει την καταπίεση των μαζών; Μια συνολική απάντηση σε αυτό δεν είναι ασφαλώς υπόθεση ενός βιβλίου, εναπόκειται στη ζωή και την Ιστορία.

Το γεγονός όμως ότι ο προβληματισμός τίθεται μακριά από αφορισμούς και ξόρκια, που συνοδεύουν παραδοσιακά τα επαναστατικά κινήματα στις αφηγήσεις τους, είναι η πολύτιμη συνεισφορά αυτού του εξαιρετικά ενδιαφέροντος βιβλίου.

* Ο Γιάννης Ανδρουλιδάκης μετέφρασε το βιβλίο μαζί με τον Δημήτρη Κουσουρή

ΑΠΟΨΕΙΣ
«Σε διαλεκτική σύνδεση με την κινούμενη πραγματικότητα»
«Εφυγε» στα ενενήντα του. Πρόκειται για τον Θανάση Βακαλιό που σπούδασε Φιλοσοφία και Κοινωνικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Eötvös Lorand της Βουδαπέστης, αναγορεύτηκε διδάκτωρ της Φιλοσοφίας από την Ουγγρική...
«Σε διαλεκτική σύνδεση με την κινούμενη πραγματικότητα»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιστορική μελέτη πίσω από μια βιογραφία
Ενα νέο βιβλίο ήρθε, πολύ πρόσφατα, να εμπλουτίσει τη βιβλιογραφία σε σχέση αφενός με τη βιογραφία του γιατρού Πέτρου Σωκράτους Κόκκαλη και αφετέρου με τις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές πτυχές της...
Ιστορική μελέτη πίσω από μια βιογραφία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια εμπεριστατωμένη μελέτη για τον λαϊκισμό
Η νέα σειρά βιβλίων 96plus από το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο έχει στόχο να προσφέρει στο αναγνωστικό κοινό βιβλία χρηστικά και έγκυρα, παρεμβάσεις σε ζητήματα αιχμής που είναι (χάρη και στο σχετικά μικρό...
Μια εμπεριστατωμένη μελέτη για τον λαϊκισμό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πάνω, κάτω, ανάμεσα στις γραμμές
Να ζητάς από έναν συγγραφέα να σου πει γιατί γράφει είναι σαν να ρωτάς ένα ψάρι γιατί κολυμπά. Κατά τα τέλη της τελευταίας δεκαετίας του 20ού αιώνα, πίνοντας καφέ στο σπίτι του φίλου μου συγγραφέα Κ., τον...
Πάνω, κάτω, ανάμεσα στις γραμμές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γράφοντας βιβλία
Η αξίωση ότι μπορείς να διδάξεις τη συγγραφή είναι απατηλή όσο και η οπορτουνιστική ιδέα σύμφωνα με την οποία «όλοι γράφουν». Αντίθετα, είναι λίγοι αυτοί που γράφουν: όπως είναι και λίγοι αυτοί που διαβάζουν....
Γράφοντας βιβλία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο σκηνοποιητής
«Η υπογραφή δεν είναι η ένδειξη ενός προσώπου, είναι η παρακινδυνευμένη διαμόρφωση μιας επικράτειας». Και προφανώς δεν πρόκειται για τη θνήσκουσα χώρα μου, αλλά για την επικράτεια που εγκαθιδρύει ο δεύτερος...
Ο σκηνοποιητής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας