Ο λανθασμένος δρόμος της Ευρώπης: πώς φτάσαμε στην αμυντική Ευρώπη

Δεν έχουν περάσει ούτε είκοσι χρόνια από τότε (2008) που ξέσπασε η διεθνής δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική κρίση και η Ευρώπη ως ευρωζώνη (ΟΝΕ) και ως Ευρωπαϊκή Ενωση (Ε.Ε.) πελαγοδρομεί στους ωκεανούς του παγκόσμιου συστήματος. Αντί να επεξεργαστεί διαδικασίες πολιτικής ενοποίησης, διαρκώς βυθίζεται στο υπαρξιακό τέλμα της.

Σωστά έχει τονιστεί από πολιτικούς αναλυτές ότι η ιστορική πορεία της Ευρώπης είναι εξέλιξη χωρίς επιστροφή. Η ιστορική στιγμή (moment), κατά την οποία όλοι μας συνειδητοποιήσαμε ότι η Ευρώπη καταρρέει, είναι η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στη θέση του προέδρου των ΗΠΑ. Οι απαρχές της εσχάτης αυτής συνειδητοποίησης τοποθετούνται εκείνα τα χρόνια της πρώτης δεκαετίας του εικοστού πρώτου αιώνα όταν άρχισαν να εκδηλώνονται οι απανωτές κρίσεις. Τότε ήταν (έτος 2008) που ο Γιούργκεν Χάμπερμας δημοσίευσε το βιβλίο του «Ach Europa». Σ’ αυτό το βιβλίο καταγράφεται η επίγνωση της ευρωπαϊκής συνείδησης ότι η ιστορική πορεία της Ευρώπης έφτασε στο τέλος της. Πολύ αργότερα ο συγγραφέας αυτών των γραμμών (το έτος 2017) δημοσίευσε το βιβλίο του με τον τίτλο «Το λυκόφως της Πολιτικής Ευρώπης». Σ’ αυτό το βιβλίο μου υποστήριξα τη θεωρητικο-πολιτική θέση ότι η Ευρώπη ως Ευρωπαϊκή Ενωση και ως ευρωζώνη, στον βαθμό που είναι ανίκανη να «μετασχηματιστεί» σε πολιτική οντότητα, σε πολιτικό υποκείμενο, είναι καταδικασμένη σε ιστορικό αφανισμό.

Η Ιστορία μάς διδάσκει ότι κρατικές και διοικητικές οντότητες δεν άντεξαν στον χρόνο επειδή δεν προσαρμόστηκαν στις συνθήκες της εποχής τους. Σ’ αυτήν την πραγματολογική – ιστορική συνθήκη βρίσκεται στις μέρες μας η Ευρώπη ως «πύργος των Βρυξελλών». Επειδή κατά τα τελευταία χρόνια δεν μπόρεσε να αυτο-αναγνωριστεί ως πολιτικό υποκείμενο (να συντελεστεί επιτέλους η πολιτική ενοποίησή της) και να συμμετάσχει στον παγκόσμιο καταμερισμό δύναμης και ισχύος, μετατράπηκε σε μια ανίσχυρη «αμυντική Ευρώπη»! Τι θα πει αυτό; Ας ρωτήσουμε γι’ αυτό το ζήτημα τον «πύργο των Βρυξελλών» και θα περιμένουμε να ακούσουμε τις απαντήσεις του. Αυτό που διαπιστώνουμε προς το παρόν είναι η επίδειξη στρατιωτικής (πρωσικού τύπου) ισχύος της Γερμανίας στη Λιθουανία. Ο Γερμανός καγκελάριος δεν είναι ευρωπαϊστής. Εκφράζει το μιλιταριστικό πρωσικό πνεύμα. Τα επιμέρους ευρωπαϊκά κράτη της ηπείρου μας αυτονομούνται σε όλα τα επίπεδα ισχύος.

Η οικοδόμηση της «αμυντικής Ευρώπης» θα αποδειχτεί στο μέλλον η ιστορική παγίδα αυτο-διάψευσης του ευρωπαϊκού πολιτικού οράματος. Εάν προχωρήσω λίγο παραπέρα λέω το εξής: Για εμάς τους ευρωπαϊστές που επί ογδόντα τόσα χρόνια (1945-2025) αγωνιστήκαμε για την ελεύθερη, δημοκρατική και ανθρώπινη πολιτική Ευρώπη, οι πρόσφατες αποφάσεις του γραφειοκρατικού «πύργου των Βρυξελλών» θα μας βρουν αντίθετους. Ευρώπη, ευρωπαϊκό πνεύμα, δημοκρατική Ευρώπη και το αξιακό διαφωτιστικό πρόγραμμά της δεν συμβαδίζουν με αυτό που ονομάζεται «αμυντική Ευρώπη». Εμείς οι ευρωπαϊστές θα αγωνιστούμε έως θανάτου για να καταργηθεί το δόγμα «αμυντική Ευρώπη». Από δω και στο εξής: ευρωπαϊστής σημαίνει να αντιστέκεται στην «αμυντική Ευρώπη»!

*Πολιτικός φιλόσοφος