Γιάννης Κωνσταντινίδης*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Οι συνήθεις ερμηνείες της εκλογικής συμπεριφοράς των νέων εστιάζουν (1) στη χαμηλή συμμετοχή ως προϊόν της αποξένωσης από τους θεσμούς και τη λειτουργία της δημοκρατίας, (2) στην ισχυρή τάση των νέων να μιμούνται ατεκμηρίωτα την κυρίαρχη επιλογή, ιδιαιτέρως αν αυτή έχει έναν κάποιο ανατρεπτικό χαρακτήρα. Η ελληνική εκλογική εμπειρία του 2015 επιβεβαιώνει μόνο τη δεύτερη διαπίστωση.

Οι έρευνες κοινής γνώμης που προηγήθηκαν του δημοψηφίσματος έδειξαν ότι οι ψηφοφόροι 18 έως 34 ετών προσήλθαν στην κάλπη σε υψηλότερα ποσοστά από τους μεγαλύτερους.

Οι συνθήκες που δημιούργησε η προκήρυξη του δημοψηφίσματος ανέδειξαν μια άλλη εικόνα για τον βαθμό ενασχόλησης της ελληνικής νεολαίας με την πολιτική. Σκληρές οικονομικές συνθήκες, εργασιακή ανασφάλεια, αλλά και η τοποθέτηση στην ατζέντα έντονων διλημμάτων πολιτικής από το «νέο» πολιτικό προσωπικό κινητοποίησαν την πλέον αδρανή μερίδα των πολιτών είτε προς τη μία είτε -εμφανώς περισσότερο- προς την άλλη κατεύθυνση.

Η διαφορά στην κατανομή των επιλογών των νέων και των ηλικιακά μεγαλύτερων ψηφοφόρων στο δημοψήφισμα ξεπέρασε τις δέκα μονάδες: το 56% του γενικού πληθυσμού στήριξε το «όχι» (με αναγωγή της αδιευκρίνιστης ψήφου), ενώ μεταξύ των νέων έως 34 ετών το «όχι» άγγιξε το 66%.

Η μεγάλη αυτή διαφορά επιβεβαιώνει τη συνήθη τάση των νέων να τοποθετούνται υπέρ των επιλογών που στέκονται απέναντι στην υφιστάμενη κατάσταση.

Αυτή μοιάζει να είναι η βάση της ερμηνείας και της σημαντικής διαφοράς στην κατανομή των επιλογών ψήφου που κατέγραψε η ProRata και στην τελευταία προεκλογική έρευνα στις 22 Ιανουαρίου 2015: στο σύνολο του πληθυσμού, η διαφορά υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ είχε καταγραφεί στο 8%, ενώ στην ηλικιακή κατηγορία των κάτω των 34 ετών η διαφορά είχε φτάσει στις 22 μονάδες υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ.

Στις εκλογές του Σεπτεμβρίου η νεανική προτίμηση προς τον ΣΥΡΙΖΑ περιορίστηκε σημαντικά: η έρευνα κατέγραφε 4,5% υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ στον γενικό πληθυσμό και μόλις 7% υπέρ του στη νεότερη ηλικιακή κατηγορία. Η νεανική ψήφος του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να διαχέεται προς το σύνολο των εκλογικών επιλογών, χωρίς να παρατηρείται μεγαλύτερη ροή προς την αποχή ή την αδιευκρίνιστη ψήφο.

Τα έντονα πολιτικά γεγονότα επενεργούν με μεγαλύτερη ταχύτητα στα περισσότερο ασταθή νεανικά στρώματα, τάση που επιβεβαιώνεται τόσο στην περίπτωση της ραγδαίας ανόδου της δημοτικότητας του ΣΥΡΙΖΑ ώς το καλοκαίρι του 2015 όσο και στη διάχυση της επιφυλακτικότητας απέναντί του στην τρέχουσα περίοδο.

* Επίκουρος καθηγητής Παν/μίου Μακεδονίας