Ενα παρόν σε αναστολή

«Χρειαζόμαστε τη Γριλανδία για μια κατάσταση εθνικής ασφάλειας. Αυτή τη στιγμή η Γριλανδία καλύπτεται από ρωσικά και κινεζικά πλοία παντού», είπε ο κατά φαντασίαν νομπελίστας Ειρήνης μια μέρα μετά την εισβολή στο Καράκας.

Δεν ανέφερε ότι δεκάδες τέτοια πλοία, και άλλων χωρών μεγάλων, άρχισαν να σπάνε το εμπάργκο του στη Βενεζουέλα, που εν τω μεταξύ κήρυξε επιστράτευση και φυσικά ουδείς τολμάει (μέχρι την ώρα που γράφονται οι γραμμές αυτές) να κουνήσει τους τσαβίστες από την εξουσία, αφού ελέγχουν τον στρατό.

Η δε Κίνα ανακοίνωσε ότι τέρμα οι αγορές αμερικανικών κρατικών ομολόγων ενώ αντί πολεμικών επιχειρήσεων η κατά τα άλλα «κομμουνιστική δικτατορία» του Πεκίνου αρχίζει αγωγές διεθνώς για συμφωνίες εμπορικές και διακρατικούς δανεισμούς σε δολάρια (που αυτό θα κοστίζει για καιρό πάρα πολλά στις ΗΠΑ, πιστέψτε με).

Μερικοί νιώθουν ότι είναι σαν να περίμεναν την Πρωτοχρονιά στο Λευκό Οίκο και τώρα «ξαναμοιράζεται ο κόσμος». Και αναρωτιέται ο καθένας μας πού θα ανήκει μετά τη μοιρασιά.

Δεν μοιράζεται ο κόσμος, προφανώς. Αυτός ο τύπος μάλλον δεν έχει σχέδιο με στόχους: έχει «στόχους σχεδιασμένους».

Οσοι τον υπερεκτιμούν ως έξυπνο και υπερβολικά ευφυή (επειδή πλούτισε) ή ότι έχει τα πλέον άριστα μυαλά δίπλα του (ποιος νοήμων άνθρωπος, αλήθεια, στέκεται να τον υπακούει και να του μιλάει) ξεχνούν ότι η ηγεσία των ΗΠΑ απαιτεί και άλλες υπερβατικές ικανότητες: στρατηγική εγκράτεια, αποφυγή κυνισμού, σιωπηρή διπλωματία, προφύλαξη ισχύος, περιορισμό υπερέκθεσης σκοπών κ.ά.

Πίσω από την επιθετικότητα του Τραμπ, ο πλανήτης βλέπει σχεδιασμένο πλάνο. Νομίζουμε ότι έχει προτεραιότητες και διαβαθμισμένα γεωοικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα.

Πιστεύουμε ότι θέλει να σταθεροποιήσει το δολάριο, να μειώσει το χρέος, να πάρει εδάφη με πετρέλαια, να ελέγξει την παγκόσμια ενέργεια, να εξισορροπήσει την ισχύ με τους αντίπαλους πόλους (Ρωσία – Κίνα – Ινδία) και να διαλύσει την Ε.Ε.

Φανταζόμαστε ότι τα βρήκε με τον Πούτιν και με τον Σι, ότι θα ρίξει δικτάτορες και θα τον ακολουθήσουν οι βιομήχανοι του πετρελαίου, των τραπεζών και των όπλων, όπως τον ακολούθησαν ο Μασκ με τον Μπέζος.

Ας τραβήξουμε λίγο χειρόφρενο: η παγκόσμια οικονομική και πολιτική κατάσταση δεν είναι ούτε σκάκι ούτε τάβλι ούτε καζίνο (και να ήταν, ο τύπος αυτός δεν είναι μόνος του κρουπιέρης).

Κανείς φυσικά δεν μπορεί να ερμηνεύσει την παρανοϊκή επικοινωνιακή του συμπεριφορά, αλλά και την αλλοπρόσαλλη τακτική του.

Απλά γνωρίζουμε ότι ένας τέτοιος ναρκισσιστικής φύσεως χαρακτήρας δεν είναι πάντα τόσο προβλέψιμος όσο νομίζουμε: πρόκειται για άτομα με ακόμα και σχιζοειδή χαρακτηριστικά και έναν εσωτερικό κόσμο που συνήθως είναι αντιφατικός, αμφίθυμος και ιδιαίτερα επικίνδυνος φυσικά.

Αλλά αυτό ακριβώς είναι σήμερα και ο καπιταλισμός που αυτός ο τύπος εκπροσωπεί (όχι ο παραδοσιακός αμερικανικός βιομηχανικός καπιταλισμός): σχιζοφρενικός, μανιακός και επικίνδυνος.

Αν μερικούς στην Ευρώπη μάς τρόμαζαν, ακόμα και δικαιολογημένα, η ιδέα π.χ. των δύο ή τριών ευρώ, του ευρωομόλογου, τα IOUs του Βαρουφάκη, η κατάληψη της ΤτΕ από την παρέα του Λαφαζάνη κ.ά., απορώ πραγματικά γιατί δεν τρομάζουμε π.χ. από τα stablecoins (σταθερά κρυπτονομίσματα) που έφτιαξε με τα ονόματα της οικογένειάς του ο Τραμπ και τώρα θέλει να ελέγξει τη FED ώστε να ελέγχει επιτόκια και να εκδίδει κάτι σαν έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου ως αντίκρισμα για τα νομίσματά του.

Αυτό ακριβώς είναι όμως το θεαματικό «καπιταλιστικό προϊόν» που καλείται τραμπισμός: ο παρανοϊκός φόβος της χαοτικής αταξίας. Ο νεοφασισμός μιας μεσσιανικής φιγούρας, που θέτει το παρόν σε αναστολή, πίσω από τη λογική «θα πλουτίσετε όλοι αν κυριαρχήσω παντού».

Η σφοδρότητα του κυνικού, επιθετικού, σχεδόν μαφιόζικου ύφους κυριαρχίας που αναπτύσσει ο πλανητάρχης θα συσπειρώσει τόσο εντός όσο και εκτός Αμερικής ακόμα και αντίπαλα ιδεολογικά στρατόπεδα.

Η αλαζονεία και η ύβρις της κυριαρχίας προκαλούν μια ασυντόνιστη αντίδραση των πολλών μικρών και μεσαίων παικτών, ενώ έρχεται τελικά το συστημικό αυτόματο και πιάνει δουλειά.

Η παγκόσμια ροπή αυτή τη στιγμή της γεωοικονομίας στη γενικευμένη αστάθεια ψάχνει πεδία ιδιοσυχνότητας και μερικής ισορροπίας.

Αυτό το νέο καπιταλιστικό σύστημα των ψηφιακών ροών του χρήματος και της εξουσίας, όταν μετατοπίζει το όριό του σε απόσταση από τις μέσες τιμές ή προβλέψεις του, ψάχνει επαναφορά.

Αλλά είναι κυρίως οι ίδιες οι ΗΠΑ που έχουν αυτό το θεσμικό μηχανικό υπόβαθρο της «επαναφοράς», ώστε να εκτοπίζουν τελικά τη συστημική ανισορροπία της υπερεξουσίας του εκάστοτε (επικίνδυνου) προέδρου.

Διαφορετικά, το αυτοκρατορικό ιδανικό τους (επιβολή ισχύος σε φοβισμένους και αδύναμους) δεν θα είχε λόγο ύπαρξης…