Η στρατιωτική Δικαιοσύνη στην Ελλάδα σήμερα – Μύθοι και πραγματικότητα

Στο φύλλο της 23ης Απριλίου δημοσιεύθηκε άρθρο με τίτλο «Η νοσταλγία των βασιλικών επιτρόπων», στο οποίο η συντάκτρια παρουσίασε λίγο πολύ τους δικαστές της στρατιωτικής Δικαιοσύνης ως κληρονόμους μιας μαύρης περιόδου για την ιστορία της χώρας και ικανούς να διαβρώσουν με τη νοοτροπία τους και τις συνήθειές τους την τακτική Δικαιοσύνη εάν υλοποιηθεί ο σχεδιασμός των υπουργείων Εθνικής Αμυνας και Δικαιοσύνης για ένταξη ορισμένων από αυτούς στις Εισαγγελίες της χώρας.

Παρά την προσπάθεια ιδεολογικοποίησης μιας διαδικασίας εξορθολογισμού ενός συστήματος, η πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Στη στρατιωτική Δικαιοσύνη εισάγονται ήδη από το έτος 1995 απόφοιτοι των νομικών σχολών της χώρας μετά από γραπτές εξετάσεις ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που εισάγονται οι σπουδαστές στην Εθνική Σχολή Δικαστών και στελεχώνουν την τακτική Δικαιοσύνη. Η ποιότητα των αποφάσεων των στρατιωτικών δικαστηρίων δεν έχει αμφισβητηθεί από κανέναν νομικό επιστήμονα όλα αυτά τα χρόνια. Το επιστημονικό επίπεδο των δικαστών της στρατιωτικής Δικαιοσύνης είναι εξαιρετικά υψηλό, καθώς πολλοί συνάδελφοι διαθέτουν μεταπτυχιακούς τίτλους και διδακτορικά διπλώματα.

Στα πινάκια των στρατιωτικών δικαστηρίων θα βρει κανείς αδικήματα όπως ανυποταξίες, ενδοοικογενειακή βία, ναρκωτικά, όπλα, υπεξαιρέσεις, πλαστογραφίες, απάτες, σωματικές βλάβες, εξυβρίσεις, ανθρωποκτονίες, εγκλήματα κατά της γενετήσιας εκμετάλλευσης. Οι στρατιωτικοί δικαστές (και όχι στρατοδίκες) εφαρμόζουν τα ίδια νομοθετήματα με τους συναδέλφους τους της τακτικής Δικαιοσύνης, η δε εναλλαγή των καθηκόντων του δικαστή-ανακριτή-εισαγγελέα, η οποία αποτελεί ιδιαιτερότητα του Σώματος, παρέχει πληρέστερη γνώση στην εφαρμογή του ποινικού φαινομένου. Δεν δικάζουμε ούτε δωσίλογους ούτε με βάση τον αναγκαστικό νόμο 509/1947, οπότε θα ήταν κωμικό να δημιουργούνται τέτοιοι ψευδοσυνειρμοί που μοναδικό στόχο έχουν να κηλιδώσουν σύγχρονους επιστήμονες, οι οποίοι δεν έχουν καμία ταύτιση με το ιστορικό παρελθόν των προκατόχων ούτε τρέφουν νοσταλγία για ταραγμένες εμφυλιοπολεμικές εποχές.

Το θέμα της ένταξης άνοιξε για πρώτη φορά όταν η Ενωση Εισαγγελέων επισκέφθηκε τον υπουργό Δικαιοσύνης το καλοκαίρι του 2023, ζητώντας ενίσχυση των εισαγγελιών με ανθρώπινο δυναμικό. Ο υπουργός Δικαιοσύνης κάλεσε τον Οκτώβριο του 2023 το Δ.Σ. της Ενωσης δικαστών της στρατιωτικής Δικαιοσύνης για να ενημερώσει για τον σχεδιασμό που υπήρχε και για τον λόγο αυτό συγκλήθηκε έκτακτη γενική συνέλευση της ένωσής μας στις 22-10-2023 με αντικείμενο την προοπτική ένταξης στο υπουργείο Δικαιοσύνης, ώστε να λάβουμε θέση.

