Στο φως που άφησες βρίσκουμε ακόμη δρόμο..

Μοιάζει σαν χθες, που ως παιδάκι τον άκουγα να μιλά με εκείνη τη βαθιά φωνή για την Ελλάδα, την Ευρώπη, για την ελευθερία.

Ο Ανδρέας δεν υπήρξε απλώς ένας πολιτικός της εποχής του. Υπήρξε ένα φαινόμενο, που σημάδεψε ανεξίτηλα την πορεία της σύγχρονης Ελλάδας και έθεσε ερωτήματα που αντηχούν ακόμη και στην Ευρώπη του σήμερα.

Ήταν η φωνή εκείνων που για χρόνια είχαν μάθουν να σωπαίνουν. Ήταν η πολιτική έκφραση της λαϊκής αξιοπρέπειας, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της αμφισβήτησης σε καθετί κατεστημένο. Δεν χρησιμοποιούσε τον λαό. Τον εμπιστευόταν.

Ονειρευόταν μια Ελλάδα με γυναίκες με ίσα δικαιώματα, δημόσια υγεία για όλους, παιδεία ανοιχτή στα παιδιά του εργάτη και του αγρότη. Είχε περηφάνια χωρίς έπαρση. Είχε φωνή στα διεθνή τραπέζια που ακουγόταν, όχι επειδή φώναζε, αλλά επειδή δεν προσκυνούσε.

Η Αριστερά του Ανδρέα δεν ήταν δογματική. Ήταν ριζοσπαστική ζωντανή, ελληνική. Είχε ρίζες στο κοινωνικό αίτημα και κλαδιά στραμμένα στο μέλλον. Έμεινε ως το τέλος, παρά τον πόλεμο, που δέχτηκε, όρθιος, όχι αναμάρτητος, αλλά ακέραιος.

Είχε το χάρισμα να μιλάει κατευθείαν στην ψυχή των ανθρώπων. Δεν έβλεπε την πολιτική μόνο ως αριθμούς και συμφωνίες, αλλά ως ανθρώπινες ζωές. Πίστευε στους λαούς, όχι στις ελίτ.

Ήταν ένας άνθρωπος παθιασμένος, μορφωμένος, αποφασισμένος να αλλάξει τη μοίρα της χώρας του, όχι μέσα από την υποταγή στους ισχυρούς, αλλά με την εμμονή στην κυριαρχία των λαών, στην κοινωνική δικαιοσύνη, στην δημοκρατία με ουσία.

Ονειρεύτηκε μια Ευρώπη των λαών και όχι μόνο των αγορών. Μια Ευρώπη κοινωνική, ανοιχτή, με αλληλεγγύη.

Ο Ανδρέας δεν ήταν αλάνθαστος. Ποιος είναι άλλωστε; Αλλά είχε εκείνη τη σπάνια ποιότητα των ηγετών που ακούγονται όχι μόνο στη ζωή αλλά και στη σιωπή τους.

Συνεχίζει να εμπνέει εκείνους – εμάς, που δεν παραιτούνται από την ιδέα μιας πιο δίκαιης κοινωνίας.

Και τώρα, 29 χρόνια μετά δεν είναι μόνο η πολιτική που σε θυμάται. Είναι οι άνθρωποι. Είναι εκείνοι, που σε άκουσαν, που σε πίστεψαν, που περπάτησαν πίσω με την καρδιά τους γεμάτη ελπίδα.

Η απουσία σου δεν είναι κενό, είναι σιωπή γεμάτη νόημα. Και μέσα σε αυτή τη σιωπή σε ακούμε ακόμα.

Σήμερα, που ο κόσμος αλλάζει ξανά με φόβο κι αβεβαιότητα, η πολιτική χρειάζεται ξανά ψυχή. Χρειάζεται πίστη, θάρρος και την τόλμη να λες «όχι» όταν όλοι σωπαίνουν.

Θέλει θάρρος να μη συνηθίσουμε το άδικο.

Δεν σε μνημονεύουμε για να μείνεις στο χθες. Σε θυμόμαστε για να αντέξουμε το σήμερα και να φανταστούμε, να πλάσουμε ένα αύριο που αξίζει.

Γιατί η αλήθεια σου δεν ήταν μιας εποχής. Ήταν διαρκής.

Ο Ανδρέας ήταν ένα ρήγμα στην κανονικότητα του παλιού κόσμου. Και αυτό τo ρήγμα ακόμη φωτίζει.
 

*Ο Θανάσης Μυλιόρδος είναι υποψήφιος διδάκτορας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο