Συζητήθηκε ιδιαίτερα στα ΜΜΕ η ανακοίνωση του προέδρου της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων με καταγγελίες και απειλές κατά της δικηγόρου και προέδρου της Πλεύσης Ελευθερίας, κ. Κωνσταντοπούλου, καθώς και κατά της κ. Καρυστιανού, επειδή άσκησαν δριμεία κριτική σε δικαστές και εισαγγελείς για την υπόθεση των Τεμπών.
Ας δούμε όμως εάν η ανακοίνωση αυτή συνάδει με το Σύνταγμα και τους νόμους καθώς και με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ).
Οσον αφορά τη Ζωή Κωνσταντοπούλου έχουμε από πλευράς του κ. προέδρου παραβίαση του άρθρου 29 παρ. 3 του Συντάγματος όπου ένας δικαστικός λειτουργός εκφράζεται με ιδιαίτερα βαρείς χαρακτηρισμούς κατά πολιτικού αρχηγού κόμματος. Αλλά και ως δικηγόρο να την έκρινε για τις δηλώσεις ή τις ενέργειές της, δεν έχει κανένα δικαίωμα να τη μέμφεται, διότι το ΕΔΔΑ έχει ως πάγια νομολογία την προστασία του δικαιώματος ελεύθερης έκφρασης του πολίτη και του δικηγόρου του σε σχέση με τη συμπεριφορά τους έναντι δικαστικών λειτουργών.
Ενδεικτικά αναφέρω την υπόθεση Morice κατά Γαλλίας (2015), σύμφωνα με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι η καταδίκη ενός δικηγόρου για δημόσια κριτική κατά δικαστών, τους οποίους κατηγόρησε για συμπαιγνία, παραβίαζε το δικαίωμά του στην ελευθερία της έκφρασης, καθώς η κριτική του είχε πραγματικό υπόβαθρο και αφορούσε μια υπόθεση μεγάλου δημοσίου ενδιαφέροντος. Θα πρέπει λοιπόν να έχουν πάντα κατά νου οι Ελληνες δικαστές και εισαγγελείς ότι, σύμφωνα με την ΕΣΔΑ και το ΕΔΔΑ, ο δικηγόρος κατά τη διάρκεια άσκησης των καθηκόντων του είναι συλλειτουργός της Δικαιοσύνης. Οπότε αφενός έχει καθήκον να υπερασπίζεται τον πελάτη του με αφοσίωση και σθένος, η δε ελευθερία έκφρασης δύναται να έχει ευρύτερα όρια ακόμα και αν οι δηλώσεις του γίνονται εκτός της δικαστικής αίθουσας, όπως για παράδειγμα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης ή κοινωνικής δικτύωσης.
Στην ίδια απόφαση επισημαίνεται ότι σε μια υπόθεση που απασχολεί έντονα την κοινή γνώμη (η κριτική του Morice αφορούσε τον χειρισμό μιας πολύκροτης υπόθεσης ανθρωποκτονίας) ο λόγος του δικηγόρου μπορεί να υπερβαίνει τα όρια, διότι η κοινωνία πρέπει να ενημερώνεται για την όποια δυσλειτουργία της Δικαιοσύνης. Στη δική μας περίπτωση έχουμε την ενεργή συμμετοχή της κ. Κωνσταντοπούλου στη σημαντικότερη δίκη των τελευταίων πενήντα χρόνων (ανθρωποκτονία 57 ανθρώπων).
Οσον αφορά δε τα γραφόμενά του για την κ. Καρυστιανού, με τα οποία προτρέπει τους εισαγγελείς να ασκήσουν αυτεπάγγελτη ποινική δίωξη εναντίον της, αξίζει να σημειώσουμε τα εξής:
Παίρνοντας υπόψη την ιδιότητα του εφέτη την οποία έχει ο πρόεδρος της ΕΔΕ και σε συνάρτηση με τη δημόσια προτροπή του στον αρμόδιο εισαγγελέα να ασκήσει δίωξη εναντίον της, η πράξη του αυτή μπορεί να συνιστά είτε παράβαση καθήκοντος του άρθρου 259 Π.Κ. που επιβάλλει αποχή του δικαστή από παρεμβάσεις που επιδιώκουν να προσπορίσουν όφελος σε οποιαδήποτε κατηγορία με σκοπό να βλάψει έναν πολίτη, είτε κατάχρηση εξουσίας του άρθρου 239 από τη στιγμή που αποσκοπεί να εκθέσει έναν αθώο σε δίωξη ή τιμωρία. Ο νόμος προβλέπει στην περίπτωση αυτή ακόμα και ποινή κάθειρξης μέχρι 10 έτη. Σε κάθε περίπτωση έχουμε ηθική αυτουργία εφόσον η δήλωση αυτή εκληφθεί ως προτροπή στον αρμόδιο εισαγγελέα να διαπράξει αυτός την παράβαση καθήκοντος ή την κατάχρηση εξουσίας.
Δεδομένης της ιδιότητάς του ως δικαστή, η θέση του είναι ιδιαίτερα επιβαρημένη διότι παραβιάζει την εσωτερική διάκριση των εξουσιών από τη στιγμή που υποδεικνύει δημόσια στον αρμόδιο εισαγγελέα σε ποιον πρέπει να ασκηθεί δίωξη περιορίζοντας με αυτόν τον τρόπο την ανεξαρτησία του εισαγγελικού λειτουργού.
Το σοβαρότερο όμως είναι ότι με αυτή τη δήλωσή του ο προέδρος της ΕΔΕ παραβιάζει το τεκμήριο αθωότητας, διότι ως δικαστής καταδικάζει a priori τον πολίτη ενώπιον της κοινής γνώμης. Κατά συνέπεια η όποια δίκη ακολουθήσει θα αποτελεί ευθεία παραβίαση του άρθρου 6 της ΕΣΔΑ, δηλαδή του δικαιώματος του πολίτη σε δίκαιη δίκη.
Αυτή λοιπόν θεωρώ ότι είναι μια περίπτωση όπου θα πρέπει να εξετάσουν, «χωρίς ιδιαίτερη ενθάρρυνση», οι εισαγγελείς για να κινηθούν οι ποινικές διώξεις αυτεπάγγελτων αδικημάτων σε βάρος αυτών που πραγματικά πρέπει να τις υποστούν και όχι σε βάρος αυτών που έχουν χάσει τα παιδιά τους.
Πέραν όμως των ποινικών ευθυνών του, ο κ. πρόεδρος έχει υποπέσει και σε σωρεία πειθαρχικών παραπτωμάτων διότι, σύμφωνα με τον Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών, οι δηλώσεις του και οι εκφράσεις που χρησιμοποίησε περί φασιστικής νοοτροπίας από πλευράς πολιτών και δικηγόρων καθώς και οι προτροπές του για δικαστικό λιντσάρισμα συνιστούν σύμφωνα με το άρθρο 109 ανάρμοστη συμπεριφορά που θίγει το κύρος της Δικαιοσύνης. Επίσης συνιστά παρέμβαση στο έργο άλλων δικαστικών λειτουργών, ενώ ταυτόχρονα προκαταλαμβάνει την κρίση του δικαστηρίου που ενδέχεται να δικάσει μελλοντικά την υπόθεση.
Να, λοιπόν, γιατί μερικές φορές αξίζει πράγματι να «μένουμε Ευρώπη».
*Νομικός, συγγραφέας
