• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.3°C / 23.4°C
    0 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.9°C / 22.4°C
    1 BF
    56%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.0°C / 22.3°C
    2 BF
    59%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 19.2°C
    0 BF
    67%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    2 BF
    77%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.5°C / 21.8°C
    1 BF
    44%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.4°C / 17.3°C
    1 BF
    33%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.6°C / 16.6°C
    1 BF
    57%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.4°C / 23.1°C
    1 BF
    84%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.9°C / 19.9°C
    1 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.6°C / 22.9°C
    3 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    22°C 15.6°C / 22.3°C
    1 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.9°C / 21.9°C
    2 BF
    56%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.5°C / 16.9°C
    0 BF
    77%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    19°C 15.5°C / 18.9°C
    1 BF
    36%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 17.8°C / 24.3°C
    2 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.8°C / 23.7°C
    1 BF
    50%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    19°C 16.3°C / 21.0°C
    2 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.1°C / 22.5°C
    1 BF
    84%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    1 BF
    25%

Παπαρούνα

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Την είδα τις προάλλες σε ένα κομμάτι γης, που απέμεινε ανάμεσα στις πολυκατοικίες που κατέκλυσαν τη γειτονιά μου τα τελευταία χρόνια. Ηταν μια παπαρούνα με κατακόκκινα πέταλα και έναν πράσινο χνουδωτό βλαστό να ξεπετάγεται απ’ το χώμα, μια παρουσία αναπάντεχη που ανέσυρε μνήμες και στιγμές της παιδικής ηλικίας και με κατέκλυσε με μια μοναδική τρυφερότητα.

Στο μυαλό μου ήρθαν οι χάρτινες παπαρούνες, που είδα το περασμένο φθινόπωρο, στο Παρίσι, καρφιτσωμένες στα σακάκια και στα καπέλα των ανθρώπων που κυκλοφορούσαν στους δρόμους, θέλοντας μ’ αυτόν τον τρόπο να τιμήσουν τους νεκρούς του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου.

Την έμπνευση γι’ αυτήν την πρωτοβουλία τη χρωστάμε στο ποίημα «Στις πεδιάδες της Φλάνδρας» του Καναδού στρατιώτη John McCrae, που πολέμησε στα χαρακώματα χάνοντας τον καλύτερό του φίλο και μερικές μέρες μετά τη λήξη του πολέμου, στις 11 Νοεμβρίου 1918, είδε κατάπληκτος να φυτρώνουν παπαρούνες στο πεδίο της μάχης.

Στο μυαλό του, το άλικο χρώμα της παπαρούνας συνδέθηκε με το χρώμα του αίματος των θυμάτων, έτσι που οι στίχοι «κι αν χάσεις την πίστη σου για μας που ’χουμε πεθάνει, δεν θα κοιμηθούμε ποτέ όσο φυτρώνουν παπαρούνες στις πεδιάδες της Φλάνδρας» να μας συντροφεύουν κάθε χρόνο τη «Μέρα της Μνήμης», όπως καθιερώθηκε στο παγκόσμιο ημερολόγιο η επέτειος της λήξης του πολέμου.

Παρόμοια σύνδεση συναντάμε στην ελληνική μυθολογία, όπου το κόκκινο χρώμα του λουλουδιού αποδίδεται στο αίμα που ανέβλυσε από την πληγή του Αδωνη, του όμορφου νεαρού που αγάπησε η Αφροδίτη και που σκότωσε από τη ζήλια του ο Αρης, μεταμορφωμένος σε άγριο κάπρο.

Κατά τη μυθολογία επίσης, η παπαρούνα ήταν το ιερό φυτό της Δήμητρας, συμβόλιζε την παρουσία της στα ανοιξιάτικα σπαρτά και ήταν απαραίτητη στα Ελευσίνια Μυστήρια.

Και φυσικά οι αρχαίοι γνώριζαν καλά τις υπνωτικές και ναρκωτικές ιδιότητες του λουλουδιού. Δεν ήταν τυχαίο πως οι γιοι του Αδη, ο Υπνος και ο Θάνατος, παριστάνονταν κρατώντας παπαρούνες στα χέρια τους.

Ετσι έκαναν σαφέστατο τον συμβολισμό της χρήσης του φυτού, καθώς από τον ύπνο που μπορεί να προκαλέσει η κοινή παπαρούνα -Μήκων η Ροιάς κατά την επιστημονική της ονομασία- φτάνουμε στον θάνατο που μπορεί να προκαλέσει η οπιούχος παπαρούνα –Μήκων η υπνοφόρος- που καλλιεργείται αποκλειστικά για την παραγωγή οπίου.

Σε άλλους, πάλι, μύθους και δοξασίες, που σχετίζονται με τη Βόρεια Ευρώπη, αναγνωρίζουμε το όνομα του λουλουδιού, που μάλλον προέρχεται από την κελτική λέξη «παπά», που σημαίνει «τροφή για μωρά», φανερώνοντας τη συνήθεια των Κελτών να ανακατεύουν χυμό παπαρούνας στις κρέμες των μωρών, σαν φάρμακο για τις παιδικές ασθένειες.

