Είναι επίσημο, η Ελλάδα έπιασε ευρωπαϊκό πάτο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εurostat για το 2025,η Ελλάδα είναι μαζί με τη Βουλγαρία, η χώρα στην ΕΕ των 27, με το χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, προσαρμοσμένο σε όρους αγοραστικής δύναμης. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ελλάδα, ήταν το 2025 στα 28.500 ευρώ με τον μέσο όρο στην ΕΕ-27,στα 41.600 ευρώ. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ελλάδα, προσαρμοσμένο σε όρους αγοραστικής δύναμης, ήταν στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Αυτό μας κατατάσσει, για πρώτη φορά, στην τελευταία θέση της ΕΕ-27!
Πτωτική πορεία
Όταν ξέσπασε η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας ήταν στο 93% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Είχαμε την εικόνα μιας οικονομίας που αγωνιζόταν να φτάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Όμως ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός και το έλλειμμα διεθνούς ανταγωνιστικότητας της οικονομίας,μας προσγείωσαν ανώμαλα.
Έφεραν τη χρεωκοπία του Δημοσίου και τη λιτότητα του μνημονίου.
Στο ξεκίνημα της κρίσης, το 2011,το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας έπεσε στο 74% του μέσου όρου της ΕΕ-27.Στην κορύφωση της κρίσης το 2016,έπεσε κι άλλο στο 67% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η κατάσταση χειροτέρευσε με την κρίση του Covid το 2020.Τότε καταγράφηκε η μεγαλύτερη απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ελλάδα να πέφτει στο 62%.
Όσο και να πέφταμε, υπήρχαν πάντα 2-3 χώρες στην ΕΕ-27 με χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ από εμάς και μεγαλύτερη απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Μετά την πανδημία άρχισε μία περίοδος μερικής ανάκαμψης για την ελληνική οικονομία. Έτσι το ελληνικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ, προσαρμοσμένο σε όρους αγοραστικής δύναμης, έφτασε το 2024 στο 69% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Οι άλλες φτωχότερες χώρες της ΕΕ-27 είχαν καλύτερο μίγμα ανάπτυξης και κόστους ζωής από εμάς και έτσι βρεθήκαμε το 2025,στην τελευταία θέση των 27 μαζί με τη Βουλγαρία.
Ο συνδυασμός ακρίβειας και φόρων έριξε το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ελλάδα, από το 69% του ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2024 στο 68% το 2025.Η Λετονία που ήταν πιο κάτω από εμάς έκανε ένα άλμα στο 71% του ευρωπαϊκού μέσου όρου και μας προσπέρασε.
Η Βουλγαρία ανέβηκε από το 66% στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Μας έφτασε και έτσι μοιραστήκαμε το ευρωπαϊκό «χρυσό» στο χαμηλότερο επίπεδο ανάπτυξης και τη συγκριτική φτώχεια.
Ιστορική αποτυχία
Έχουμε να κάνουμε με μία πρωτοφανή διάψευση προσδοκιών και μία ιστορική αποτυχία. Η Ελλάδα εντάχθηκε στην ΕΟΚ το 1981.Γίναμε το δέκατο μέλος ενός κλαμπ προνομιούχων χωρών εκτιμώντας ότι η συμμετοχή μας σε αυτό θα μας απογείωνε οικονομικά.45 χρόνια αργότερα είμαστε τελευταίοι μαζί με τη Βουλγαρία στην ΕΕ-27.
Το 1981 μόνο η Ιρλανδία είχε στην ΕΟΚ των 10 τα χαρακτηριστικά της ελληνικής υπανάπτυξης της εποχής εκείνης.
Δεν μπορέσαμε να φτάσουμε καμία από τις περισσότερο αναπτυγμένες οικονομίες ενώ μείναμε πίσω και από τις πρώην ανατολικές χώρας που εντάχθηκαν στην ΕΕ.
Με βάση τα στοιχεία της Eurostat για το 2025 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Τσεχίας ήταν στο 92% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Της Σλοβενίας στο 91%,της Λιθουανίας στο 88%,της Πολωνίας στο 81%,της Εσθονίας στο 79%,της Κροατίας και της Ρουμανίας στο 78%,της Ουγγαρίας στο 76%,της Σλοβακίας στο 75%,της Λετονίας στο 71%.
Τελευταία από τις πρώην ανατολικές χώρες της ΕΕ η Βουλγαρία,με κατά κεφαλήν ΑΕΠ στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου,όσο και η Ελλάδα.
Η δικαιολογία των μνημονίων
Πολλοί ερμηνεύουν τον συγκριτικό οικονομικό καταποντισμό μας στην ΕΕ με αναφορά στα μνημόνια. Η σύγκριση όμως με τις άλλες πρώην μνημονιακές χώρες δείχνει ότι το πρόβλημά μας είναι πολύ πιο σύνθετο. Η Ιρλανδία που είχε σχετικά χαμηλό επίπεδο ανάπτυξης και μπήκε πρώτη σε μνημόνιο,το 2025 είχε το δεύτερο υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην ΕΕ-27,πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η Κύπρος που γνώρισε πολύ σκληρό μνημόνιο έχει ανακάμψει θεαματικά και είναι στο 98% του ευρωπαϊκού μέσου όρου,ακουμπάει τον μέσο όρο.
Η ανάκαμψη της πρώην μνημονιακής Πορτογαλίας την έχει φέρει, στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ προσαρμοσμένο σε όρους αγοραστικής δύναμης,στο 81% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, πολύ πάνω από το δικό μας 68%.
Η ελληνική χρεωκοπία του 2008-2009 ήταν μεγαλύτερη και πιο σύνθετη από τη χρεωκοπία των άλλων.Η μνημονιακή διαχείριση κατώτερης ποιότητας με μεγαλύτερο κόστος και λιγότερα οφέλη, συγκριτικά με τις άλλες μνημονιακές χώρες.
Υστερεί και η πολιτική που εφαρμόζεται από το 2019.Παράγει υπερκέρδη και ανισότητες χωρίς να στηρίζει επαρκώς την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη.Πίσω από το «χρυσό» που απένειμε ο Economist στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη και τα εγκώμια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το δημοσιονομικό πλεόνασμα και τη διαχείριση του χρέους, βρίσκεται η σκληρή, για τους πολλούς, πραγματικότητα.
Ξεκινήσαμε με φιλοδοξίες στην ΕΟΚ των 10 για να βρεθούμε τελευταίοι στην ΕΕ των 27.
Η αλλάζουμε ή βουλιάζουμε.
