Οι χειροκροτητές της «Βιολάντα»

Από τη μια, ο θρήνος και η οργή στη Θεσσαλία, αλλά και σε όλη τη χώρα, για τις πέντε νεκρές εργάτριες της «Βιολάντα». Οι δηλώσεις του συνηγόρου των οικογενειών για τις σοβαρότατες ευθύνες της εργοδοσίας, που προκύπτουν από τη δικογραφία. Η απόφαση της Περιφέρειας να βάλει λουκέτο και σε άλλα εργοστάσια της ίδιας εταιρείας, στα οποία διαπιστώθηκαν επικίνδυνα προβλήματα. Και, από την άλλη, η εικόνα που όλοι παρακολουθήσαμε στις τηλεοράσεις μας: ο ιδιοκτήτης της «Βιολάντα» να προσέρχεται στον ανακριτή υπό τα θερμά χειροκροτήματα δεκάδων εργαζομένων. Συνάδελφοι των θυμάτων, άνθρωποι που δούλευαν μαζί τους, να τον καλούν να «κρατήσει γερά».

Κάτι έπαθαν οι φιλεργατικές και αριστερές μας ψυχές, όσο και να είναι, με την εικόνα αυτή. Γιατί, κακά τα ψέματα, την έχουμε την παγιωμένη αντίληψη να θεωρούμε αυτονόητο το δίκιο του εργάτη. Αυτονόητη την αλληλεγγύη ανάμεσα σε όσες και όσους αγωνίζονται καθημερινά για το μεροκάματο σε συνθήκες κάθε άλλο παρά εύκολες. Να, όμως, που πριν ο κατηγορούμενος για την τραγωδία της «Βιολάντα» αντιμετωπίσει την κρίση της Δικαιοσύνης, αντιμετωπίζεται με τη στήριξη μια μεγάλης ομάδας εργαζομένων του. Στήριξη μάλιστα όχι διακριτική και υπόκωφη, καθώς είναι πρόσφατες οι κηδείες των νεκρών γυναικών, αλλά μαχητική, με ενθουσιώδεις χειροκροτητές και συνθήματα.

Σίγουρα με μεγάλη ευθύνη πρέπει να σταθεί κανείς απέναντι στην τραγωδία, τις αντιδράσεις γι’ αυτήν, το τεκμήριο αθωότητας. Αλλά τέτοιο πάθος για τον «καλό εργοδότη» της «Βιολάντα»; Τέτοια συμπαράσταση από εργάτες και εργάτριες στην εργοδοσία, ακόμα κι αν δεν είναι όλοι, ίσως ούτε οι περισσότεροι, που πήραν θέση έξω από τα δικαστήρια για να επευφημήσουν; Θα πρέπει να προβληματιστούν –και να προβληματιστούμε– όλοι. Πάσχουν από το σύνδρομο της Στοκχόλμης; Είναι εξαγορασμένοι και έτοιμοι να στηρίξουν κάθε παρανομία του εργοδότη τους, ακόμα κι αν έχει τέτοιο τραγικό κόστος; Να βγάλουν στις εκπτώσεις ακόμα και την αυτονόητη αλληλεγγύη;

Να συμφωνήσει κανείς με τα χειροκροτήματα δεν υπάρχει περίπτωση, ακόμα κι αν τελικά, πράγμα αμφίβολο, ο κατηγορούμενος αποδειχτεί αθώος. Αλλά όταν η σκιά της φτώχειας και της ανασφάλειας πέφτει πάνω από ζωές και οικογένειες. Οταν η ανεργία θεωρείται χειρότερη από μια επικίνδυνη εργασία. Οταν τα συνδικάτα ασχολούνται με χορηγίες ή επαναστατική γυμναστική. Οταν έχουν βγει στις εκπτώσεις οι νόμοι, τα δικαιώματα, η προστασία της πολιτείας και το μόνο που μένει είναι η «πατρική» φιγούρα του εργοδότη, που «δίνει δουλειές». Τότε, όπως φαίνεται, η πραγματικότητα αυτή όχι μόνο σκοτώνει ανθρώπους, αλλά και αλλοιώνει συνειδήσεις. Κι αυτό κάνει δραματικά επιτακτικό το καθήκον όσων θέλουν όχι μόνο να μελετούν, αλλά να αλλάξουν αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα.