Οσο υπήρχε η Σοβιετική Ενωση, την οποία το μεγαλύτερο κομμάτι της ελληνικής Αριστεράς όχι μόνο υποστήριζε, αλλά και θαύμαζε παραβλέποντας τα ορατά από τους επισκέπτες στη Μόσχα προβλήματα της χώρας του Λένιν, το δίλημμα Δύση ή Ανατολή ήταν υπαρκτό.
Παρότι κομμουνιστές ηγέτες σαν τον Ενρίκο Μπερλινγκουέρ διαπίστωναν την απώλεια της «προωθητικής δύναμης» της Οκτωβριανής Επανάστασης στο πολυεθνικό σοσιαλιστικό κράτος που αναγνώρισε εθνότητες μη υπαρκτές πριν, επιβίωναν ελπίδες μιας «επανάστασης μέσα στην επανάσταση», όπως χαρακτήριζε ο Γκορμπατσόφ την περεστρόικα του 1985.
Επανερχόμενος στο αρχικό ερώτημα αν Ανατολή είναι η Οκτωβριανή Επανάσταση, όπως ξεκίνησε με τριπλό σύνθημα «Ειρήνη – Ολη η εξουσία στα Σοβιέτ – Γη στους αγρότες», τότε είμαι υπέρ της κι εγώ. Αν, όμως, είναι το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν που δολοφονεί τους πολιτικούς του αντιπάλους, μεταξύ των οποίων και οι κομμουνιστές, τότε δεν είμαι Ανατολή χωρίς δισταγμό.
Από την άλλη, δεν μπορεί να είναι Δύση η Σαουδική Αραβία και άλλοι στενοί σύμμαχοι των ΗΠΑ στη Μ. Ανατολή, γιατί Δύση είναι η Γαλλική Επανάσταση –θα έλεγα και η Αμερικανική–, ο Διαφωτισμός και το κράτος δικαίου, διαρκώς συρρικνούμενο όμως σε πολλές χώρες, της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης με κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Προσθέτω ότι Δύση είναι και η ιδέα μιας ενωμένης Ευρώπης των λαών και των πολιτών της, που δεν εκπροσωπείται από τη σημερινή Ε.Ε., η οποία, όμως, δεν μπορεί να παραβεί βασικές δεσμεύσεις της. Γι’ αυτό και η δράση της Ευρωπαίας εισαγγελέως Κοβέσι, καθώς και αποφάσεις του Ευρωκοινοβουλίου για τα Τέμπη, τα Ελληνοτουρκικά, την Κύπρο και την Παλαιστίνη, παρότι μικρή η ευρωομάδα της Αριστεράς.
Θα έλεγα ότι Δύση είναι και ο αντιφασισμός, καθώς και ο ΟΗΕ, επιστέγασμα της αντιφασιστικής νίκης, παρότι τα κράτη-μέλη στην πλειονότητά τους δεν μπορούν να θεωρηθούν αντιφασιστικά ή έστω φιλελεύθερα με την κλασική έννοια του όρου, που δεν ταυτίζεται με τον νεοφιλελευθερισμό.
Με την ευκαιρία, να επαναλάβω ότι οφείλουμε ως Αριστερά, θα έλεγα και ως Ελλάδα, να τιμήσουμε την επικείμενη 80ή επέτειο ίδρυσης του ΟΗΕ, στο πλαίσιο του οποίου παράγονται το διεθνές δίκαιο και νέοι θεσμοί σαν το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, στο οποίο παραπέμφθηκε ο Νετανιάχου για τη γενοκτονία στη Γάζα με πρωτοβουλία της Νοτίου Αφρικής του Μαντέλα.
Να μην παραβλέψω και την πολιτισμική διάσταση που υπερβαίνει, κατά τη γνώμη μου, το δίλημμα Ανατολή-Δύση, καθώς θεωρώ ότι υπάρχει παγκόσμιος πολιτισμός, πολλές κοινές αξίες για τις χώρες και τις κοινωνίες. Με άλλα λόγια, υπάρχουν και συνθέσεις Ανατολής-Δύσης, γιατί αν Ανατολή είναι η Ρωσία, δεν νοείται Δύση χωρίς τον ρωσικό πολιτισμό των γιγάντων της λογοτεχνίας και της μουσικής.
*Πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Διεθνών Οργανισμών και Παγκοσμιοποίησης – ΠΑΔΟΠ
