Υπάρχει η δυνατότητα για τη διενέργεια δημοτικού και περιφερειακού δημοψηφίσματος; Υπάρχει! Εχει θεσμοθετηθεί με τον Ν. 4555/2018: «Μεταρρύθμιση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης – Εμβάθυνση της Δημοκρατίας – Ενίσχυση της συμμετοχής κ.λπ.». Στο Κεφάλαιο Η΄ «Ρυθμίσεις για την ενίσχυση των θεσμών συμμετοχής στην Τοπική Αυτοδιοίκηση – Δημοτικό και Περιφερειακό δημοψήφισμα» από το άρθρο 133 έως το άρθρο 151 περιγράφονται αναλυτικά το αντικείμενο του δημοψηφίσματος, η πρωτοβουλία για τη διεξαγωγή του, οι περιορισμοί που αφορούν το αντικείμενο και τον χρόνο διεξαγωγής και την όλη διαδικασία.
Σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 134, «Δημοτικό ή περιφερειακό δημοψήφισμα διεξάγεται: α) μετά από απόφαση του οικείου δημοτικού ή περιφερειακού συμβουλίου, που λαμβάνεται με την πλειοψηφία των δύο τρίτων (2/3) του συνόλου των μελών του ή β) μετά από αίτηση εγγεγραμμένων εκλογέων του οικείου δήμου ή περιφέρειας, ο αριθμός των οποίων δεν μπορεί να είναι μικρότερος του δέκα τοις εκατό (10%) του συνολικού αριθμού των εγγεγραμμένων εκλογέων». Το ποσοστό του δέκα τοις εκατό (10%) του συνολικού αριθμού των εγγεγραμμένων εκλογέων δεν είναι απαγορευτικό, το αντίθετο θα ’λεγα. Σύμφωνα με το άρθρο 149, παρ. 7, «Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος που διεξάγεται σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις δεσμεύει το οικείο συμβούλιο στο πλαίσιο της απόφασης που θα λάβει αυτό, ως προς το θέμα επί του οποίου έχει διεξαχθεί».
Ομως η κυβέρνηση που προέκυψε το 2019 με το άρθρο 11 του Ν. 4674/2020 ανέστειλε την ισχύ των άρθρων 133 έως 151 του Ν. 4555 «καθ’ όλη τη διάρκεια της τρέχουσας δημοτικής και περιφερειακής περιόδου». Επομένως, από την 1η Ιανουαρίου 2024, δηλαδή εδώ και δύο χρόνια, τα άρθρα 133 έως 151 του Ν. 4555 για τη διεξαγωγή δημοτικού και περιφερειακού δημοψηφίσματος ισχύουν και πάλι. Υπάρχουν όμως χρονικοί περιορισμοί: Σύμφωνα με το άρθρο 135 του Ν. 4555/2018, «Δεν επιτρέπεται να διεξαχθεί δημοψήφισμα κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου για την ανάδειξη των μελών του εθνικού ή του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου, για την ανάδειξη των αυτοδιοικητικών αρχών ή για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος σε εθνικό επίπεδο. Δημοψήφισμα δεν επιτρέπεται επίσης να διεξαχθεί κατά το ημερολογιακό έτος της διενέργειας των εκλογών για την ανάδειξη των αυτοδιοικητικών αρχών». Δεδομένου ότι το 2027 θα διεξαχθούν οι εθνικές εκλογές και το 2028 οι ευρωεκλογές και οι δημοτικές-περιφερειακές εκλογές, ουσιαστικά ο χρόνος που απομένει με βεβαιότητα για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος είναι το 2026 και μετά τις εθνικές εκλογές του 2027 μέχρι το τέλος του 2027 και το 2029.
Ο δήμαρχος της Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπουτάρης είχε διεξαγάγει επί θητείας του άτυπο δημοψήφισμα για τον Οργανισμό Υδρευσης Θεσσαλονίκης για την ιδιωτικοποίησή του ή όχι. Τότε δεν υφίστατο ο Ν. 4555/2018. Σήμερα επανέρχεται η Θεσσαλονίκη για τη διενέργεια δημοψηφίσματος για την ανάπλαση των 180 στρεμμάτων της ΔΕΘ με ερώτημα για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στο κέντρο της πόλης με έμφαση στο πράσινο και στη δημόσια χρήση. Ηδη έχουν συγκεντρωθεί πάνω από 23.000 υπογραφές εκλογέων, που αντιστοιχούν στο απαιτούμενο από τη νομοθεσία 10% προκειμένου να κινηθεί η διαδικασία («Καθημερινή», 28.2.2026).
Πιστεύει κανείς ότι ένα δημοτικό συμβούλιο ή ένα περιφερειακό συμβούλιο που εκλέγεται για μια πενταετία πλέον μπορεί να καθορίσει με τις αποφάσεις ή την παθητικότητά του τη ζωή μας για την επόμενη πεντηκονταετία; Πολύ περισσότερο μάλιστα, η αρχή του ενός ανδρός, του δημάρχου ή του περιφερειάρχη που με την πλειοψηφία του συνδυασμού του στο συμβούλιο μπορεί μόνος του να αποφασίζει για τα πάντα; Ο Νόμος 4555/2018 μάς δίνει αυτή τη δυνατότητα σε κάποιο βαθμό βέβαια. Διότι στο άρθρο 135, παρ. 2, καθορίζει ότι «Δεν μπορεί να διεξαχθεί δημοψήφισμα πριν περάσει ένα έτος από τη διεξαγωγή του προηγουμένου», ενώ στην Ευρώπη αλλά και στην Αμερική δεν υφίστανται χρονικοί περιορισμοί. Για να γίνει αντιληπτή η «έκταση» της Δημοκρατίας σημειώνουμε ότι μια πόλη της Βραζιλίας (!), το Πόρτο Αλέγκρε, υπήρξε το 1988 η μήτρα του «συμμετοχικού προϋπολογισμού», σύμφωνα με τον οποίο οι δημότες αποφασίζουν την κατανομή των ελαστικών δαπανών του προϋπολογισμού του δήμου μέσω μιας δημοκρατικής διαδικασίας λήψης αποφάσεων.
Για να αντιληφθούμε τις διαφορές με τη χώρα μας, μεταφέρω από τη Βικιπαίδεια και το λήμμα «Βαυαρία» τι συμβαίνει σε τοπικό επίπεδο στο ομόσπονδο κρατίδιο της Γερμανίας που θεωρείται συντηρητικό: «Το 1995 οι Βαυαροί αποφάσισαν, με δημοψήφισμα, να εφαρμόσουν “Αμεση Δημοκρατία” σε τοπικό επίπεδο. Η πρωτοβουλία γι’ αυτή την κίνηση ανήκει στην οργάνωση Mehr Demokratie (Περισσότερη Δημοκρατία), η οποία στοχεύει στη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων σύμφωνα με τη βούληση των πολιτών. […] 835 δημοψηφίσματα έλαβαν χώρα από το 1995 έως το 2005». Είναι εφικτό αυτό; Η ανάπτυξη της τεχνολογίας δεν προσφέρεται μόνον για την ισοπέδωση των θέσεων εργασίας, την ταλαιπωρία των πολιτών, ιδιαίτερα των ηλικιωμένων στις τράπεζες. Μπορεί να συμβάλει στην ενδυνάμωση της δημοκρατίας. Τι περισσότερο απλό;
Σήμερα έχουμε μια συγκεκριμένη δυνατότητα. Ας την αξιοποιήσουμε. Σε εμάς τους πολίτες εναπόκειται να αλλάξουμε τα δεδομένα.
-320x213.png)
