Στον πολιτικό ορίζοντα της κοινωνίας μας συσσωρεύονται τα σύννεφα και η νύχτα που θα «πέσει», θα σκοτεινιάσει την πολιτική ζωή του τόπου μας. Το «σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ», όπως τελικά ονομάστηκε στην πολιτικο-δημοσιογραφική γλώσσα της δημόσιας σφαίρας, δεν είναι ένα ακόμα πολιτικό σκάνδαλο όπως αυτά που αντιμετώπισε η πολιτική κοινωνία μας στο παρελθόν. Αγγίζει τον δομικό πυρήνα του κομματικού συστήματος. Συνδέεται άρρηκτα με τη λειτουργική υπόσταση του κομματικού συστήματος και κατά συνέπεια του πολιτικού συστήματος.
Διατυπώνω, εξαρχής, τη θεωρητικο-πολιτική θέση μου: το κομματικό σύστημα της πολιτικής κοινωνίας μας μετά το τέλος της Μεταπολίτευσης (αυτό το τέλος τοποθετείται κατά τα έτη 2008-2009, οπότε και ξέσπασε η χρηματοπιστωτική κρίση παγκοσμίως και η δημοσιονομική κρίση στην Ελλάδα) βαδίζει σε «χορταριασμένα μονοπάτια» και δεν ακολουθεί δρόμους κοινοβουλευτικής αντιπροσώπευσης. Στο πλαίσιο μιας ανορθολογικής αντιπροσωπευτικής διαδικασίας εμφανίστηκαν δήθεν «πολιτικά κόμματα», όπως π.χ. ήταν ο ΛΑΟΣ, η Ενωση Κεντρώων, οι Ανεξάρτητοι Ελληνες κ.ά. Και μετά το τέλος της πολιτικής φάσης των μνημονίων (2018) εμφανίστηκαν και πάλι υπο-πολιτικές ενώσεις συμφερόντων (ο όρος ανήκει στον Γερμανό κοινωνιολόγο Ulrich Beck), οι οποίες, ενώ έχουν ενταχθεί στο κοινοβουλευτικό αντιπροσωπευτικό σύστημα, λειτουργούν ως πελατειακοί μηχανισμοί ιδιωτικών συμφερόντων. Δεν πρόκειται για πολιτικά κόμματα που λειτουργούν υπέρ του δημόσιου συμφέροντος εντός της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Ενδεικτικά αναφέρω και χαρακτηρίζω ως υπο-πολιτικές ενώσεις και κινήσεις τις δήθεν κομματικές συλλογικότητες όπως π.χ. είναι η Πλεύση Ελευθερίας, η Νίκη, η Ελληνική Λύση κ.ά.
Συνεχίζω τη θεωρητικο-πολιτική ανάλυσή μου και υποστηρίζω ότι η ελληνική πολιτική κοινωνία από ιδρύσεώς της, αλλά με ιδιαίτερη ένταση μετά τη Μεταπολίτευση (έτος 1974) οργανώθηκε ως κομματικό σύστημα πάνω σ’ ένα «στρεβλό υλικό». Και αυτό το υλικό δεν είναι άλλο από το πελατειακό σύστημα. Είναι κληρονομιά της οθωμανικής πολιτικής παράδοσης. Αλλά θα περίμενε κανείς να βρεθεί εδώ και χρόνια κάποιος να κόψει αυτόν τον «γόρδιο δεσμό». Στα κείμενα των ελληνικών Συνταγμάτων καταγράφεται με σαφήνεια ότι οι αντιπρόσωποι-βουλευτές εκπροσωπούν το έθνος και όχι τις εκλογικές περιφέρειές τους. Οι σχετικές συνταγματικές ρυθμίσεις δεν εφαρμόζονται στις κοινοβουλευτικές πρακτικές των αντιπροσώπων. Το τι ακριβώς συμβαίνει το γνωρίζουν όλοι: και οι αντιπρόσωποι και οι αντιπροσωπευόμενοι! Δεν επισυμβαίνουν δημόσιες διαβουλευτικές επιχειρήσεις, αλλά οι ίδιοι οι πολίτες-ψηφοφόροι συναλλάσσονται ως εμπορικοί εταίροι με τους πολιτικούς-αντιπροσώπους στην πραγματολογική βάση του «δούναι – λαβείν»!
