Η επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν είναι το νιοστό πλήγμα που δέχεται το διεθνές δίκαιο. Είναι κραυγαλέα παραβίαση του θεμελιώδους κανόνα του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος στο άρθρο 2 απαγορεύει τη χρήση βίας εναντίον ενός κυρίαρχου κράτους, και του καταστατικού του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, το άρθρο 5 του οποίου χαρακτηρίζει ως «έγκλημα» της δικής του αρμοδιότητας τον επιθετικό πόλεμο. Οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί έχουν ήδη προκαλέσει πολυάριθμα θύματα μεταξύ των αμάχων. Επληξαν ένα σχολείο θηλέων προκαλώντας τον θάνατο περισσότερων από 80 κοριτσιών και τον τραυματισμό 80 μαθητριών.
Το γεγονός ότι το Ιράν είναι μια θηριώδης και απάνθρωπη θεοκρατία δεν μειώνει διόλου τη βαρύτητα αυτών των εγκλημάτων. Βρισκόμαστε ήδη μπροστά στην κατάπτωση του διεθνούς δικαίου. Αυτός ο μη διακηρυγμένος πόλεμος ήταν η επίσημη διακήρυξη, από μέρους της μεγαλύτερης στρατιωτικής δύναμης του κόσμου, του νόμου του πιο ισχυρού ως νέου θεμελιώδους κανόνα των διεθνών σχέσεων. Εξάλλου, αυτή η απόρριψη κάθε ορίου είχε ήδη επιδειχθεί προκλητικά από τον Τραμπ με τον βομβαρδισμό του Ιράν τον Ιούνιο του 2025 και στις 3 Ιανουαρίου με την επίθεση στη Βενεζουέλα. Είχε άλλωστε ρητά σχεδιαστεί από τη νέα «Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας» του Νοεμβρίου του 2025, με την οποία διεκδικήθηκε ένα είδος απόλυτης κυριαρχίας των Ηνωμένων Πολιτειών, με τη διακήρυξη του ανεπιφύλακτου πρωτείου των συμφερόντων τους ακόμη και σε βάρος των συμφερόντων οποιασδήποτε άλλης χώρας.
Μετά από αυτό το διεθνές πραξικόπημα, δημιουργήθηκε μια κατάσταση ουσιαστικής και τρομακτικής αναρχίας. Η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του πλανήτη καθοδηγείται από ένα πρόσωπο που πάσχει από ναρκισσισμό και μεγαλομανία, το οποίο διακήρυξε ότι δεν αποδέχεται όρια παρά μόνον αυτά που θέτει ο ίδιος στον εαυτό του, δείχνοντας έτσι ότι δεν γνωρίζει, όπως όλοι οι δεσποτικοί ηγέτες, το νόημα της λέξης «δίκαιο». Η απουσία αντιδράσεων σε αυτή την επίθεση θα καταστήσει στο εξής θεμιτή κάθε άλλη παραβίαση, παρελθούσα και μελλοντική: χθες η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αύριο η κινεζική στην Ταϊβάν κι έπειτα ακόμη και άλλες, όπως εκείνη εναντίον της Κούβας, η οποία ήδη απειλείται ανοιχτά. Μέχρι την κανονικοποίηση και την παγκοσμιοποίηση των επιθετικών πολέμων. Ετσι παύει να υπάρχει το διεθνές δίκαιο. Ο νόμος του πιο ισχυρού άλλωστε εφαρμόστηκε και επιδείχθηκε προκλητικά και από άλλους εγκληματικούς απολυταρχικούς ηγέτες, όπως ο Πούτιν και ο Νετανιάχου.
Είναι ένας νόμος άγριος, ο οποίος, σε έναν κόσμο όπου η ισχύς είναι εκείνη των 12.000 πυρηνικών κεφαλών -50 από αυτές αρκούν για να εξοντώσουν την ανθρωπότητα- που κατέχονται από εννέα χώρες, εμφορούμενες σχεδόν όλες τους από τη λογική του «εχθρού», ισοδυναμεί αργά ή γρήγορα με την αυτοκαταστροφή του ανθρώπινου γένους. Μια οδυνηρή πτυχή αυτού του πολέμου είναι η σιωπή ή, ακόμη χειρότερα, η υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με μόνη εξαίρεση την Ισπανία. Επί τέσσερα χρόνια στην Ευρώπη καταφέρονταν καθημερινά εναντίον του Πούτιν, επαναλαμβάνοντας ότι από τη μια υπήρχε ένας επιτιθέμενος και από την άλλη ένας που δέχθηκε την επίθεση. Και στην επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν υπάρχει από τη μια ένας επιτιθέμενος (μάλιστα δύο επιτιθέμενοι) και από την άλλη ένας που δέχθηκε την επίθεση.
Η σιωπή και η ενδοτικότητα της Ευρωπαϊκής Ενωσης εκμηδενίζουν κάθε αξιοπιστία της και καθορίζουν την ασημαντότητά της, που είναι τόσο πιο ταπεινωτική καθώς οφείλεται στην υποτέλειά της στις Ηνωμένες Πολιτείες. Με δυο λόγια, η ανθρωπότητα οπισθοδρομεί επιστρέφοντας στη φυσική κατάσταση (του «πολέμου όλων εναντίον όλων»), η οποία είναι επιπλέον πυρηνική, κυριαρχούμενη από λίγους δεσποτικούς ηγέτες, που είναι όλοι τους οπλισμένοι, βίαιοι, θερμόαιμοι και ανενδοίαστοι. Εξηγείται έτσι η ανάπτυξη, σε όλο τον κόσμο, της κούρσας για όλο και μεγαλύτερους και πιο φονικούς εξοπλισμούς, η οποία στηρίζεται στην αυταπάτη ότι από αυτούς, και όχι από την κοινή τήρηση των διεθνών συνθηκών και από τη δράση της διπλωματίας, μπορεί να εξαρτηθεί η ασφάλεια.
Ενώ αυξάνεται η φτώχεια των φτωχών και ο πλούτος των πλουσίων τόσο στις υπανάπτυκτες όσο και στις αναπτυγμένες χώρες, η μόνη δημόσια δαπάνη που αυξάνεται είναι η στρατιωτική δαπάνη, προς όφελος κυρίως των αμερικανικών επιχειρήσεων που παράγουν όπλα, οι οποίες, χάρη στους διεξαγόμενους πολέμους, έχουν τριπλασιάσει τα κέρδη τους. Οσα συμβαίνουν καταδεικνύουν, μεταξύ άλλων, όχι μόνον την αποτυχία του διεθνούς δικαίου, αλλά και την κατάπτωση του λόγου, τόσο του νομικού όσο και του πολιτικού.
*Αρθρο του Ιταλού φιλοσόφου του δικαίου Λουίτζι Φεραγιόλι, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Il Manifesto στις 1/3/26.
Επιμέλεια-μετάφραση: Θανάσης Γιαλκέτσης