Παράλληλα, οι σπόροι του νοστιμίζουν ψωμιά και γλυκά από πολύ παλιά, όταν εκλεκτές πίτες από παπαρουνόσπορους, αλεύρι και μέλι σερβιρίζονταν στα τραπέζια των πλούσιων Ρωμαίων και ψωμιά –οι μακωνίδες άρτοι– αποτελούσαν καθημερινή διατροφική συνήθεια στην αρχαιότητα.

Και αν κάποτε οι παπαρούνες πλημμύριζαν τα χωράφια και τα λιβάδια, στις σύγχρονες πόλεις, όπου κυριαρχεί το τσιμέντο και το καυσαέριο, σίγουρα δεν υπάρχει χώρος γι’ αυτό το εύθραυστο λουλούδι που σκορπίζει τα πέταλά του στο πρώτο φύσημα του αέρα, κρατώντας τους σπόρους του κάτω απ’ το χώμα.

Οσο για τη δική μου παπαρούνα, όταν την είδα, πλησίασα και άγγιξα τα πέταλά της δειλά, νιώθοντας το σκίρτημά τους στις άκρες των δαχτύλων μου. «Ενα λουλούδι κρυμμένο για όλους τους άλλους, που φύτρωσε μέσα στο περιβόλι του θανάτου», μονολογούσε ο λοχίας Κωστούλας στο μυθιστόρημα «Η Ζωή εν τάφω» του Στράτη Μυριβήλη, «μια παπαρούνα που μ’αυτήν μου αποκαλύφθηκε απόψε ο Θεός».

Μια παπαρούνα που μ’αυτήν ξαναγύρισα στα παιδικά μου χρόνια, τότε που παίζαμε ξέγνοιαστοι στα χωράφια και στις αλάνες, φτιάχναμε τούρτες από λάσπη, τις στολίζαμε με τα κόκκινα πέταλα και ο κόσμος γινόνταν πυρκαγιά κι έκαιγε τις νύχτες κάτω απ’ τα μαξιλάρια μας.

*σκηνοθέτρια- παραγωγός

   

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα βλίτα και οι άνθρωποι
Τα βλίτα είναι αντισυμβατικά λαχανικά. Δεν ενδιαφέρονται για τις κοινωνικές νόρμες του ανθρώπινου πολιτισμού. Φυτρώνουν απρόσκλητα κι αυτό θεωρείται σοβαρή παρέκκλιση από τα κρατούντα για τις κοινωνίες που...
Τα βλίτα και οι άνθρωποι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φύση και φύλο - Η διαλεκτική τους σχέση
Η έμφυλη τάξη είναι συνεπώς κοινωνική τάξη. Το πόσο απόλυτα και βίαια απαιτεί η κοινωνία από τα άτομα να «φέρονται» σύμφωνα με το φύλο με το οποίο έχουν ταυτοποιηθεί, είναι «κοινωνική υπόθεση».
Φύση και φύλο - Η διαλεκτική τους σχέση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τραπέζι για έναν
Σημασία έχει να βρεις τι είναι αυτό που σε κάνει να χαμογελάς απολαμβάνοντας το, κι ας μην ταιριάζει ή αρέσει σ’ αυτό που κάνουν οι πολλοί. Το ’πε δεν το ’πε ο Ευριπίδης; «να ευχαριστιέσαι, να πίνεις, να...
Τραπέζι για έναν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τοπίο ζωγραφισμένο με τσάι
Ο πωλητής των βοτάνων με βλέπει να κοιτώ προβληματισμένη το καλάθι. «Δεν ξέρω τι να πάρω», του λέω. «Από τι πάσχεις;», με ρωτά με ενδιαφέρον. «Αυτή τη στιγμή από τίποτα». «Από τίποτα;». «Από τίποτα». Γελάει,...
Τοπίο ζωγραφισμένο με τσάι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το κορίτσι με τους βασιλικούς
Το κορίτσι με τους βασιλικούς σπρώχνει κάθε Τρίτη μια σιδερένια τετράγωνη πλατφόρμα γεμάτη γλάστρες. Η μισή είναι γεμάτη φουντωτούς βασιλικούς, κι έτσι όπως εκείνη στέκεται ακριβώς πίσω τους, το βαρύ καρότσι...
Το κορίτσι με τους βασιλικούς
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Εαρ μικρό έαρ βαθύ…»
Μεγάλη Εβδομάδα κι η ζωή μας αλλάζει. Σχολεία κλειστά και μαγαζιά γεμάτα. Επαρχιακές πόλεις και χωριά ζωντανεύουν. Οι πλατείες βουίζουν σαν τα μελίσσια την άνοιξη. Τραπεζάκια στον ήλιο, πρωινοί καφέδες και...
«Εαρ μικρό έαρ βαθύ…»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας