«Πύραυλος» τα ενοίκια

Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη του Κέντρου Φιλελευθέρων Μελετών(ΚΕΦιΜ) δείχνει τις διαστάσεις που έχει πάρει η στεγαστική κρίση την Ελλάδα.

Αφορά στην εξέλιξη των ενοικίων κυρίως στην Αθήνα και στηρίζεται σε επεξεργασία στοιχείων της Eurostat για το 2024 και το 2025.

Η στεγαστική κρίση, όπως τεκμηριώνεται στη μελέτη του ΚΕΦιΜ, λειτουργεί ισοπεδωτικά για την ελληνική κοινωνία,ιδιαίτερα τους νέους και αποτελεί βασικό παράγοντα δραματικής επιδείνωσης του δημογραφικού.

Δυσάρεστη σύγκριση

Η αναλογία μέσου ενοικίου προς μέσο μηνιαίο εισόδημα στην Αθήνα, είναι οικονομικά και κοινωνικά καταδικαστική.

Με βάση τα στοιχεία του 2024 στην περιοχή της πρωτεύουσας η αναλογία ενοικίου προς μηνιαίο εισόδημα  ανέρχεται σε 70,2% για ένα τυπικό δυάρι διαμέρισμα επιφανείας έως 60 τετραγωνικών μέτρων αποτελούμενο από σαλόνι, κουζίνα, μπάνιο και ένα υπνοδωμάτιο.

Ο μέσος όρος αναλογίας προς μηνιαίο εισόδημα στο σύνολο της ΕΕ-27 είναι 33,8%,κάτω από το μισό της ελληνικής αναλογίας.

Η ψαλίδα ανοίγει σε βάρος των Ελλήνων ενοικιαστών όσο μεγαλύτερο είναι το διαμέρισμα.

Για διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων (75-95 τμ) στην Αθήνα χρειάζεσαι 93,6% του μέσου μισθού ενώ ο μέσος όρος για το σύνολο της ΕΕ-27 είναι 45,6%.

Για διαμέρισμα τριών υπνοδωματίων η αναλογία ανεβαίνει στο 140,4% στην Αθήνα και στο 62% για τον μέσο όρο της ΕΕ-27.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του ΚΕΦιΜ το κόστος ενοικίασης των διαμερισμάτων στην Αθήνα είναι συγκρίσιμο με τον μέσο όρο της ΕΕ-27.Επειδή όμως ο μέσος μηνιαίος μισθός στην Ελλάδα είναι κάτω από το μισό του μέσου όρου της ΕΕ-27 τα ενοίκια γίνονται οικονομικά και κοινωνικά δυσβάστακτα. Για το 2024 το ΚΕΦιΜ κάνει τη σύγκριση με βάση μηνιαίο μισθό 1500 ευρώ στην Ελλάδα,3317 ευρώ στην ΕΕ-27.

Κοινωνικό ντόμινο

Τα εξαιρετικά υψηλά ενοίκια στην Αθήνα σε σχέση με το μέσο εισόδημα, δημιουργούν αρνητική κοινωνική αλυσιδωτή αντίδραση.

Πολλοί νέοι δεν έχουν αρκετό εισόδημα για τόσο υψηλά ενοίκια και επιλέγουν να μένουν με τους γονείς τους.Καθυστερεί έτσι η ανεξάρτητη οικονομική και κοινωνική τους πορεία.

Οι περισσότεροι νέοι δυσκολεύονται να φτιάξουν οικογένεια με τόσο μεγάλα οικονομικά βάρη.Αν το κάνουν θα προτιμήσουν το μικρότερο οικονομικό ρίσκο,με ένα μόνο παιδί.Οι ετήσιες γεννήσεις ήταν γύρω στις 110000 πριν τη χρεωκοπία του Δημοσίου και τα μνημόνια.Επεσαν στις 68000 ύστερα από χρόνια μνημονιακής,μεταμνημονιακής λιτότητας.

Επίσης από αυτούς που νοικιάζουν σπίτι πολλοί καταλήγουν σε υποβαθμισμένα διαμερίσματα που δεν καλύπτουν πλήρως τις βασικές τους ανάγκες
με αποτέλεσμα να πέφτει το βιωτικό τους επίπεδο και να επιβαρύνονται με μεγαλύτερες λειτουργικές δαπάνες όπως θερμανση,κλιματισμός.

Κάθε πέρυσι και καλύτερα

Από τα στοιχεία της μελέτης του ΚΕΦιΜ προκύπτει μία εικόνα συνεχούς επιδείνωσης της στεγαστικής κρίσης με το πέρασμα του χρόνου.

Το 2015 η αναλογία μέσου ενοικίου προς μέσο εισόδημα για διαμέρισμα με
ένα υπνοδωμάτιο στην Αθήνα ήταν 41,6%,με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο εκείνη τη χρονιά στο 23,7%.

Από το 2015 μέχρι το 2024 η αναλογία αυξήθηκε από το 41,6% στο 70,2%,καθώς τα ενοίκια αυξήθηκαν στην Αθήνα με πολύ υψηλότερο ρυθμό από τα εισοδήματα.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του ΚΕΦιΜ η αύξηση των ενοικίων στην Ελλάδα ήταν 10,1% το 2025,η δεύτερη μεγαλύτερη στην ΕΕ-27.

Ξεπέρασε κατά πολύ την αύξηση του μέσου εισοδήματος και τον ετήσιο πληθωρισμό, ασκώντας ακόμη μεγαλύτερη πίεση στους ενοικιαστές και τους υποψήφιους ενοικιαστές.

Επικίνδυνη αδράνεια

Το Κέντρο Φιλελευθέρων Μελετών αποδίδει την «πυραυλική» άνοδο των ενοικίων και την επιδείνωση του στεγαστικού,σε συνδυασμό παραγόντων.

Στην αυξημένη ζήτηση λόγω τουρισμού και βραχυχρόνιων μισθώσεων(Airbnb).Στην εφαρμογή για μεγάλο χρονικό διάστημα του προγράμματος «χρυσή βίζα».Στην μείωση του αριθμού των νέων κατοικιών που κατασκευάστηκαν στην περίοδο της κρίσης.Στον μεγάλο αριθμό των κλειστών διαμερισμάτων.

Στη διάρκεια της τελευταίας πενταετίας το στεγαστικό έχει ενισχυμένη παρουσία στον πολιτικό λόγο και οδηγεί σε επαναλαμβανόμενες υποσχέσεις για αποτελεσματικές πρωτοβουλίες από την κυβέρνηση.

Προς το παρόν, κάθε πέρυσι και καλύτερα..