Ο Τσίπρας άνοιξε τον διάλογο. Ας τον συνεχίσουμε

Το πόνημα του σ. Αλέξη Τσίπρα αποτελεί πολιτικά και ιδεολογικά συμβολή στον διάλογο για την εναλλακτική προοπτική στη χώρα.

Επισημαίνω παρατηρήσεις που σταθεροποιούν αρμούς για συνεργασίες αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων.

1. Η «παγκοσμιοποίηση» δεν προέκυψε ως δημιούργημα των ΗΠΑ.

Το φαινόμενο παγκοσμιοποίηση προέκυψε ως αποτέλεσμα της τεράστιας επιστημονικοτεχνικής επανάστασης. Αναπτύσσονται δράσεις που αδυνατεί να τις ρυθμίσει κάθε χώρα ξεχωριστά. Συνεπώς απαιτούνται παγκόσμιες ρυθμίσεις (Διάστημα, ψηφιακή εποχή, ηλεκτρονική διακίνηση πληροφοριών, χρηματοπιστωτικός τομέας, κερδοσκοπική κίνηση κεφαλαίων κ.ά.).

Η ηγεμονία των ΗΠΑ στην περίοδο της παγκοσμιοποίησης δεν σημαίνει ότι είναι δημιουργός της.

Δυστυχώς οι υπάρχοντες παγκόσμιοι θεσμοί λειτουργούν με βάση τις στρατηγικές επιδιώξεις των ισχυρών.

Παραδείγματα:

● Ο ΟΗΕ δεν έχει κατορθώσει να αποτρέψει πολέμους, ούτε να επιβάλει τη διεθνή νομιμότητα.

● Το ΔΝΤ λειτουργεί ως δυνάστης και ως οικονομικός δολοφόνος.

● Η Παγκόσμια Τράπεζα δεν συμβάλλει ώστε να μειωθούν οι παγκόσμιες ανισότητες.

Απαιτείται λοιπόν εκδημοκρατισμός διεθνών θεσμών ή και δημιουργία νέων.

Η Ελλάδα έχει ανοιχτούς λογαριασμούς αρμοδιότητας τόσο του ΟΗΕ (Κύπρος, ελληνοτουρκικές σχέσεις κ.λπ.), όσο και διεθνών οικονομικών οργανισμών (ΔΝΤ, Ε.Ε.).

2. Η μετάβαση σε έναν πολυπολικό κόσμο δεν πρέπει να σημαίνει νέα εποχή σφαιρών επιρροής και ισορροπίες τρόμου. Ο εκδημοκρατισμός στις διεθνής σχέσεις και η ειρήνη διασφαλίζονται με δημοκρατικούς υπερεθνικούς θεσμούς. Η Ε.Ε. δεν πρέπει να μετατραπεί σε οικονομία του πολέμου. ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, Ρωσία, Ινδία και Κίνα να αποδεχτούν ελεγχόμενη μείωση των εξοπλισμών.

3. Το γεωπολιτικό ενδιαφέρον και ο παρεμβατισμός των ΗΠΑ πρέπει αντικατασταθεί με την ισότιμη συνεργασία. Οχι με υπόδειγμα Ουκρανίας και διαρκή επέκταση του ΝΑΤΟ.

4. Η αναφορά του σ. Τσίπρα στην Ουκρανία δεν απαντάει: α) γιατί οι ΗΠΑ επιδιώκουν τη διαρκή επέκταση του ΝΑΤΟ και β) γιατί η Ε.Ε. διαχρονικά ακολουθεί την επεκτατική πολιτική των ΗΠΑ;

Τα δομικά προβλήματα των ΗΠΑ διογκώνονται καθώς υποχωρεί η ηγεμονία τους (δολάριο, δομή της οικονομίας, χρέος, Ακροδεξιά).

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η Ευρώπη συνήργησε στη δημιουργία του ΝΑΤΟ και στην ηγεμονία των ΗΠΑ. Σχεδίαζαν στρατηγικές για την παγκόσμια επικυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού ως παγκόσμιου συστήματος εξουσίας, χωρίς συναινέσεις των λαών και χωρίς ειρηνικά μέσα (πολεμικές παρεμβάσεις ακόμη και μέσα στην Ευρώπη).

5. Η διαπίστωση ότι «η Ε.Ε. βρίσκεται σήμερα δυστυχώς με την πλάτη στον τοίχο, εξαιτίας των δικών της ιδεοληψιών…» είναι απλά ιδεοληψία; Ποια είναι τα στρατηγικά λάθη των κυρίαρχων δυνάμεων; Μήπως δεν είναι λάθη, αλλά στρατηγικές στοχεύσεις;

● Γιατί δεν προχωράει η πολιτική, η κοινωνική, η οικονομική και η τραπεζική ενοποίηση;

● Γιατί υπάρχει σοβαρό δημοκρατικό έλλειμμα;

● Η διακυβερνητική συγκρότηση της Ε.Ε. αλλοιώνει ή όχι τη βούληση των λαών της;

● Γιατί ανατράπηκε η «Οστ Πολιτίκ» που είχε εγκαινιάσει ο Βίλι Μπραντ;

● Τέλος, γιατί η Ευρωπαϊκή Αριστερά και οι προοδευτικές δυνάμεις δεν κατόρθωσαν να δώσουν μια θετική προοπτική στο γιγάντιο κίνημα εναντίον της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης;

● Γιατί δεν υπάρχει μια προοδευτική πολιτική και μια κοινωνική πανστρατιά που να επιδιώκει να ανατρέψει αυτή την πορεία;

Οι περιγραφικές διατυπώσεις δεν συγκροτούν συμπαγή εναλλακτική πολιτική.

