«Είναι διαχείριση φόνων», είπε ο Θωμάς πετώντας την εφημερίδα.
Εξω, στη χειμωνιάτικη λιακάδα, ούζα και γουρουνόπουλο μερίδα.
«Φόνων απαλλαγμένων ενοχών εκτός συνόρων,
με διάχυση ρατσιστική, φασιστική, δημόσιων λόγων.
Φόνων με τα συρματοπλέγματα και συνοριακή επιτήρηση.
Φόνων με ευρωπαϊκή αδιαφορία στη μαζική εξαθλίωση.
Πνίξτε τους, εκτός όμως ευρωπαϊκού εδάφους·
Εντός: πολιτισμός, παιδεία, ηθική, αξίες βάθους…
διασφαλίστε την ασφάλεια του Ευρωπαίου,
στη λασπουριά της Ειδομένης, στον πυθμένα του Αιγαίου»
Αυτό το έξοχο ποίημα του Κώστα Γαρμπή ταιριάζει γάντι στις κατευθύνσεις και στα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση και προωθεί συνολικά η Ευρωπαϊκή Ενωση για το μεταναστευτικό και προσφυγικό πρόβλημα. Πρόκειται για μέτρα που μπορεί να χαρακτηριστούν μόνο ως αδιέξοδη βαρβαρότητα, γιατί επιχειρούν απλά να συμπιέσουν βίαια και κατασταλτικά για λίγο τα συμπτώματα της ασθένειας, χωρίς να αντιμετωπίζουν τις αιτίες της. Αιτίες άλλωστε καλά γνωστές σε όλους: πόλεμοι, κλιματική αλλαγή, ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, καταλήστευση των φτωχών λαών από τις χρηματιστικές ολιγαρχίες.
Αφήνοντας κατά μέρος το γενικό πλαίσιο, ας θέσουμε το ερώτημα: Είναι άραγε οι μετανάστες που φτάνουν στη χώρα μας ένα ασήκωτο βάρος; Εχει τόσο κορεστεί η αγορά εργασίας ώστε δεν μπορούν να ενταχθούν παραγωγικά στην οικονομική ζωή;
Ο καθένας γνωρίζει ότι δεν είναι έτσι. Ειδικά από τον αγροτικό τομέα λείπουν δεκάδες χιλιάδες χέρια, με αποτέλεσμα οι σοδειές να κινδυνεύουν με καταστροφή. Οι ίδιοι οι παραγωγοί διαμαρτύρονται επίμονα για την κατάσταση. Δεν δίνονται έγκαιρα άδειες διαμονής και εισόδου στη χώρα· οι ελληνικές πρεσβείες στο εξωτερικό απορρίπτουν το 85% των σχετικών αιτήσεων, με σοβαρές υπόνοιες ότι εγκρίνονται μόνο όσοι χρηματίζουν τους υπαλλήλους· οι καλύτεροι εργάτες γης φεύγουν από τη χώρα μας λόγω των άθλιων συνθηκών και των γραφειοκρατικών εμποδίων στη νομιμοποίηση.
«Η κυβέρνηση», έλεγαν σε ανακοίνωσή τους πριν από μόλις έναν χρόνο οι καπνοκαλλιεργητές της Ελασσόνας, «αποδεικνύεται επικίνδυνα ανίκανη να ανταποκριθεί στις παραγωγικές και κοινωνικές ανάγκες της Ελλάδας… Το μείζον πρόβλημα της έλλειψης εργατών γης συνεχίζει να παραμένει άλυτο και η αγωνία των παραγωγών εντείνεται καθημερινά για το μέλλον της παραγωγής τους»1.
Αρκετοί από τους μετανάστες και τους πρόσφυγες που έρχονται σήμερα από τη Λιβύη, ξεκινώντας από την Αίγυπτο, το Σουδάν, το Τσαντ, έχουν πείρα σε γεωργικές εργασίες. Οι ίδιοι αναφέρουν στις συνεντεύξεις τους ότι οι δουλέμποροι στη Λιβύη τους εκμεταλλεύονται σε τέτοιες δουλειές για κάνα χρόνο, πριν τους ξαποστείλουν με τα σαπιοκάραβα. Γιατί δεν θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν, υπό ανθρώπινες συνθήκες, στον αγροτικό τομέα, καλύπτοντας μόνιμα τις μεγάλες ελλείψεις του;
Βέβαια για να γίνει κάτι τέτοιο, θα χρειαζόταν σχέδιο και οργάνωση. Το «επιτελικό κράτος» της Ν.Δ. έχει αποδειχθεί διαχρονικά ανίκανο σε αυτό τον τομέα· επιδεικνύει αριστεία μόνο στις ρεμούλες του ΟΠΕΚΕΠΕ και των αναπτυξιακών προγραμμάτων. Ειδικά δε το να περιμένει κανείς από τον Βορίδη, τον Πλεύρη και τα αδέλφια τους στην Ιταλία να δώσουν τέτοιες λύσεις, αποτελεί ουτοπία. «Αν το κάνουμε αυτό, θα το δουν οι άλλοι και θα πλακώσουν» – έτσι μόνο ξέρουν να σκέφτονται.
Τα μέτρα της κυβέρνησης και οι ευρύτερες πολιτικές της Ε.Ε. δεν μπορεί να λύσουν το μεταναστευτικό πρόβλημα. Στην «καλύτερη» περίπτωση μπορεί να το κουκουλώσουν προσωρινά, για να εμφανιστεί εκ νέου μπροστά μας αύριο, πέντε και δέκα φορές πιο έντονο. Και τότε τι θα γίνει; Θα καταφύγουν σε ακόμα σκληρότερα μέτρα; Αντικειμενικά, η σύλληψη, οι κλειστές δομές, οι περικοπές σίτισης και επιδομάτων, οι απελάσεις ανοίγουν τον δρόμο στα Αουσβιτς του 21ου αιώνα. Οσοι κάνουν σήμερα έτσι αψήφιστα αυτό το πρώτο βήμα, παίρνουν την ευθύνη και για τα επόμενα, ακόμα κι αν δεν τα εκπληρώσουν οι ίδιοι.
Αλυτο στο πλαίσιο του καπιταλισμού, το μεταναστευτικό μπορεί να χρησιμεύει μόνο σαν σκιάχτρο και μοχλός για να εντείνουν οι κυρίαρχες τάξεις τον αυταρχισμό ή σαν ώθηση για την εκδήλωση αλληλεγγύης ανάμεσα στους καταπιεζόμενους. Βάζοντας στο ποίημα κάποιον που δεν βιώνει άμεσα την αδικία να εξεγείρεται, ο Γαρμπής μάς κάνει να αισθανθούμε ότι το πρόβλημα των μεταναστών είναι και δικό μας. Αν σήμερα δεν τους σταθούμε αλληλέγγυοι, αύριο θα μπορεί να γίνουμε μετανάστες και πρόσφυγες στην ίδια μας τη χώρα.
Σημειώσεις:
1. Α. Τζιαντζή, «Εργάτες γης: Θεριεύει το πρόβλημα των ελλείψεων», ot.gr, 7.8.2024.
*Συγγραφέας και αρθρογράφος
