Η γνωριμία μου με τον Αλέξη Πάρνη ήταν σταδιακή και ολοκληρώθηκε στην γιορτή που δόθηκε στο «αμπρί» του, όπως ονόμαζε τον προσωπικό του χώρο που δεχόταν γνωστούς και φίλους, για τα 90ά γενέθλιά του.
Θαρρώ τον εαυτό μου τυχερό για την γνωριμία μαζί του και νιώθω ευγνωμοσύνη για τους ανθρώπους που με έφεραν σε επαφή μαζί του, ξέρουν αυτοί.
Κάποιοι άνθρωποι σε σημαδεύουν, έχουν μια ακατανίκητη ζωντανή, μεταφερόμενη γοητεία και επιδραστικότητα. Τέτοιος υπήρξε ο Πάρνης.
Πάρνης, ο αιώνιος έφηβος, αεικίνητος, αλύγιστος, ασυμβίβαστος, πιστός σε ιδέες, φίλους και συντρόφους. Απροσκύνητος, αγονάτιστος, μαχητής, λοιδωρήθηκε, απογοητεύτηκε αλλά σηκώθηκε και τίμησε με το προσωπικό του παράδειγμα και στάση ιδέες και οράματα. Κριτικός αλλά όχι άδικος αν και προδόθηκε από τους σαλτιμπάγκους της νομενκλατούρας. Αυτός ήξερε τι κιβώτιο μετέφερε και ποιο ήταν το περιεχόμενό του και το απέδειξε με την γενικότερη στάση του, τόσο στην υπερορία όσο και με την επιστροφή στην πατρίδα.
Φτάνοντας στην πατρίδα γίνεται δέκτης φημών, πώς και γιατί; Τι έδωσε; Tι και ποιούς πούλησε;. Ποιους και τι να δώσει, ο κομμουνιστής Πάρνης ο διαγραμμένος από το 1956. Το ερώτημα όλων, γνωστών και αγνώστων πώς ήρθε αυτός και όχι άλλοι.
Ο Πάρνης δεν αφόρισε, δεν καταδίκασε αυτό και αυτούς που πίστεψαν και πιστεύουν στον κομμουνισμό ως ιδεολογία και τον πολιτικό του φορέα το ΚΚΕ.
Αντίθετα αυτό, τον αφόρισε, τον καταδίκασε, τον διέγραψε και τον καταδίωξε. Και γιατί; Γιατί συντάχθηκε με αυτόν που είχε ζυμωθεί και ατσαλωθεί. Συντάχθηκε με τον Ζαχαριάδη άρα έπρεπε να εξαφανιστεί και έτσι έγινε.
Συντάχθηκε με το Ζαχαριάδη, τον ηγέτη, με όλες του τις ανθρώπινες ιδιότητες, θετικές ή αρνητικές.
Δεν αφόρισε ο Πάρνης την κομμουνιστική ιδεολογία και τον φορέα της, ο κομμουνισμός της νομενκλατούρας προσπάθησε να τον αφανίσει, να τον εξοντώσει. Γιατί; Γιατί έμεινε πιστός σε ιδέες, συντρόφους και φίλους. Αυτή η νομενκλατούρα τον διέγραψε και όχι μόνον αυτόν.
Ο κομμουνισμός της νομενκλατούρας διολίσθησε σε άλλα μονοπάτια, μονοπάτια ίντριγκας, φραξιονισμού -που ήταν πάντοτε προνόμιο της εκάστοτε ηγεσίας-, κυνήγι μαγισσών, εγωισμών μικρών και μεγάλων φιλοδοξιών βοναπαρτικού τύπου. Ναι, ναι υπήρχαν και υπάρχουν και αυτοί, η ιδεολογία ξεστράτισε και μαζί της και η κριτική σκέψη και η αυτοκριτική.
Η αστική τάξη, όσο και αν προσπάθησε με την επάνοδο του Πάρνη στην πατρίδα, δεν μπόρεσε να τον εξαγοράσει, δεν έγινε κατορθωτό να τον εντάξει στο μισθολόγιό της, δεν μπόρεσε να τον κάνει συμμέτοχο στην αντικομμουνιστική κριτική και υστερία της για το μεγαλειώδες έπος που αυτός και όχι μόνο αυτός έζησε, το έπος της Ε.Α. και του ΔΣΕ, Εμφύλιο. Δε τον έκανε να «φτύσει» όπως αρκετοί άλλοι στα χρόνια του αγώνα και της υπερορίας.