Την ίδια εποχή ο υπουργός Δικαιοσύνης εξήγγειλε δημόσια την πρόθεσή του σε τηλεοπτική εκπομπή. Σταθερή και πάγια θέση της Ενωσης Εισαγγελέων ήταν η δημιουργία παράλληλης επετηρίδας για τους στρατιωτικούς δικαστές που θα εντάσσονταν στην τακτική Δικαιοσύνη. Αυτονόητο βέβαια διότι οι στρατιωτικοί δικαστές, σύμφωνα με το άρθρο 52 του 2304/1995, έχουν αντιστοίχιση βαθμών όμοια με αυτή των πολιτικών ποινικών δικαστών και αντίστοιχα καθήκοντα με τον εισαγγελέα Πλημμελειοδικών και τον εισαγγελέα Εφετών. Σημαντικό είναι ότι στο ανώτατο δικαστικό συμβούλιο δικαστικού σώματος ενόπλων δυνάμεων καθώς και στα πειθαρχικά συμβούλια προεδρεύουν κατά περίπτωση ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος του αναθεωρητικού δικαστηρίου. Οι δε τυχόν αρεοπαγίτες που κληρώνονται για τις συνθέσεις των ανώτερων συμβουλίων μετέχουν ως μέλη.

Στην τελευταία τακτική γενική συνέλευση της Ενωσης Εισαγγελέων ο υπουργός Δικαιοσύνης επανέλαβε παρουσία όλων των παρευρισκομένων εισαγγελικών λειτουργών την πρόθεση του υπουργείου. Συνεπώς μας προκάλεσε αιφνιδιασμό το δελτίο Τύπου της Ενωσης Εισαγγελέων που θέτει εν αμφιβόλω τη συνταγματικότητα μιας τέτοιας διαδικασίας και βάζει τελεσίγραφα υποτιμητικά για τους στρατιωτικούς δικαστές όταν οι ίδιοι ήταν αυτοί που γνώριζαν και συνηγόρησαν σε μια τέτοια προοπτική.

Η ΚΥA Φ.900/46404/Σχ.6690/8.4.2025 των υπουργών Εθνικής Αμυνας και Δικαιοσύνης συγκρότησε 7μελή επιτροπή με εκπροσώπους από τα Ανώτατα Δικαστήρια της χώρας, τη στρατιωτική Δικαιοσύνη, την πανεπιστημιακή κοινότητα, ώστε να προχωρήσει στον εξορθολογισμό τόσο του ανθρώπινου δυναμικού όσο και των ίδιων των δικαστηρίων. Να καταργήσει στρατιωτικά δικαστήρια και να συγχωνεύσει τα υπόλοιπα. Να δώσει τη δυνατότητα σε δικαστές και εισαγγελείς της στρατιωτικής Δικαιοσύνης που το επιθυμούν να ενταχθούν στις εισαγγελίες της τακτικής Δικαιοσύνης οι οποίες στενάζουν κάτω από τον τεράστιο όγκο εργασίας. Ομοια σχέδια και ανάλογες προσπάθειες είχαν γίνει πολλές φορές στο παρελθόν, με χαρακτηριστικότερη την επιτροπή που συγκροτήθηκε το 2014 υπό την προεδρία του κ. Ράντου. Καμία από αυτές δεν τελεσφόρησε λόγω των αγκυλώσεων και των αντιδράσεων ορισμένων κύκλων, οι οποίοι συχνά για να διατηρήσουν τα προνόμιά τους δεν διστάζουν να φορέσουν τον μανδύα του προοδευτισμού για να κρύψουν τη βαθιά αντιδραστικότητα των αντιλήψεών τους.

Στις 29 Απριλίου του 2025 η Γενική Συνέλευση της Ενωσης Δικαστικών Λειτουργών Ενόπλων Δυνάμεων, εξυπηρετώντας τον καταστατικό σκοπό της προώθησης των συμφερόντων των μελών της, εκτός των άλλων ζητημάτων, κινήθηκε προς την κατεύθυνση αφενός της λήψης μέριμνας για τους δικαστικούς λειτουργούς ενόπλων δυνάμεων που θα παραμείνουν στο σώμα και αφετέρου της διεκδίκησης αξιοπρεπών όρων για την ένταξη των στρατιωτικών δικαστών στις εισαγγελίες της χώρας.

* Στρατιωτικός δικαστής, Γ’ πρόεδρος της Ενωσης Δικαστικών Λειτουργών Ενόπλων Δυνάμεων