Τα γεγονότα της 13ης Νοεμβρίου στην Αθήνα, με αποκορύφωμα τη βίαιη επίθεση των ΜΑΤ σε φοιτητές έξω από το Πολυτεχνείο στη Στουρνάρη, στο τέλος της απογευματινής πορείας των φοιτητικών συλλόγων, μας κάνουν ακόμη μια φορά να αναρωτηθούμε πόσο δημόσιος είναι τελικά ο «δημόσιος» χώρος μας, να ψάξουμε την πόλη εδώ.
Η πόλη είναι ένας χώρος–συμβάν δημόσιος, βαθιά ιδεολογικός και με σκοπιμότητα. Αν είναι ουδέτερος και ιδιωτικός, δεν είναι πόλη. Ενας ιδιαίτερα φορτισμένος χώρος, στον οποίο όλοι έχουμε ίδια ελευθερία, συνεπαγομένων δικαιωμάτων και ευθυνών. Εμείς οι πολίτες, ωστόσο, τείνουμε να ξεχάσουμε τη βαθύτερη έννοια και τον σκοπό της αστικότητας, αρκούμενοι σε μια πόλη της εμπορικής εμπειρίας. Η αστική ανομοιογένεια, η αυτοκινητοκεντρική ανάπτυξη και η υποβάθμιση του δημόσιου χώρου, από τη μια, η διάσπαση της κοινωνικής συνοχής και η αμφισβήτηση των κεκτημένων μας ελευθεριών, από την άλλη, έχουν αρθρώσει ένα νέο αστικό τοπίο να στεγάσει την αμετροέπειά μας. Η Αθήνα, κατακερματισμένη, βουλιάζει στο καιροσκοπικό παρόν της και εμείς αναρωτιόμαστε «Υπήρχε πόλη εδώ;».
Ετσι, όντας ένα υπό θέαση και επιτήρηση εγκλωβισμένο πλήθος σε μια απονοηματοποιημένη και αμήχανη χωρική κατάσταση, ξεχνάμε να διεκδικούμε. Παραιτούμαστε από την πόλη μας ως τοπίο, ως ιστορικότητα, αλλά και ως φορέα ιδεολογικών ετεροτήτων, ως χώρο συνακρόασης και συνεκφώνησης, όπως θα έπρεπε να είναι. Μένουμε αποπροσανατολισμένοι σε ένα αναλώσιμο αστικό τοπίο αναλώσιμων, με τοπόσημα τα εμπορικά κέντρα αντί να κατοικούμε σκεπτόμενοι την πόλη που δικαιούμαστε.
Με τελευταία ίσως εναπομείναντα μέσα διεκδίκησης-διάσωσης της πόλης μας την τέχνη και την πορεία, αξίζει να ενωθούμε ενάντια στην αστική αδράνεια με κοινό σύνθημα «Διεκδίκησε τη φωνή σου, διεκδίκησε την πόλη σου». Η πορεία, παρά τη διαρκή αμφισβήτησή της (ως μέσο πίεσης) και τη βίαιη παρεμπόδισή της με εκφοβισμούς και προπαγάνδα, είναι το πρώτο και ουσιαστικότερο όπλο μας στη διεκδίκηση του δημόσιου χώρου ως κεκτημένο μας δικαίωμα. Είναι το μέσο μας να θυμηθούμε και να θυμίσουμε τη βαθύτερη έννοια της λέξης δημόσιο και τον σκοπό της πόλης. Με μια συλλογικότητα που οργανώνεται ψηφιακά και σωματοποιείται σε πλατείες και δρόμους, προωθείται μια δυναμική επανάκτηση της πόλης και του δημόσιου χώρου, όπως μας ανήκει.
Πέρα από κάθε πολιτική ετερότητα, αν θα μπορούσαμε να το θέσουμε έτσι, η πορεία εκτός της εκάστοτε αφορμής-σκοπού της μας ενώνει όλους σε έναν επιπλέον στόχο, τη διεκδίκηση του κεκτημένου δικαιώματός μας στην πόλη. Παραμερίζοντας τη μιξοφοβία μας (mixophobia: φοβία στην ετερότητα), οι κοινές εμπειρίες σημαίνουν κοινό χώρο, ο κοινός χώρος πρέπει να είναι η πόλη, ως η πόλη είναι ο κοινός χώρος μας. Διεκδίκησε τη φωνή σου, διεκδίκησε την πόλη σου, λοιπόν. Το όριο ήταν πάντα δείγμα αστικότητας. Ας γίνουμε εμείς το σωματοποιημένο όριο που θα τη διαφυλάξει.
* Φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ
