Ν.Δ.: Μισθοί Βαλκανίων, τιμές Σκανδιναβίας

Η ελληνική κοινωνία βιώνει μια πρωτοφανή οικονομική πίεση. Η ακρίβεια έχει παγιωθεί και μετατρέπεται σε μόνιμη πληγή για τα νοικοκυριά. Οι πολίτες βλέπουν τα εισοδήματά τους να εξανεμίζονται, την ώρα που οι τιμές σε τρόφιμα, ενέργεια και ενοίκια καλπάζουν.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας προσπαθεί να παρουσιάσει την κρίση ως αναπόφευκτη, ως «εισαγόμενο φαινόμενο». Ομως η αλήθεια είναι ότι στην Ελλάδα η ακρίβεια είναι πιο βαθιά και πιο επίμονη γιατί δεν υπήρξε πολιτική βούληση να αντιμετωπιστεί. Αντίθετα, υπήρξε μια συνειδητή επιλογή: να αφεθεί η αγορά χωρίς ελέγχους, να προστατευτούν τα ισχυρά συμφέροντα και να φορτωθεί το βάρος στις πλάτες της κοινωνίας.

Τρόφιμα: Η αύξηση στις τιμές των βασικών αγαθών είναι αμείλικτη. Ψωμί, γάλα, λάδι, κρέας και φρούτα κοστίζουν κατά δεκάδες ευρώ περισσότερο κάθε μήνα. Για μια μέση οικογένεια, το καλάθι του σούπερ μάρκετ έχει γίνει καθημερινή αγωνία.

Η κυβέρνηση περιορίστηκε σε επικοινωνιακές κινήσεις όπως το «καλάθι του νοικοκυριού», που δεν έφερε καμία πραγματική ανακούφιση. Δεν τόλμησε να επιβάλει ουσιαστικούς ελέγχους στα καρτέλ, δεν μείωσε τον ΦΠΑ στα βασικά προϊόντα, δεν ενίσχυσε την εγχώρια παραγωγή. Το αποτέλεσμα: οι τιμές στα ύψη και οι πολίτες σε απόγνωση.

Ενέργεια: Στον τομέα της ενέργειας, η Ν.Δ. εφάρμοσε μια πολιτική που εξυπηρέτησε αποκλειστικά τους μεγάλους παρόχους. Οι λογαριασμοί ρεύματος εκτοξεύτηκαν, η Ελλάδα βρέθηκε να έχει από τις υψηλότερες τιμές χονδρικής στην Ευρώπη και η λύση που δόθηκε ήταν οι επιδοτήσεις στους παρόχους.

Τι σήμαινε αυτό στην πράξη; Οι πολίτες πλήρωσαν διπλά: μία φορά μέσω των λογαριασμών και άλλη μία μέσω των φόρων που χρηματοδότησαν τις επιδοτήσεις. Αντί να προχωρήσει σε διαρθρωτικές αλλαγές, σε σπάσιμο των ολιγοπωλίων, σε μια νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική με επίκεντρο τις ενεργειακές κοινότητες, η κυβέρνηση επέλεξε να συντηρήσει το πρόβλημα.

Ενοίκια: Σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και τουριστικούς προορισμούς τα ενοίκια έχουν φτάσει σε τρομακτικά ύψη. Η βραχυχρόνια μίσθωση και η Golden Visa έχουν εκτοπίσει τη μακροχρόνια, περιορίζοντας την προσφορά κατοικιών για τους μόνιμους κατοίκους.

Η κυβέρνηση δεν παρουσίασε ποτέ ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για κοινωνική κατοικία. Δεν έθεσε κανόνες και όρια στη βραχυχρόνια μίσθωση. Δεν προστάτεψε τους φοιτητές, τους χαμηλόμισθους και τις οικογένειες που βλέπουν το δικαίωμα στη στέγη να μετατρέπεται σε προνόμιο λίγων.

Απέναντι σε αυτήν την κατάσταση, το ΠΑΣΟΚ παρουσιάζει μια δέσμη μέτρων με άξονα τις ανάγκες της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας:

■ Για τα βασικά αγαθά:

● Μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά.

● Αυστηροί έλεγχοι και διαφάνεια στην αλυσίδα τιμών.

● Στήριξη της εγχώριας παραγωγής και της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας.

● Ελεγχος των πολυεθνικών και των ενδο-ομιλικών τιμολογήσεων που τροφοδοτούν την ακρίβεια.

● Ενίσχυση της επιτροπής ανταγωνισμού και δημιουργία μιας νέας Ενιαίας Αρχής Καταναλωτών.

■ Για την ενέργεια:

● Σπάσιμο της ολιγοπωλιακής δομής και δίκαιος ανταγωνισμός.

● Ενίσχυση των Ενεργειακών Κοινοτήτων και της αυτοπαραγωγής ενέργειας.

● Αξιοποίηση της σχετικής πλειοψηφίας που κατέχει στη μετοχική δομή της ΔΕΗ το Δημόσιο ώστε η εταιρεία να αξιοποιηθεί ως στρατηγικό εργαλείο για φτηνή ενέργεια και όχι ως πηγή για υπέρογκα μπόνους σε «γαλάζια» golden boys.

■ Για τη στέγη:

● Πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας με αξιοποίηση δημόσιων κτιρίων.

● Φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες.

● Ρυθμίσεις στη βραχυχρόνια μίσθωση και στενευμένη κατάργηση της Golden Visa ώστε να μη δημιουργούνται στρεβλώσεις στην αγορά.

■ Για το εισόδημα:

● Ενα νέο παραγωγικό μοντέλο το οποίο θα εστιάζει στην αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και σε δουλειές υψηλής προστιθέμενης αξίας, απέναντι στο παρόν μοντέλο που εστιάζει σε δουλειές έντασης και εκμετάλλευσης της φτηνής εργασίας.

● Επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων και ενίσχυση των κοινωνικών εταίρων.

● Τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας.

Η Ελλάδα χρειάζεται αλλαγή πορείας. Η ακρίβεια δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών. Η Ν.Δ. απέτυχε να προστατεύσει τους πολίτες, απέτυχε να συγκρατήσει τις τιμές, απέτυχε να προσφέρει ελπίδα και προοπτική. Το ΠΑΣΟΚ προτείνει μια άλλη κατεύθυνση: με κοινωνική δικαιοσύνη, σταθερότητα και ανάπτυξη που δεν θα αφήνει κανέναν πίσω. Γιατί η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει με μισθούς Βαλκανίων και τιμές Σκανδιναβίας.

*Λέκτορας Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Leiden και συντονιστής της Ομάδας Προγράμματος του ΠΑΣΟΚ