Με όσα γράφω αισθάνομαι, ότι «κομίζω γλαύκα στην Αθήνα». Δηλ. ότι μιλάω για το αυτονόητο! Εάν το θεμέλιο του κομματικού συστήματός μας είναι (όπως και πράγματι είναι) το πελατειακό σύστημα, τότε δεν έχουμε αντιπροσωπευτική δημοκρατία! Το πολιτικό «σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ» είναι η κορυφή του παγόβουνου που ονομάζεται: κράτος στην Ελλάδα. Για τους πολίτες το κράτος είναι ένας θεσμός, στον οποίον δεν έχουμε καμιά εμπιστοσύνη. Εάν ο καθένας μας μπορεί να αποφύγει το «βλέμμα» του κράτους, μπορεί να επιβιώσει. Σε διαφορετική περίπτωση θα ζει σε τραγικές συνθήκες ζωής. Αυτή είναι η ιδεολογία της κοινής γνώμης στη χώρα μας σε συνοπτικές γραμμές.
Αλλά ας εξετάσουμε τώρα τι σημαίνει το πολιτικό «σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ» για την επιβίωση του υφιστάμενου κομματικού συστήματος. Κατά την άποψή μου φτάσαμε στο «τέλος» του υφιστάμενου κομματικού συστήματος. Επί είκοσι σχεδόν χρόνια (από το 2009 μέχρι σήμερα, 2025) η Ελλάδα ως κομματικό σύστημα πελαγοδρομεί. Οι ποικιλώνυμες δημοσκοπήσεις για την αντιπροσωπευτική δύναμη των κομμάτων όπως και των προπολιτικών ενώσεων δεν εκφράζουν τη συνείδηση της ελληνικής πολιτικής κοινωνίας. Το πολιτικό «σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ» με ανάγλυφη «φωνή και γραφή» (Derrida) βροντοφωνάζει και καταγράφει τη «γάγγραινα» του κομματικού συστήματος που ονομάζεται: πελατειακές σχέσεις αντιπροσώπου – αντιπροσωπευόμενου.
Εάν τελικά η δημόσια σφαίρα θέσει προς διαβούλευση ότι το προκείμενο σκάνδαλο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τις παραδεδομένες κοινοβουλευτικές διαδικασίες (π.χ. σύσταση επιτροπών και δικαστικών ελέγχων), αλλά χρειάζεται ριζική λύση στη «γάγγραινα» τότε θα διευκρινιστεί εάν ως πολιτική κοινωνία θα έχουμε μέλλον. Η τελευταία επισήμανσή μου είναι η εξής: ο πρωθυπουργός κύριος Κυριάκος Μητσοτάκης πολύ νωρίς πριν ξεσπάσει το «σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ» βρήκε την τεχνοκρατική λύση για την κυβέρνησή του: να εντάξει τη διοίκηση του υπόδικου δημόσιου φορέα (ΟΠΕΚΕΠΕ) σε έναν άλλο δημόσιο φορέα (ΑΑΔΕΑ). Μπορεί αυτή η «λύση Μητσοτάκη» να γλιτώνει τον ίδιο και την κυβέρνησή του από «πολιτικά βάσανα», αλλά η κοινωνία μας τελικά θα επιβάλει όχι την τεχνοκρατική λύση Μητσοτάκη, αλλά τη θεσμική λύση της ανατροπής του πελατειακού συστήματος στη χώρα μας.
ΥΓ. Οταν είχα γράψει το κείμενό μου πληροφορήθηκα ένα ακόμα τεχνοκρατικό τέχνημα του πρωθυπουργού: παραιτήθηκαν από τις θέσεις τους υπουργοί και υφυπουργοί. Το μείζον ερώτημα της κοινωνίας μας όμως επαναδιατυπώνεται. Πότε ως πολιτική κοινωνία θα αποκτήσουμε πολιτικά κόμματα και όχι μεσολαβητές ιδιωτικών συμφερόντων;
*Πολιτικος φιλόσοφος
