.png)
– Ηλιοτρόπιο ή Ηλιοστάσιο.
-Τα πρώτα χελιδόνια.
-τροπὰς ἠελίοιο. 564..
-Ἀρκτοῦρος προλιπὼν ἱερὸν ῥόον Ὠκεανοῖο
πρῶτον παμφαίνων ἐπιτέλλεται ἀκροκνέφαιος. 566-567.
– τὸν δὲ μέτ᾽ ὀρθογόη Πανδιονὶς ὦρτο χελιδὼν
ἐς φάος ἀνθρώποις, ἔαρος νέον ἱσταμένοιο. 568-569.
Ησίοδος, Έργα και Ημέραι, στ. 564 – 582
564. Όταν ο Ζευς μετρήσει εξήντα μέρες, μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο,(1) τότε ο λαμπρός αστέρας Αρκτούρος (2) αναδύεται από την ιερή ροή του Ωκεανού και ανατέλλει πάμφωτος για πρώτη φορά στην αρχή της νύχτας.
Μετά τον Αρκτούρο η θρηνούσα Πανδιονίδα Χελιδών (3) πετά πάνω από τα κεφάλια των ανθρώπων φέρνοντας την Άνοιξη.
570 Πριν φτάσουν τα χελιδόνια να έχεις κλαδέψει τα αμπέλια σου (4)γιατί έτσι πρέπει να γίνεται. Όταν ο χοχλιός ( φερέοικος, κοχλίας, σαλιγκάρι) σκαρφαλώνει στα φυτά μετά τη δύση των Πλειάδων ( Πούλια) (5) τότε σταμάτα το σκάψιμο των αμπελιών. Ξεκίνα τα ακονίσματα των εργαλείων και άρχισε να ξεσηκώνεις τους εργάτες σου για τις δουλειές που έρχονται. Να ξυπνάς νωρίς το πρωί , κυρίως την εποχή του θερισμού, τότε που ο δυνατός ήλιος σου καίει το δέρμα. Η πρωινή εργασία είναι πολύ αποδοτική, φτάνει στο ένα τρίτο της ημερήσιας εργασίας. Σου αυγατίζει τη δουλειά σου δείχνει το σωστό τρόπο εργασίας. Μην τεμπελιάζεις στις σκιές. Βιάσου να κουβαλήσεις τον καρπό στις αποθήκες σου.
580 όσοι αργούν να πάνε στη δουλειά το πρωί αργούν σε όλα, βγαίνουν από το δρόμο της τάξης και χρειάζονται πολύ περισσότερη βοήθεια για να προλάβουν τις δουλειές που τρέχουν.
Περίληψη. 564 – 582. Ο Ησίοδος δίνει πρακτικές συμβουλές ύψιστης σημασίας για τις δουλειές του κατακαλόκαιρου. Χρησιμοποιεί το ηλιοστάσιο, τον Αρκτούρο, τα χελιδόνια σαν οδηγούς και σημάδια για τις τρέχουσες εργασίες. Μιλά για τα πλεονεκτήματα της πρωινής εργασίας.
Σημειώσεις
(1).Ηλιοστάσιο: <Ήλιος + στάση. Η ημέρα του ηλιοστασίου είναι η μεγαλύτερη (Θερινό ηλιοστάσιο τον Ιούνιο) είτε η μικρότερη (Χειμερινό ηλιοστάσιο το Δεκέμβριο).
(2). Ο Αρκτούρος είναι ο αστέρας α του αστερισμού Βοώτη. Πρόκειται για τον φωτεινότερο αστέρα όχι μόνο του Βοώτη, αλλά και ολόκληρου του βόρειου ημισφαιρίου.
(3). Χελιδόνι: Στρουθιόμορφο μεταναστευτικό πτηνό της οικογενείας των Χελιδονιδών. Η Χελιδών υπήρξε πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας που μεταμορφώθηκε στο πτηνό χελιδόνι. Ο ερχομός των χελιδονιών σηματοδοτούσε την αρχή της Άνοιξης.
(4). Συμβουλή του Ησίοδου για τη σωστή εποχή του κλαδέματος και του σκαψίματος των αμπελιών.
(5).Πούλια ( Πλειάδες). Ανοικτό αστρικό σμήνος που ανήκει στον αστερισμό του Ταύρου. Είναι ορατοί με γυμνό μάτι επτά αστέρες ενώ με το τηλεσκόπιο αποκαλύπτεται ότι το σμήνος αποτελείται από 2.500 περίπου αστέρες. Οι λαμπρότεροι από αυτούς έχουν τα ονόματα: Αλκυόνη, Μαία, Μερόπη, Ηλέκτρα, Κελαινώ, Ταϋγέτη,Στερόπη.
Η Πούλια πόχει εφτά παιδιά
μέσ’ απ’ τους ουρανούς περνά.
Κάποτε λίγο σταματά
στο φτωχικό μου και κοιτά.
Γεια σας τι κάνετε; Καλά;
Καλά. Πώς είναι τα παιδιά;
Τι να σας πω εκεί ψηλά τα
τρώει τ’ αγιάζι κι η ερημιά.
Γι αυτό πικραίνεσαι κυρά,
δε μου τα φέρνεις εδωνά;
Ευχαριστώ μα `ναι πολλά
θα σου τη φάνε τη σοδειά.
Δώσε μου καν την πιο μικρή
τη Μάγια την αστραφτερή.
Πάρ’ την κι έχε λοιπόν στο νου
πως θά `σαι ο άντρας τ’ ουρανού.
Είπε, και πριν βγάλω μιλιά
μου την καρφώνει στα μαλλιά
Λάμπουνε γύρω τα βουνά,
τα χέρια μου βγάνουν φωτιά.
Κι η Πούλια πόχει εφτά παιδιά
φεύγει και μ’ αποχαιρετά.
Οδυσσέας Ελύτης. « Η Μάγια», 1963.
Ησιόδειο λεξικό.
564. τροπή, ἡ. <τρέπω. Γύρισμα.
τροπαὶ ἠελίοιο, τα ηλιοστάσια, είναι τα χρονικά διαστήματα στα μέσα του καλοκαιριού και του χειμώνα. Αλλαγή, μετατροπή, μεταβολή.
566. Ἀρκτ-οῦρος, ὁ (<οὖρος, φύλακας). <ἄρκτος, ἡ, αρκούδα, ἄρκτος, ἡ, ο αστερισμός της Μεγάλης Άρκτου. Καλείται και ἅμαξα (όπως και το αστέρι ακριβώς πίσω από αυτήν καλείται Ἀρκτοῦρος, ο Αρκτοφύλακας ή Βοώτης, ο Αμαξηλάτης.
571. φερέ-οικος, -ον, αυτός που έχει μαζί του το σπίτι του, λέγεται για τους Σκύθες (σκηνίτες) Αυτός που κουβαλάει το σπίτι του, άρα το σαλιγκάρι.
ΙΓ`. Λίγο ακόμη και θα σταματήσει ο ήλιος.
ΙΔ`. τούτο το μεσημέρι που καρφώθηκε ο ήλιος στην καρδιά του εκατόφυλλου ρόδου. Γιώργος Σεφέρης. Θερινό Ηλιοστάσι. Απόσπ.
1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικός. Ιστορικός Τέχνης.
2*. Στους αγαπημένους Ιωάννα – Μαρίνα, Ειρήνη, Κωνσταντίνο, Νίκο, Μπάμπη.
