Ζητείται βαθύς εκδημοκρατισμός του διεθνούς συστήματος

Ο ΟΗΕ και ο ρόλος του έχουν απασχολήσει φορείς του διεθνούς κινήματος στο διάβα των δεκαετιών με κύριο στόχο την υπεράσπιση του έργου του αλλά και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητάς του.

Μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών σημαντικότατη υπήρξε η διατύπωση προτάσεων γενικότερα για το διεθνές σύστημα το 2003 από μεγάλο αριθμό προσωπικοτήτων διεθνούς εμβέλειας, ανάμεσά τους οι Νόαμ Τσόμσκι, Σαμίρ Αμίν, Σούζαν Τζορτζ, Ντανιέλ Μιτεράν, Μέρι Ρόμπινσον, Τζέρεμι Ρίφκιν κ.ά. Την πρότασή τους ονόμασαν «Μανιφέστο», η δε διακίνησή της πήρε παγκόσμιες διαστάσεις με τη συμβολή και δεκάδων μη κυβερνητικών οργανώσεων, πολλές από τις οποίες είχαν λάβει μέρος ενεργά στις συνόδους του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ.

Αφορμή για την παρέμβαση υπέρ του εκδημοκρατισμού του διεθνούς συστήματος είχε αποτελέσει και ο τότε πόλεμος στο Ιράκ, που σήμανε κατά τους μετέχοντες στην πρωτοβουλία την κατάρρευση του συστήματος των διεθνών θεσμών που έχουν την ευθύνη να εγγυώνται την ειρήνη και ασφάλεια.

Βασικός λόγος και η ισχυρή τάση προς τον μονοπολισμό στις διεθνείς σχέσεις, παρά στην προώθηση επίλυσης διαφορών συλλογικών μέσω διαδικασιών και θεσμών του ΟΗΕ, με τη στρατιωτική ισχύ και την επιβολή των συμφερόντων των μεγάλων δυνάμεων του κόσμου. Οσο για την παγκοσμιοποίηση, διαπίστωναν ότι αυξάνει τις αλληλεξαρτήσεις και τη συνθετότητα των παγκόσμιων προβλημάτων, διευρύνοντας το χάσμα πλούσιων και φτωχών, με τις αγορές καθοριστικούς παράγοντες.

Ειδικότερα πρότειναν τη σε βάθος αλλαγή του συστήματος των διεθνών θεσμών στην κατεύθυνση αληθινού συστήματος παγκόσμιας δημοκρατικής διακυβέρνησης που να εγγυάται:

1. Τον δημοκρατικό έλεγχο και ρύθμιση της παγκοσμιοποίησης ώστε να συνεισφέρει στην άμεση λύση σοβαρών προβλημάτων και προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο κόσμος. Αυτό απαιτεί να έρθουν σε πρώτη θέση από τους διεθνείς θεσμούς οι άνθρωποι και η σωτηρία του πλανήτη έναντι του εμπορίου και των οικονομικών συμφερόντων. Με άλλα λόγια, να έχουν προτεραιότητα τα ανθρώπινα δικαιώματα πάνω από κάθε άλλη νομοθετική ρύθμιση.

2. Εξάλειψη της φτώχειας και προώθηση πιο δίκαιης ανάπτυξης βασισμένης στην αλληλεγγύη και τον πλήρη σεβασμό των πολιτισμικών, φυσικών και διαφορών φύλου.

3. Παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια που να αγκαλιάζει την ανθρώπινη και περιβαλλοντική ασφάλεια.

4. Μηχανισμούς που να επιτρέπουν στους πολίτες και τα κινήματά τους να εκπροσωπούνται άμεσα στις διαδικασίες λήψης παγκόσμιων αποφάσεων στο πλαίσιο του διεθνούς συστήματος.

Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι οι πρωτεργάτες και πρωτεργάτριες της προαναφερθείσας πρωτοβουλίας δεν καταγγέλλουν ούτε δαιμονοποιούν την παγκοσμιοποίηση, αν και «αμετανόητοι» αντιιμπεριαλιστές οι περισσότεροι/ες εξ αυτών. Αντιθέτως, προτείνουν τον «δημοκρατικό έλεγχο και ρύθμισή της» συντασσόμενοι de facto με τη θέση του Φιντέλ Κάστρο (1992) «η παγκοσμιοποίηση δεν είναι καπρίτσιο κανενός».

* Υπεύθυνος του γραφείου ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.