Στο πρόσφατο διήμερο (5-6 Ιουλίου) στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Αγκυρας και θέμα «Ειρήνη και Συντάγματα», θυμηθήκαμε τον Νέλσον Μαντέλα όπως και τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, που και οι δύο ήταν μαθητές του Μαχάτμα Γκάντι.
Πλήθος τα ερωτήματα, λιγότερες οι απαντήσεις, με δεδομένη τη διεθνή ρευστότητα και επικίνδυνη ανισορροπία δυνάμεων στον κόσμο, όπου οι ΗΠΑ διατηρούν την πρωτοκαθεδρία, αν και σοβαρά αμφισβητούμενη. Λίγα εθνικά Συντάγματα περιέχουν δεσμεύσεις υπέρ της ειρήνης, με πρώτο της Ιαπωνίας, άρθρο 9.
Σύνταγμα παγκόσμιο ο Χάρτης του ΟΗΕ που δεν γίνεται σεβαστός, κυρίως από τις μεγάλες δυνάμεις-μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, που έχουν δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις, π.χ. σε πληθώρα περιπτώσεων έχει ασκηθεί από τις ΗΠΑ προς όφελος του Ισραήλ.
Από το όργανο αυτό απουσιάζουν μεγάλες περιοχές της Γης, όπως η δημογραφικά σφριγηλή Αφρική, αλλά και μεγάλες χώρες σαν την πρώτη σε πληθυσμό παγκοσμίως Ινδία. Αρα απαιτείται εκδημοκρατισμός του πιο αντιπροσωπευτικού παγκόσμιου οργανισμού, με σήμερα 193 χώρες-μέλη, θα έλεγα 194 με την Παλαιστίνη που μετέχει ως κράτος-παρατηρητής, επίτευγμα της Παλαιστινιακής Αρχής, το 2013, για να θυμόμαστε και ποιοι εκπροσωπούν νόμιμα τον παλαιστινιακό λαό.
Στο διήμερο της Μυτιλήνης, η πιο ενδιαφέρουσα υποθεματική ενότητα ήταν για τον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών που πλέον είναι υπαρκτή όχι μόνο στο εθνικό, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο, με πολλά επιτεύγματα από τα χρόνια της antislavery society, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο για την κατάργηση της δουλείας και του δουλεμπορίου. Επισημάνθηκε, λοιπόν, ότι η δημοκρατία είναι άμεσα συνυφασμένη με την ειρήνη, όπως και η εθνική κυριαρχία. Τρανά παραδείγματα, η κατάργηση του απαρτχάιντ στην υπό τον Νέλσον Μαντέλα Νότια Αφρική, όπου υιοθετήθηκε, μετά το 1994, νέο δημοκρατικό Σύνταγμα, το οποίο αναγνωρίζει δεκατρείς επίσημες γλώσσες, άρα, τον πολιτισμικό πλουραλισμό.
Αλλο επίτευγμα Μαντέλα υπέρ της ειρήνης, ότι κατάργησε το κοινό πυρηνικό πρόγραμμα της Νότιας Αφρικής με το Ισραήλ, εναντίον του οποίου η σημερινή ηγεσία της χώρας προσέφυγε με επιτυχία στο διεθνές ποινικό δικαστήριο, με την κατηγορία της γενοκτονίας εις βάρος των Παλαιστινίων στη Γάζα. Με άλλα λόγια, το πνεύμα του Μαντέλα ζει, γι’ αυτό και να τιμήσουμε την καθιερωμένη από την Γ.Σ. του ΟΗΕ Ημέρα Νέλσον Μαντέλα στις 18 Ιουλίου.
Επισημάνθηκε επίσης στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου ότι και η ειρήνη ευνοεί τη δημοκρατία, με πρόσφατο παράδειγμα τις εξελίξεις στην Κολομβία, όπου ο τερματισμός εμφυλίου πενήντα δύο ετών και η σχετική διαδικασία ειρήνης επέτρεψαν την εκλογή προοδευτικής κυβέρνησης, με καθοριστική τη συμβολή τής εκεί Αριστεράς.
*Υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