Μικρός τόπος η χώρα μας, ας μην υποκρινόμαστε, ας κάνουμε μια βόλτα στον ευρύτερο χώρο της πολιτικής, διανοούμενων, αυτών που διαμορφώνουν την ευρύτερη κοινωνική άποψη και ας δούμε, ποιοί , πώς και γιατί αξιοποιήθηκαν και αξιοποιούνται. Αυτοί που γνωρίζουν πρόσωπα, καταστάσεις και νταραβέρια, πένα και λόγο έχουν, ας τα κοινοποιήσουν, θα βοηθήσουν πολλούς παλιότερους στο «φέυγα της ζωής» να δικαιωθούν και ακόμα περσσότερο θα βοηθήσουν τους νεότερους να διαμορφώσουν καλύτερη και πιο ολοκληρωμένη γνώση της ιστορίας αυτού του τόπου. Στο φινάλε, φινάλε οφείλουν να την απαιτήσουν διεκδικώντας τη.
Η κριτική του Αλέξη μέσα από τα λογοτεχνήματά του είναι η κριτική αυτών των μέσα, αυτών που έχουν ζήσει κ δράσει αλλά και έχουν μελετήσει αυτοκριτικά και έχουν βγάλει τα απαραίτητα συμπεράσματα και διδάγματα μέσα από μιά στενή και στεγνή κομματική νομενκλατούρα. Όσοι είχαν – έχουν κομματική ζωή, ξέρουμε τι σημαίνει. Είμαστε μέσα, μα από κάτω, η κριτική μας πότε και ποιούς επηρέασε, η φωνή των κάτω ορόφων φτάνει στο ρετιρέ; Όλοι μα όλοι εθελοντικά βρεθήκαμε στους αγώνες, όχι για να συμφωνούμε πάντα με τους πάνω, αλλά και διεκδικώντας το δικαίωμα της ιδεολογικής αντίθεσης με στόχο την τελική σύνθεση των απόψεων και όχι τον εξορισμό της αντίθετης άποψης -εξάλλου στο σκάκι οι στρατιώτες είναι που θυσιάζονται πρώτοι. Έλα όμως που χωρίς αυτούς παιχνίδι δε γίνεται. Άρα σεβασμός.
Ο Πάρνης στο κιβώτιο που κουβαλά σε όλη του τη ζωή, γνωρίζει τι κρύβεται. Κρύβεται η σοβιετική κοινωνία, που ζεί με όλες τις ατέλειες και παθογένειες ενός νέου μοντέλου οικοδόμησης με ανθρώπους, όχι ρομπότ, όχι πουπάτσους (μαριονέτες δηλαδή), ανθρώπους ζωντανούς και ατελείς, όχι υπερανθρώπους.
Στο κιβώτιο που κουβαλά κρύβεται ο κόσμος που πλαισίωσε το ΕΑΜ, τον ΕΛΑΣ, το ΔΣΕ, που έχει συμμετοχή, έχει νικήσει, έχει ηττηθεί, έχει γελάσει, έχει κλάψει, τραγουδήσει, χορέψει, ερωτευθεί, έχει ζήσει την μεγαλοσύνη και την ήττα του κινήματος.
Ο Πάρνης δεν είναι παρατηρητής ούτε επισκέπτης. Είναι δημιουργός, είναι μέτοχος και συμμέτοχος των νέων ιδεών.
Ο Πάρνης δεν είναι αναγνώστης του ιστορικού γίγνεσθαι, ζεί από πρώτο χέρι την ιστορία, ζεί μέσα στην ιστορία. Το νιώθεις, το ακούς, ότι αναπνέει τον ήχο της και το πώς την ζεί από πρώτο χέρι. Έχει άποψη κριτική και αυτοκριτική σκέψη για τα γεγονότα και τις καταστάσεις που βιώνει, και μαγκιά του που τα αναδεικνύει και τα καταγγέλλει με την μεστή γραφή του.
Ο τρόπος που την εκφράζει είναι αγνός, δωρικός-κοφτός και άδολος. Δεν υπονοεί, δεν κρύβεται σε σκιές.
Εκφράζει απλά, μεστά, ελεύθερα και άδολα τις σκέψεις του μέσα από την βιωματική σχέση του με αυτή την νέα κοινωνική πραγματικότητα.
Αυτά κουβάλαγε στην Σ. Ένωση και στην προσφυγιά όπου ξαναζεί την εσωτερική ήττα του κομμουνιστικού κινήματος και αυτή την ήττα με μεγάλη απλοχεριά κριτικής σκέψης μας κληροδοτεί για προβληματισμό.
Δάσκαλος, μεγάλος δάσκαλος.
* Ο Γιώργος Καραγιάννης είναι αρχιτέκτονας
