Κάθαρση εναντίον «κάθαρσης»

«Απαιτούμε λιγότερη διαφθορά ή περισσότερες ευκαιρίες να συμμετέχουμε σ’ αυτήν» 

Αshleigh Brilliant

Δεν υπάρχει άνθρωπος, ανεξαρτήτως πολιτικών προτιμήσεων ή ιδεολογικών προσεγγίσεων, που θα τολμήσει δημόσια να υπερασπιστεί την κάθε μορφή διαφθοράς. Ίσως βρεθούν κάποιοι πολύ λίγοι που θα το “παίξουν” πολύ “προχωρημένοι” και φορώντας το μανδύα του “καπάτσου” και του “ορθολογιστή” να “κλείσουν το μάτι”, κρυβώμενοι πίσω από επιχειρήματα του τύπου “και ποιος αν είχε πρόσβαση στο μέλι δεν θα έτρωγε”… Αλλά, αυτά κυρίως σε ιδιωτικές κουβέντες για να πουλήσει ο εκφραστής  “πνεύμα”. Γιατί ποιος τολμάει να τα πει αυτά δημοσίως χωρίς να προκαλέσει δικαίως κατακραυγή από όλους (καθαρούς και “λερωμένους”); Εξάλλου, ξέρουν καλά αυτοί που “ασκούν” διαφθαρτικές παραεργασίες την αξία της σιωπής. “Οι καλύτερες δουλειές” είναι εκείνες που περνάνε απαρατήρητες. Άσχετα, βέβαια, αν δεν είναι καθόλου λίγοι εκείνοι που γλυκαίνονται, χάνουν την αίσθηση του μέτρου, “γίνονται βούκινο”, και μετά είναι στη “διακριτική ευχέρεια” των αντιπάλων τους αν θα τους προκαλέσουν προβλήματα  ή θα τους δώσουν “άφεση αμαρτιών” (ακόμα και με ανταλλάγματα)…

To που υπάρχει διαφθορά μπορεί κάποιος που θα ενασχοληθεί επισταμένα με το θέμα να το συνειδητοποιήσει πολύ γρήγορα. Και αυτό αφορά σε οτιδήποτε. Είτε σε “μικροδουλειές” της καθημερινής ζωής, είτε σε διάφορες υπερπόντιες off shore εταιρίες, που λέει ο λόγος… Μόνο οι πολύ μεγάλες “δουλειές”, αυτές που γίνονται από πολύ μεγάλα “κεφάλια” της παγκόσμιας “πιάτσας”, είναι λίγο δύσκολο να γίνουν ευρέως γνωστές. Όμως, και για εκείνες υπάρχουν εκείνοι που τις ξέρουν. Άσχετα αν εμείς, οι πολλοί, τις μαθαίνουμε μονάχα όταν αποφασίσουν κάποια κέντρα ισχύος να “ξεμπροστιάσουν” τους άλλους γιατί θέλουν να τους κάνουν ζημιά… Άρα, διακρίνουμε πολύ εύκολα πως ακόμα και στο “κυνήγι της διαφθοράς” υπάρχουν “υποκειμενικά κριτήρια”. Από ποιους, πότε, γιατί, πώς, και εναντίον ποιων. Είναι σα να κάθεται κάποιος σε ένα τραπέζι και να έχει μπροστά του πολλούς φακέλους που αναγράφουν πάνω ονόματα. Ε, θα διαλέξει πρωτίστως εκείνα τα ονόματα που κρίνει πως θα ωφελήσουν τον ίδιο…

Η απονομή δικαιοσύνης, η αποτροπή παρανομιών, δυστυχώς τις περισσότερες φορές περνάει από το φιλτράρισμα του συμφέροντος. Βάζω στο στόχαστρο κάποιον. Καταφεύγω στη δικαιοσύνη, ή χρησιμοποιώ άλλα μέσα (π.χ., την επιρροή του Τύπου που ελέγχω και φρόντισα εγκαίρως για κάτι τέτοιο…), και δίνω όποια στοιχεία έχω για να τον “τελειώσω” τον άλλον. Για κάποιον άλλον μπορεί να έχω περισσότερα ενοχοποιητικά στοιχεία, αλλά επειδή είναι “καλό παιδί”, επειδή “μπορούμε να τα βρούμε σύντομα”, “χαλάω τη μνήμη μου”, ξεχνάω τη διεύθυνση των εισαγγελέων, “δασκαλεύω” τους εντεταλμένους να αποκτήσουν “άλλες προτεραιότητες”, κοκ. Ο ρόλος των ανεξάρτητων αρχών σε τέτοιες περιπτώσεις είναι πολύ δύσκολος. Δεν είναι ανάγκη να είναι “πιασμένος” κάποιος. Που υπάρχουν και τέτοιοι, αλλά δεν είναι η πλειοψηφία -από όσα λένε οι άνθρωποι που ζουν καθημερινώς μέσα σε τέτοια περιβάλλοντα. Το πρόβλημα είναι πως αν εσύ σωστά κυνηγάς κάποιον διεφθαρμένο αφήνοντας άλλους στο απυρόβλητο σώζεις κάποια προσχήματα, αλλά η γενική εικόνα είναι κάπως περίεργη.

