Είναι προφανές ότι η επίθεση των ΗΠΑ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν μπορεί να εξεταστεί μέσα από πολλές και διαφορετικές προοπτικές. Θα προτιμήσω να την εντάξω στο ισλαμικό καλεντάρι, στο ημερολόγιο που δείχνει ότι απέχουμε μόλις τέσσερις μέρες από την έναρξη του ιερού μήνα Μουχάραμ, η δέκατη μέρα του οποίου (στις 6/7), η Ημέρα της Ασούρα, σηματοδοτεί τον μαρτυρικό θάνατο του Ιμάμη Χουσεΐν, εγγονού του Προφήτη, γιου του τέταρτου Χαλίφη Αλί στην Κερμπαλά.
Η απάντηση στο γιατί και το πώς μπορεί να συνδέεται η αμερικανική επίθεση στο Φορντό, το Νατάνζ και το Ισφαχάν με ένα σκοτεινό και αδιάφορο για εμάς συμβάν στον αραβικό Μεσαίωνα δείχνει την απόσταση ανάμεσα στις δηλώσεις του συμβούλου του Τραμπ, Γκρίνμπλατ («Πρέπει το Ιράν να αναγνωρίσει ότι η Αμερική είναι ακόμα το αφεντικό στη Μέση Ανατολή») και στην πραγματικότητα.
Ολος ο μήνας που ξεκινάει σε λίγες μέρες, ο πρώτος του ισλαμικού ημερολογίου, αλλά ειδικά η Ασούρα συμπυκνώνουν με τον πλέον απερίφραστο τρόπο το ιρανικό αφήγημα (ισλαμικό, στη βάση του, αλλά και με ζωροαστρικές επιρροές) περί συνεχούς αγώνα του Δίκαιου με το Αδικο, του Καλού με το Κακό, της μάχης κατά της τυραννίας. Αφήγημα που πυροδότησε, έδωσε νόημα και έσωσε την ισλαμική επανάσταση σε εποχές δύσκολες. Αφήγημα που βρίσκει την έκφρασή του στη λατρεία των μαρτύρων, στις χαρακτηριστικές αναπαραστάσεις των δρόμων της Τεχεράνης, στον πέτρινο κήπο των μαρτύρων (το νεκροταφείο των θανόντων στον πόλεμο με το Ιράκ). Αφήγημα που γίνεται όλο και πιο «ιρανικό» στον χαρακτήρα του – κρατώντας όμως την ισλαμική νομιμοποίησή του. Αφήγημα που πλέον, αναγκαστικά, συσπειρώνει γύρω του ακόμα και τους επικριτές του καθεστώτος, καθιστώντας εντελώς φαιδρό οποιοδήποτε διάγγελμα του γιου του Σάχη.
Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, γίνεται όλο και πιο αδιανόητη η σύνδεση των επιθέσεων με οποιαδήποτε επιθυμία αλλαγής πολιτεύματος, με οποιαδήποτε αληθινή προσπάθεια ανατροπής του συστήματος διακυβέρνησης της χώρας. Και αν αποκλειστεί η συγκεκριμένη προοπτική και αποκλειστεί και το ενδεχόμενο της αφελούς, εκ μέρους των Ιρανών, αποθήκευσης του πυρηνικού υλικού σε σημεία που γνώριζαν από πριν ότι θα αποτελούσαν στόχους των bunker buster bombs των Αμερικανών (ενδεχόμενο που ευτυχώς αποκλείστηκε και από την ΙΑΕΑ), τι απομένει ως σκοπός της αμερικανικής επίθεσης;
Επίδειξη πυγμής; Χάρη προς συμμάχους; Πίεση προς αυτούς που ποτέ δεν έφυγαν από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων να επιστρέψουν – και μάλιστα πίεση ασκούμενη από αυτούς που έφυγαν από αυτό;
Σε αυτό το διεθνές σκηνικό σκιαμαχιών, όπου τίποτε δεν είναι ακριβώς αυτό που φαίνεται, πρέπει να αναφέρουμε και κάποια επιπλέον στοιχεία που πιθανόν να παίξουν τον ρόλο τους στο επόμενο χρονικό διάστημα:
- α) Τη μετατόπιση της ισχύος στο εσωτερικό του Ιράν προς την πλευρά του Συμβουλίου των «Φρουρών της Επανάστασης».
- β) Τις αντιδράσεις στο εσωτερικό του στρατοπέδου ΜAGA στις ΗΠΑ – ένα στρατόπεδο που διχάζεται από τις αντιφάσεις ανάμεσα στα υπεσχημένα του Τραμπ και την πραγματικότητα.
- γ) Τη μετακίνηση του διεθνούς πυλώνα σύνεσης και ευθύνης προς Ανατολάς – με τους εχέφρονες και αγωνιούντες πολίτες όλου του κόσμου να περιμένουν από την Κίνα και τη Ρωσία να μεσολαβήσουν για την αποκλιμάκωση της κατάστασης.
Και το τελευταίο είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να πει κανείς σήμερα για τη Δύση – ειδικά δε για την Ευρώπη.
* Καθηγητής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο
