Οι νομικές υποχρεώσεις των δήμων καθορίζονται από το Σύνταγμα της Ελλάδας, τον Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006), τον «Καλλικράτη» (ν. 3852/2010) και τον «Κλεισθένη Ι» (ν. 4555/2018). Οι βασικές νομικές υποχρεώσεις των δήμων περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την παροχή βασικών δημόσιων υπηρεσιών. Οι δήμοι υποχρεούνται να εξασφαλίζουν στους πολίτες:
● Υδρευση, αποχέτευση.
● Καθαριότητα, αποκομιδή απορριμμάτων.
● Οδοποιία, φωτισμό, σήμανση.
● Συντήρηση και δημιουργία κοινοχρήστων χώρων.
● Προστασία περιβάλλοντος και πρασίνου.
Η Χαλκιδική από ειδυλλιακός τόπος διακοπών έχει γίνει αγώνας επιβίωσης σε ένα δυστοπικό στρεσογόνο περιβάλλον κινδύνου, ελλείψεων βασικών παροχών και ταλαιπωρίας, σε έναν τόπο που βρίθει από παρανομία, από τραγικές ελλείψεις σε βασικές παροχές και υποδομές.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα στην Κασσάνδρα είναι η ύδρευση. Πέρα από τη δεδομένη λειψυδρία, την οποία μονίμως επικαλείται ο δήμος και κρύβεται πίσω από αυτήν, αιτία του κακού είναι κυρίως η ανεπαρκής και κοντόφθαλμη διαχείρισή της. Η ανεπάρκεια του δικτύου, οι συχνές, ενίοτε πολυήμερες, διακοπές υδροδότησης σε οικισμούς, η αδιαφανής και αυθαίρετη παροχή νερού επιλεκτικά σε ξενοδοχεία και επιχειρήσεις εστίασης, καταργεί κάθε έννοια αξιοπρεπούς διαβίωσης για τους επισκέπτες, που αναγκάζονται να εγκαταλείψουν ακριβοπληρωμένα καταλύματα, αλλά και τους ιδιοκτήτες θερινών κατοικιών, που ουσιαστικά μας καταργεί τη δυνατότητα οίκησης και χρήσης της ιδιοκτησίας μας. Δυσφημίζει τον τόπο και τη χώρα με αμετάκλητες συνέπειες για τον τουρισμό.
Ηδη στα ΜΜΕ στις όμορες βαλκανικές χώρες κυκλοφόρησαν ευρέως αποτρεπτικές συστάσεις για τη Χαλκιδική ως ελλιπούς, προβληματικού και αφιλόξενου τόπου διακοπών. Το πρόβλημα είναι υπαρκτό τουλάχιστον δύο δεκαετίες. Χρειάζεται ένα νέο υδατικό μοντέλο. Πιο έξυπνο, με έμφαση στη διαχείριση της ζήτησης, την επαναχρησιμοποίηση και τη μείωση των απωλειών. Σημειώνεται ότι οι απώλειες των διαρροών στα φθαρμένα παλιά δίκτυα της Χαλκιδικής είναι τουλάχιστον 40% (Γ. Εμμανουήλ, δήμαρχος Πολυγύρου, Popaganda, 22-7-24). Η λειψυδρία δεν είναι πλέον μελλοντικός κίνδυνος, είναι παρούσα και επιδεινώνεται. Ας ελπίσουμε ότι η πολιτεία και η αυτοδιοίκηση θα σταθούν στο ύψος των περιστάσεων με μακρόπνοες αποφάσεις που ελαχιστοποιούν το περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα πριν να είναι πολύ αργά.
Στο πρόβλημα της έλλειψης νερού έρχεται να προστεθεί ένα απαρχαιωμένο ηλεκτρικό δίκτυο, που αντιστοιχούσε σε άλλες εποχές και πληθυσμιακές ανάγκες, το οποίο στο δίμηνο της τουριστικής περιόδου προκαλεί συχνές διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος. Οταν εν μέσω καύσωνα διακόπτεται εκτός από το νερό και το ηλεκτρικό ρεύμα, τότε το μίγμα γίνεται ασφυκτικό και εκρηκτικό. Οταν οι κατοικίες γίνονται ακατοίκητες και τα καταστήματα εστίασης επικίνδυνες βόμβες για τη δημόσια υγεία λόγω της επισφαλούς ψύξης των προϊόντων τους, τότε πρέπει να εγκαταλείψεις αυτό τον τόπο και να μην ξαναγυρίσεις.
Πλέον όλων αυτών, το δίκτυο αποχέτευσης είναι αδύνατο να υποστηρίξει τις ανάγκες του τόπου τους καλοκαιρινούς μήνες. Ολόκληρα χωριά, δημοφιλείς προορισμοί, δεν διαθέτουν βιολογικό καθαρισμό και εξυπηρετούν τις αποχετευτικές τους ανάγκες με οικιακούς βόθρους, ενώ καταβάλλουν όλο τον χρόνο, αχρεωστήτως, τέλη αποχέτευσης.
Σε αυτή τη δυστοπική εικόνα έρχεται να προστεθεί ένα κυκλοφοριακό κομφούζιο, που προκαλείται από την έλλειψη οδικού σχεδιασμού και χώρων στάθμευσης. Ο δήμος, που χορηγεί γενναιόδωρα χιλιάδες οικοδομικές άδειες κάθε χρόνο αγνοώντας τις ελλείψεις σε υποδομές και τις φυσικές δυνατότητες του τόπου, δεν έχει κάνει καμία πρόβλεψη για όλα τα παραπάνω. Ολα εξυπηρετούν αποκλειστικά το κέρδος, άμεσο και εύκολο, την άναρχη τουριστική και οικοδομική ανάπτυξη, ενώ η ποιότητα και ο σεβασμός στον άνθρωπο και στο περιβάλλον δεν απασχολούν κανέναν.
Ενας τόπος άνυδρος, με περιορισμένη έκταση, με πληθυσμό 16.000 κατοίκων, φτάνει να φιλοξενεί περί τις 600.000 τους θερινούς μήνες. Πώς άραγε συνδυάζεται αυτή η οικοδομική υπερδραστηριότητα με τις υπάρχουσες απαρχαιωμένες υποδομές, με ανύπαρκτο σχεδιασμό;
Η υποχρέωση των δήμων για υποδομές υποστηρίζεται και χρηματοδοτείται όχι μόνο από τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά και από ευρωπαϊκά προγράμματα. Αλλά η πρόσβαση σε αυτά προϋποθέτει όραμα, μακρόπνοο σχεδιασμό. Η διοίκηση έχει δυστυχώς εθιστεί σε μια ευκολία που είναι αυτοκαταστροφική και βραχυπρόθεσμης ανταπόδοσης. Η παγκόσμια τεχνογνωσία παρέχει πλούσιες πρακτικές και επιστημονικές τεχνικές μεθόδους. Ας τα αντιγράψει η δημοτική αρχή, βρίσκονται έτοιμα, διαθέσιμα σε όποιον αισθάνεται τη στοιχειώδη ευθύνη να παρέχει τις στοιχειώδεις υπηρεσίες και υποδομές στους συμπολίτες του. Η παγκόσμια τεχνογνωσία υπάρχει, οι πόροι διατίθενται από ευρωπαϊκά κονδύλια, λείπουν μόνο η πολιτική βούληση και η στοιχειώδης υπευθυνότητα.
Κάνουμε έκκληση στις δημοτικές αρχές να προβούν σε κινήσεις, προγραμματισμό και υλοποίηση της νομικής τους υποχρέωσης για παροχή βασικών στοιχειωδών παροχών, που μέχρι τώρα είναι αφημένες στην τύχη τους. Εκκληση να σταματήσουν οι ανεδαφικές υποσχέσεις και δηλώσεις για έργα που ποτέ δεν υλοποιούνται. Εκκληση για αντιμετώπιση αυτού του υπέροχου τόπου με σεβασμό και αξιοπρέπεια, με όραμα και με προοπτική στα χρόνια που έρχονται. Πριν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα καταστεί ανεξίτηλο και κακοφορμίσει. Πριν να γίνει ο ευλογημένος αυτός τόπος της άγριας μέντας και του Ιερού του Ποσειδώνα υποβαθμισμένη αστική απομίμηση, καρικατούρα, πεταμένη παράταιρα δίπλα στη θάλασσα και στο πεύκο!
*Πρόεδρος Εφετών Θεσσαλονίκης