Εμείς όλοι, που είμαστε στην απέξω, ευλόγως ζητάμε το αυτονόητο. Αυτοί που είναι μέσα στα πράγματα γνωρίζουν, και ποιο είναι το αυτονόητο, αλλά και οι πραγματικές συνθήκες που επικρατούν. Εμείς μπορούμε άνετα να ζητάμε από κάποιον να τιμωρήσει κάποιον άλλον, αλλά το πώς θα γίνει αυτό δεν μας πολυνοιάζει. Αρκεί να εκφράσουμε την αντίθεση μας, ενίοτε και την αγανάκτηση μας, “δικαιώνοντας” τον άσπιλο αξιακό μας κώδικα. Για να ήμασταν, όμως, εμείς στη θέση αυτού που πρέπει να “βγάλει το φίδι από την τρύπα”… Η διαφθορά είναι δυστυχώς μέσα στον άνθρωπο και δεν αφορά σε κάποιο πολιτικο-οικονομικό καθεστώς και μόνο. Λαδώνονται διάφοροι στην αστική δημοκρατία, λαδώνονταν διάφοροι και στον υπαρκτό σοσιαλισμό. Και όταν διάφορες ανά τον κόσμο κυβερνήσεις αναγγέλλουν “ανένδοτους” για λόγους πολιτικής επικοινωνιακής επίδρασης, καλό είναι να ενημερώνουν για τις πραγματικές συνθήκες και τα αληθινά όρια επέμβασης τους. Γιατί, για τα κίνητρα τους είναι κάπως δύσκολο για πολλές από αυτές να πουν το παραμικρό… Ευτυχώς όχι για όλες, αλλά το κοινωνικό υποσυνείδητο δυσκολεύεται να εμπιστευτεί τις περισσότερες…

Ο μόνος τρόπος για να χτυπηθεί αποτελεσματικά το παγκόσμιο τέρας της διαφθοράς είναι μόνο ένας συνδυασμός. Η κοινωνική πίεση, η πολιτική βούληση, η συναίνεση του επιχειρηματικού κόσμου (για λόγους που άπτονται του γενικότερου κλίματος και των αναγκών της αγοράς), η δημοσιογραφική υπο-στήριξη, η δικαστική αμεροληψία και υπέρβαση, οι λειτουργικές συμμαχίες των καθαρών συνειδήσεων σε όποιον τομέα της κοινωνικής ζωής και αν βρίσκονται. Που θα ψάχνουν ικανά αποδεικτικά στοιχεία, θα γνωρίζουν τους νόμους και την εφαρμογή τους, που θα αψηφούν τους πολύμορφους κινδύνους (δεν είναι παιχνίδι όλα αυτά, κάθε άλλο…), που θα είναι σε θέση να βασιστούν στην αξιοποίηση των λαθών της άλλης πλευράς, και που θα έχουν πραγματικό εσωτερικό σκοπό την κάθαρση. Γιατί υπάρχει η κάθαρση ως αντικειμενική διεργασία δίκαιων υποκειμενικοτήτων και η “κάθαρση” ως μέσο ξεκαθαρίσματος λογαριασμών μεταξύ αντιμαχόμενων στρατοπέδων που μετατρέπουν το υποκειμενικό σε “αντικειμενικότητα”.

Κυβερνήσεις που δεν πείθουν λαϊκές πλειοψηφίες για την αναγκαιότητα της επικράτησης της κάθαρσης επί της “κάθαρσης” θα ηττηθούν  αργά ή γρήγορα, όποιες προθέσεις και αν έχουν. Αν είναι όντως καλοπροαίρετες δεν θα έχουν τη στήριξη που απαιτείται από ένα βασικό παράγοντα, αν δεν είναι απλά θα πεταχθούν στο καλάθι των αχρήστων μόλις “ολοκληρώσουν τη δουλειά που ανέλαβαν να διευθετήσουν”. Απέναντι στη διαφθορά, λοιπόν, οι μόνοι που μπορούν να κάνουν κάτι το αποτελεσματικό είναι αυτοί που έχουν καθαρή τη συνείδηση τους και που ξέρουν να λαμβάνουν τη λαϊκή στήριξη, γιατί και κατανόησαν την αξία του κοινωνικού παράγοντα και τον έπεισαν για τις προθέσεις τους…