Για πολλούς η σχέση τους με τον πλησίον στηρίζεται στην έμπρακτη αγάπη και δεν υπάγεται στη συμφεροντολογία

Σε μια συνέντευξη που έδωσαν στην Εύα Νικολαΐδου στο φύλλο της «Εφημερίδας των Συντακτών Σαββατοκύριακο» 3-4 Ιανουαρίου ο Κώστας Τσουκαλάς (Κ.Τ.) και ο Στάθης Λιβαθινός, στη φράση της δημοσιογράφου «ο άλλος δεν υπάρχει πλέον» ο Κ.Τ. απαντά: «Η ισότητα και η αλληλεγγύη, δηλαδή η σχέση με τον πλησίον, υπόκεινται σε αποκλειστική λογοκρισία της βούλησης για ελευθερία. […] Πάνω σ’ αυτή τη βάση η σχέση μας με τον πλησίον αλλάζει. Γιατί ενώ ήταν κάποτε η βασική προϋπόθεση μέσω της οποίας θα έφτιαχνες τις συλλογικές σχέσεις του εαυτού σου, του κόσμου, του άλλου, των άλλων και του χρόνου, αυτό πλέον δεν συμβαίνει. Ολα τα πράγματα υπάγονται στον ορθολογισμό της συμφεροντολογίας. Θα τολμούσα να πω ότι είναι ένας κόσμος που παραιτείται από την ανάγκη του ανθρώπου να δημιουργήσει έναν ηθικό κώδικα. Εναν κώδικα συμπεριφοράς που έχει κανόνες και ορισμούς και ο οποίος δεν αυτοϊκανοποιείται, αλλά στηρίζεται σε κάτι που ξεπερνά τον εαυτό του».

Στην παραπάνω θέση διαφωνώ στην απολυτότητά της. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πολλοί σήμερα στη χώρα μας έχουν αλλάξει τη σχέση με τον πλησίον, δηλαδή την αλληλεγγύη, την έμπρακτη αγάπη. Ευτυχώς, όμως, δεν είναι όλοι. Για πολλούς η σχέση τους με τον πλησίον στηρίζεται στην έμπρακτη αγάπη. Και η έμπρακτη αγάπη είναι το αντίθετο της συμφεροντολογίας.

Πρώτα απ’ όλα στην οικογένεια. Υπάρχουν, δυστυχώς, πολλές περιπτώσεις στις οποίες το συμφέρον διαλύει οικογένειες. Ομως σήμερα σε πολλές οικογένειες η σχέση με τα μέλη της και με τους συγγενείς τους στηρίζεται στην έμπρακτη αγάπη, η οποία αναπληροί την απουσία του κράτους πρόνοιας. Για παράδειγμα σήμερα πολλοί συνταξιούχοι φροντίζουν τα εγγόνια τους των οποίων οι γονείς τους εργάζονται, τους συμπαρίστανται με όποιο τρόπο μπορούν σε μια έκτακτη ανάγκη και, όσων από αυτούς τους επιτρέπει η σύνταξή τους, ενισχύουν το ανεπαρκές εισόδημά τους.

Η φιλία, και μάλιστα η ισόβια αδελφική και συναδελφική φιλία, δεν έχει λείψει από τη χώρα μας. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα αναπληροί την οικογένεια είτε λόγω θανάτων όλων των μελών της είτε λόγω προβληματικής κατάστασης σ’ αυτήν. Η φιλία ήταν και είναι πολύτιμη και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι πάνω και από την οικογένεια.

Η σχέση με τον πλησίον που στηρίζεται στην έμπρακτη αγάπη δεν περιορίζεται όμως στην οικογένεια και στη φιλία. Εκτείνεται για πολλούς σε ανθρώπους που δεν τους γνωρίζουν και όμως τους βοηθούν με ποικίλους τρόπους. Πολλοί π.χ. είναι εθελοντές αιμοδότες που προσφέρουν αίμα μέχρι την ηλικία που επιτρέπεται να δίνουν και καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της χώρας σε αίμα (το υπόλοιπο εισάγεται από την Ελβετία).

Υπάρχουν σήμερα σε όλη την Ελλάδα σύλλογοι που τα μέλη τους εθελοντικά συμπαρίστανται σε συνανθρώπους που βιώνουν πολύ δύσκολες καταστάσεις. Θα δώσω μόνο ένα παράδειγμα. Πρόκειται για πάνω από 20 συλλόγους για τους πάσχοντες από την ανίατη ασθένεια Alzheimer σε πόλεις της χώρας. Τόσο οι επικεφαλής τους όσο και οι πολλοί εθελοντές επισκέπτονται και συμπαρίστανται στους πάσχοντες από την ασθένεια αυτή και στις οικογένειές τους και οργανώνουν εκδηλώσεις γι’ αυτούς. Ανάλογοι σύλλογοι υπάρχουν για τους πάσχοντες από άλλες ασθένειες π.χ. καρκίνο τελευταίου σταδίου.

Δυστυχώς στη χώρα μας υπάρχουν πολλοί συνάνθρωποί μας που στερούνται ακόμα και το καθημερινό φαγητό. Υπάρχουν δήμοι που καλύπτουν κάποιους από αυτούς. Μερικούς τούς καλύπτουν σύλλογοι που παρασκευάζουν γεύματα. Τους πολύ περισσότερους (δεκάδες χιλιάδες) καλύπτουν καθημερινά γεύματα που ετοιμάζουν μητροπόλεις και ενοριακοί ναοί χάρη στους εθελοντές που τα παρασκευάζουν και τα προσφέρουν και εκείνους που συνεισφέρουν είτε τρόφιμα που χρειάζονται, είτε χρήματα για να αγοραστούν.

Τέλος, θα ήταν μεγάλη παράλειψη να μην αναφερθεί εδώ η αυθόρμητη συγκέντρωση από πλήθος κόσμου τροφίμων, ενδυμάτων, κλινοσκεπασμάτων και χρημάτων για συνανθρώπους που σε κάποια περιοχή της χώρας ή σε μια άλλη χώρα επλήγησαν από φυσικές καταστροφές (σεισμούς, πλημύρες κ.λπ.) και τα τελευταία χρόνια σε πρόσφυγες και μετανάστες που φτάνουν στα νησιά του Βόρειου και Νότιου Αιγαίου και στην Κρήτη.

Τα παραπάνω είναι ενδεικτικά και κάθε άλλο παρά εξαντλούν τον αριθμό των πολλών που η σχέση τους με τον πλησίον στηρίζεται στην αγάπη και δεν υπάγεται στη συμφεροντολογία. Οι δημοσκοπήσεις δεν μπορούν να υπολογίσουν πόσοι είναι οι μεν και οι δε.

Πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