6. Ο σ. Αλέξης ορθά διαπιστώνει ότι η ρωσική οικονομία μετά τις κυρώσεις αντί να αποδυναμωθεί δυναμώθηκε και αποδυναμώθηκε η ευρωπαϊκή και η γερμανική. Η μεγάλη πλειονότητα της παγκόσμιας κοινής γνώμης συμφωνεί. Ομως απαιτείται σοβαρή εξήγηση.

● Γιατί μια σειρά χώρες συμμαχούν με τη Ρωσία και αγνοούν τις κυρώσεις;

● Γιατί οι χώρες του BRICS έφτασαν να έχουν μεγαλύτερο ποσοστό στο παγκόσμιο ΑΕΠ από τις χώρες της G7;

● Γιατί τόσες χώρες επιδιώκουν να απαγκιστρωθούν από το δολάριο;**

● Μήπως συμβαίνουν πράγματα στην παγκόσμια σκηνή που οι ηγεσίες της Ε.Ε. και μαζί της η κυβέρνηση και οι πολιτικές δυνάμεις της Ελλάδας δεν μπορούν ή δεν θέλουν να τα παρακολουθήσουν;

Νομίζω όμως ότι αλλάζει θεαματικά η παγκόσμια ισορροπία και πρέπει η προοδευτική Ευρώπη να παρακολουθεί με πολλή προσοχή. Η χώρα μας έχει αδικηθεί από τις λεγόμενες σύμμαχες δυνάμεις και στα εθνικά ζητήματα και στην τελευταία οικονομική κρίση.

Σε κάθε περίπτωση οφείλουμε να λειτουργούμε ως Ελληνες και ως Ευρωπαίοι. Να θεωρούμε την Ελλάδα και την Ευρώπη πεδίο κοινωνικών και πολιτικών συγκρούσεων και όχι ένα ουδέτερο πολιτικά και κοινωνικά πεδίο.

7. Μπορεί οι Βαλτικές χώρες και η Πολωνία να μη θέλουν να επιστρέψουν στο καθεστώς των σοβιέτ. Θεμιτό. Η διαπίστωση ότι απειλούνται δεν είναι ότι δεν αποδίδει την ιστορική αλήθεια και δημιουργεί σύγχυση. Ακόμα και αν αμφισβητηθεί η συμφωνία Γκορμπατσόφ-Μπέικερ, η διαρκής επέκταση του ΝΑΤΟ στις πρώην χώρες του σοβιετικού μπλοκ αποτελεί επιθετική ενέργεια έναντι της Ρωσίας.

Πράγματι «ο κόσμος και η Ευρώπη βρίσκονται μπροστά σε τεκτονικές αλλαγές. Η Ελλάδα εξαιτίας των επιλογών της κυβέρνησης βρίσκεται πλέον μπροστά σε υπαρξιακούς κινδύνους». Ωστόσο οι ισχυρές χώρες της Ε.Ε. είτε στηρίζουν τις επεκτατικές επιλογές των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ είτε εφαρμόζουν εθνική αναδίπλωση. Το ερώτημα είναι: Πού θα στηριχθεί η χώρα; Είναι αποτελεσματική η καταφυγή σε διεθνείς Συνθήκες όπως π.χ. η Συνθήκη της Λωζάννης; Αλλά και η κούρσα διαρκών εξοπλισμών που υπερβαίνουν την αναγκαία αμυντική θωράκιση είναι αδιέξοδη και επικίνδυνη.

Επιβάλλεται ενεργητική και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, δημοκρατική σταθερότητα, πολιτικές κοινωνικής δικαιοσύνης με τολμηρές αναδιανεμητικές πολιτικές υπέρ των λαϊκών στρωμάτων. Σταθερότητα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς κράτος δίκαιο και φιλικό στους πολίτες.

Τέλος, κάτι πολύ ουσιώδες που έχει προτεραιότητα. Απαιτείται η ισχυροποίηση και ο εκδημοκρατισμός σε όλους τους θεσμούς κοινωνικής διαμεσολάβησης. Κόμματα, σωματεία, τριτοβάθμιες ενώσεις εργαζομένων, επιστημονικές ενώσεις, αγροτικοί σύλλογοι, Τοπική Αυτοδιοίκηση και φυσικά Κοινοβούλιο ως η υψηλότερη βαθμίδα κοινωνικής-λαϊκής διαμεσολάβησης. Να συγκροτήσουμε μια χώρα δημοκρατική, ικανή να αντιστέκεται στις αντεθνικές και αντιδημοκρατικές επιθέσεις και να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις με στόχο τη διαρκή πρόοδο.

*Στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. πρώην πρόεδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας

**BRICS 45% του πληθυσμού του πλανήτη και 35,6% του παγκόσμιου ΑΕΠ. G7 10% του παγκόσμιου πληθυσμού και 30,3% ΑΕΠ. Πηγή: «Ναυτεμπορική», 20 Οκτωβρίου 2024.